Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Uyarlama Nedir? Natürel Seleksiyon ve Uyarlama İlişkisi

  • 21 Nisan 2021
  • Uyarlama Nedir? Natürel Seleksiyon ve Uyarlama İlişkisi için yorumlar kapalı
  • 120 kez görüntülendi.

“Adapté” kelimesinden türetilmiş olan “uyarlama” bir biyoloji terimidir. Canlılar yaşadıkları etraflara geçim sağlamalarını basitleştiren genetik özellikler taşırlar. Değişik genetik özellikler sayesinde hayata civarlarında abuhavasal farklılık, natürel afet vb. değişmeler olsa da canlılar varlığını sürdürebilir. İşte bu uyarlamadır. Varlığın sürdürülmesi sonraki jenerasyonlara da aynı özelliklerin aktarılmasını sağlar. Hayata civarlarındaki değişmeler canlıları başkalaşıma güçler. Bu süreçte galibiyetli […]

Adaptasyon Nedir? Doğal Seleksiyon ve Adaptasyon İlişkisi“Adapté” kelimesinden türetilmiş olan “uyarlama” bir biyoloji terimidir. Canlılar yaşadıkları etraflara geçim sağlamalarını basitleştiren genetik özellikler taşırlar. Değişik genetik özellikler sayesinde hayata civarlarında abuhavasal farklılık, natürel afet vb. değişmeler olsa da canlılar varlığını sürdürebilir. İşte bu uyarlamadır. Varlığın sürdürülmesi sonraki jenerasyonlara da aynı özelliklerin aktarılmasını sağlar. Hayata civarlarındaki değişmeler canlıları başkalaşıma güçler. Bu süreçte galibiyetli olanlar yaşamda kalır, eforlu olan ve yaşamda kalanlar jenerasyonunu devam ettirir, galibiyetli olamayanlar ise elenir. Bu vaziyet “Natürel Seleksiyon” olarak adlandırılır. Etrafa geçimde galibiyeti tutmak için geçirilen kalıtsal ve evrimsel metamorfoz, başka bir deyişle uyarlama; kalıtsal spektrum ve natürel seçilimin bir neticeyidir.

Natürel Seleksiyon ve Uyarlama

Bir canlı bir başka canlıyla aynı cinsten olsa da değişik genetik özelliklere sahiptir. Natürel seleksiyon ve uyarlama bu spektrumlardan beslenir. Misalin sıcak bir etrafta yaşayan canlının terleme yapabilmesi kendini gözetmesini ve yaşamda kalmasını sağlar. Bu kısa vadeli bir uyarlamadır. Daha uzun süreli civar farklılıklarında canlıların fizyolojik yapıları da değişir. Uyarlamalar yalnızca fizyolojik değil yapısal ve tutumsal da olabilir. Ten renginin değişmesi, beden biçiminin yaşanılan civara geçimi artıracak özellikler kazanması, ten üzerinde kıl, tüy gibi örtüler oluşması yapısal uyarlamaya misaldir. Nebatların ışığa doğru yönelmesi fototropizma tutumsal bir uyarlamadır. Bazı canlıların kendini gözetmek için zehir ürettiği ya da salgıladığı öğrenilir. Bu fizyolojik bir uyarlamadır.

Civara Uyamayanlar ElenirAdaptasyon Nedir? Doğal Seleksiyon ve Adaptasyon İlişkisi

Uyarlamaya müteveccih her türlü değişmede değişinim ve natürel seleksiyon tesirlidir. Misalin karalarda yaşayan bazı hayvanların trake ve kimilerinin de akciğer solunumu yapmasını, suda yaşayan hayvanların solungaç solunumu yapmasını sağlayan uzuvlar bir anda büyümemiştir. Bunlar uzun vakitler içinde büyüyen uyarlamalardır ve bu cins uyarlamalar fertlerde değil aynı cinsin azalarından oluşan populasyonlarda asıllaşır. Değişen etrafa adapte olacak yeterli özelliğe sahip olmayan canlılar ya değişik bir civara giderek yaşamda kalacak ya da bu canlıların soyları tükenecek başka bir deyişle uzun vakitler içinde cinsleri yok olacaktır. Geçim sağlayarak yaşamda kalabilmesi demek o canlının seçilmesi natürel seleksiyon demektir. Misalle açıklamak gerekirse değişiklerinden daha eforsuz ve süratli hareket edemeyen ceylanlar aslanlar tarafını tutulur. Süratli koşabilen ceylanlar gelişir ve çiftleşme yarıyılına erişir. Böylece ceylan jenerasyonu devam eder. Eş bir vaziyet aslanlar için de geçerlidir. Aslanlar süratli koşamazsa ceylan ya da başka bir av tutamaz, açlıktan can verir. Çiftleşebilenler süratli olan ve yaşamda kalan aslanlar olacaktır. Bu aslanlardan sonraki jenerasyonlara süratli koşma özelliği aktarılır. Netice olarak natürel seçilime uğramış olan ceylan ve aslan populasyonları yaşadıkları civara geçim sağlayabilen, galibiyetli fertlerden oluşur.

Adaptasyon Nedir? Doğal Seleksiyon ve Adaptasyon İlişkisiUyarlama Misalleri

Uyarlama canlıların yaşamalarına ve düşmanlarından korunarak soylarını devam ettirmelerine imkân sağlar. Deve kuşlarının eforlu ve uzun bacaklara sahip olması ve süratli koşabilmesi, penguenlerin perde ayaklara sahip olduğu için suda daha süratli yüzebilmesi, bukalemunların renk değiştirebilmesi kamuflaj birer uyarlamadır. Değişik canlılardaki öbür uyarlama misalleri altta belirtilmiştir.
*Kurbağaların nemli bir tene sahip olması bedenlerinin kurumasını maniler. Sahip oldukları uzun dilleri de sinekleri tutmayı basitleştirir.
* Atmaca, kartal, şahin gibi yırtıcı olan kuşların pençe ve gagaları avlarını basit tutup bölmelerini sağlar.
*Yunus ve balina gibi derin deniz canlılarının bedeninde depolanan yağ soğuktan korunmalarına destek eder.
*Çölde yaşayan develerin hörgüçlerinde depolanan yağ metabolik su gereksinimini karşılar. Bu özellik sayesinde develer hiç su içmeden 3 hafta yaşayabilir.
*Develerin gözleri uzun kirpikleri sayesinde kum kasırgalarından korunur.
*Sıcak bölgelere geçim sağlayan fare, tilki ve tavşan gibi hayvanların kulak ve kuyruklar soğuk bölgelerde yaşayan türdeşlerinden daha uzun, beden yüzeyleri de daha geniştir. Bu özellik ısı kaybını artırmaya müteveccihtir.
*Kutup bölgesinde yaşayan tilki, tavşan ve ayıların post rengi beyazdır. Bu özelliği sayesinde civar rengine geçim sağlar ve düşmanlarından korunurlar.
*Kutup ayılarında ten altında depolanan yağ dokusu izolatör olduğunda canlıyı soğuktan gözetir. Ayrıca kutup ayılarının burunları suyun altındayken kapanır, gözleri ise su altında sarih kalır. Bu özellik sayesinde burun deliklerinden içeri su girmez, su altında rahatça görüp avlanırlar.
*Ayılar yaz aylarında yedikleri gıdaları yağ biçiminde ambarlar. Kış aylarında ise uzun bir uykuya uyuyup bu zaman içinde yaşamak için gereksinimleri olan enerjiyi depoladıkları yağlardan elde ederler. Ambar yağlar bu hayvanları soğuktan da gözetir.
*Sıcak ve kurak bölgelerde yaşayan kaktüslerin yaprakları su kaybını en aza indirmek için diken şeklini almış, gövdeleri de su depolama özelliği kazanmıştır.
*Nemli bölge nebatlarının yapraklarının geniş olması terlemeyi artırarak geçimi sağlar.
*Nilüfer nebatının yaprakları havalandırma parankiması isimli bir dokuya sahip olduğundan suyun üzerinde yüzer. Dokunun boşluklarında hava depolanır, gaz alışverişi reelleştiğinden nebatın canlılığı devam eder.
*Nebat yaprakları üzerinde yaşamakta olan böcekler genellikle yaprak renginde olduğu için düşmanlarından iyi korunur.
*Tırpana balıkları kuyruk yanlarında bulunan uzuvlarından ürettikleri cılız elektrik akımı sayesinde avlarını alt eder, gerektiğinde kendini gözetir. Elektrik imali bu canlılarda emeliyle de kullanılır.
*Deniz kaplumbağasının ayaklarının palet şeklinde olması yüzmeyi basitleştirir.
*Mera çekirgeleri yeşil renklidir. Renkleri sayesinde avcılar tarafından basit fark edilmez ve yaşamda kalma kısmeti kazanırlar.
*Ahtapotlar ve mürekkep balıkları bulundukları civara göre renk değiştirebilir.
*Mürekkep balıkları bağırsaklarının son kısmındaki özel bir keseden suya vazgeçtikleri mürekkeple suyu bulandırır ve fark edilmeden kaçar.
Çiçekli nebatlarda cenini besleyen tohum yaradılışı, esintiyle tozlaşma yapan çiçekli nebatların polenlerinin çiçek tozlarının çok rakamda olması, hayvanlarda gözbebeklerinin karanlıkta ya da az ışıklı civarlarda gelişmesi, bol ışıklı civarlarda küçülmesi de birer uyarlama misalidir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ