Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Yeni Tarihselcilik ve Rus Şekilciliği

  • 27 Nisan 2021
  • Yeni Tarihselcilik ve Rus Şekilciliği için yorumlar kapalı
  • 123 kez görüntülendi.

Yeni Tarihselcilik: İlk olarak Amerikalı eleştirmen Stephen Greenblatt tarafından 1980’lerin başlarında ortaya atılmıştır. Yapısalcılığa ve Yeni Tenkit’ye tepki olarak doğmuştur. Metin tarihi bağlamından kopartılamaz, tarihi ve kültürel koşullar metnin muhtevasını tesirler. Yeni Tarihselciler, edebiyat metnini cemiyetsel ya da entelektüel tabana oturtarak tahlilleri ve araştırılan ahlakı metnini yarıyılın karakteristik dünya görüşünün bir yansıması olarak görmektedirler. Edebiyat […]

Yeni Tarihselcilik: İlk olarak Amerikalı eleştirmen Stephen Greenblatt tarafından 1980’lerin başlarında ortaya atılmıştır.Yeni Tarihselcilik ve Rus Biçimciliği Yapısalcılığa ve Yeni Tenkit’ye tepki olarak doğmuştur. Metin tarihi bağlamından kopartılamaz, tarihi ve kültürel koşullar metnin muhtevasını tesirler. Yeni Tarihselciler, edebiyat metnini cemiyetsel ya da entelektüel tabana oturtarak tahlilleri ve araştırılan ahlakı metnini yarıyılın karakteristik dünya görüşünün bir yansıması olarak görmektedirler. Edebiyat siyasi, cemiyetsel, dinsel ve kültürel efor ilişkilerinin etkileşimi bağlamında ortaya çıkan bir mahsuldür. Bu sebeple, ahlakı metinlerin estetik bedeller güzergahında araştırılması yeterli değildir. Yeni Tarihselcilere göre edebiyat, yalnızca tarihi metinlerle değil, aynı yarıyıldan değişik metinlerle beraber ele alınmalıdır. Böylece edebiyat ile öteki disiplinlerin metinleri tarih, sosyoloji, halkbilim, antropoloji vs. arasındaki ayrım ortadan kalkar. Zira tarih hakikati asla tek başına vermez. Edebiyat-tarih ilişkisi de edebiyatın tarihle ilişkisini ortaya koymak değil, bunu geniş bir çerçeveye yayarak değişik alanlara müracaat etmekle olası olur. Geçmişte yaşanmış vakalar ebedi yorumlara kapı aralar. Tarihi önem vermesiyle Marksist düşünceden etkilenmiştir.
Tarihselcilikte bir başka husus, yapıtı değerlendirirken onun orijinal nüshasını elde etmek ve edisyon kritik yapmaktadır. Yeni Tarihselcilik ve Rus Biçimciliği
Rus Şekilciliği Formalizm: Eserden hareket eden bu tenkit usulü, içeriği şeklin kendisi olarak kabul eder. Şekil pek çok güzergahtan içeriği yansıtır. Sanat yapıtı bir evrak değildir. Tarih, sosyoloji, halkbilimi gibi başka disiplinlerle edebiyat yapıtını açıklamak yerine ahlakı metni tek bilgi olarak kabul etmişlerdir. Bu tenkidin en ehemmiyetli temsilcisi Roman Jacobson’a göre edebiyat biliminin mevzusu edebiyat değil bakiliktir. Edebiliği asıllaştıran husus da dildir. Bunun için dilbilimden faydalanmış ve ses, kelime üzerinde durmuşlardır. Eser şekilsel unsurlardan, başka bir deyişle ses ve sözcüklerden oluşan bir dizgedir. Yazar, yapıtını günlük dili kullanarak inşa eder ve kelimeleri kendi haline vazgeçmeyerek onları çok istikametli olarak kullanır. Edebîlik bir açıdan da alışkanlığı kırmak, duygu ve düşünceyi yeni bir sistem içerisinden vermektir. Sözcüklerin birbiriyle kurduğu kompozisyonda kazandıkları yeni anlamlar, seslerin anlam kıymetlerini karşılamasıyla elde edilen muhteva ehemmiyetlidir. Bu surattan da metnin dışına çıkılamaz. Jacobson dilin şiirsel işlevi ile bildirişim işlevini birbirinden ayırmıştır. Ahlakı yapıtın dilini talep zamanlı diyakronik olarak değil eş zamanlı senkronik olarak araştırmışlardır. Rus Şekilcileri dilbilimin kurucusu Ferdinand de Saussure’nin Genel Dilbilim Dersleri adlı eserinden faydalanmaktadırlar.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ