Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Türklerin Tarih Süresince Kullandığı Çadırlar

  • 11 Aralık 2021
  • Türklerin Tarih Süresince Kullandığı Çadırlar için yorumlar kapalı
  • 115 kez görüntülendi.
Türklerin Tarih Süresince Kullandığı Çadırlar

Çadır; sarih havada kurulup, basitlikle sökülebilen ve basitçe taşınabilen dokumadan, keçe, bez, ten ile çuldan yapılan seyyâr yerleşime, sığınağa verilen addır. Göçebe hayâtı sürdüren kavimler ile misyonları icabı sık sık yer değiştiren dolaşıcı takımlarca kullanıldığı gibi, yaz tatillerinde dinlenme için de kullanılır. Savaş ve tatbikatlarda askerlerin; su baskın, zelzele, yangın gibi tabiî âfetler sonunda konutsuz kalanların […]

Çadır; sarih havada kurulup, basitlikle sökülebilen ve basitçe taşınabilen dokumadan, keçe, bez, ten ile çuldan yapılan seyyâr yerleşime, sığınağa verilen addır.

Göçebe hayâtı sürdüren kavimler ile misyonları icabı sık sık yer değiştiren dolaşıcı takımlarca kullanıldığı gibi, yaz tatillerinde dinlenme için de kullanılır. Savaş ve tatbikatlarda askerlerin; su baskın, zelzele, yangın gibi tabiî âfetler sonunda konutsuz kalanların kullandığı ilk sığınaklar çadırlardır. Çadırlar çok daha önceki zamanlardan başlayarak insanların içinde hayat sürdüğü yerleşimler olmuştur. Bugün dahi çoğu kabîle ile kavimler tarafından çadır yerleşim olarak kullanılmaktadır.

Çadır Çeşitleri

Çadırlar yapıları bakımından sekiz biçimdedir:
1 Kolay konik çadırlar olup, Kuzey Asya ile Kuzey Amerika’da yaygındır.
2 Kubbeli konik olan çadırlara Japonlarda,
3 Geçitli konik biçiminde çadırlara Eskimolarda,
Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Çadırlar4 Çok köşeli yapılan çadırlara Tibet kabîlelerinde,
5 Çift konik çadırlara Sibirya ulusunda,
6 Kubbesi dâireli olan çadırlara göçebe hayâtı sürdüren Moğol ile Türklerde,
7 Yanları sarih olan çadırlara Güney Amerika’da,
8 Kubbe biçimindeki çadırlara ise Doğu Afrika’da ile Kuzey Amerika’da tesadüfülür.

Daha Önceki Türkler kullandıkları çadırlara farklı adlar vermişlerdir. Hükümdarlara ve değişik bazı devlet büyüklerine özel, geniş ve yüksek etekli bazen dört, bazen de yedi direkli, çok kere ise üç kat kumaştan yapılmış büyük çadırların adı “otak”tır. Hâkanların askerî karargâh için kullandıkları çadırlara “orda” adı verilir. Beyaz kumaştan yapılmış olan büyük çadırlar “ağban konut”, renkli kumaştan olanlar ise “alaban konut”dir. Birkaç direkli ve uzun bölüntülü çadırlara “oba”, gölgelenmek kastıyla gündüzleri kullanılan çadıra ise “günlük” adı verilmiştir. Yuvarlak ve tavanları kubbeli olan çadırlara “yurt”, pencerelerine de “tünlük” denir. Develerin konulduğu çadırlara “kaytaban” denilmiştir.

Bugün Türkiye’de hali hazırda çadırlarda Türkmenlerin yörük aşîretleri ile doğudaki bazı âileler hayat devam ettir. Bunların çadırları ise dört köşeli, direkli yahut yuvarlak kubbelidir.

Kubbeli Çadırlar

Türk kabîlelerinde çok daha öncekinden olduğu gibi bugün için de en yaygın olanı “yurt” denilen yuvarlak ve tavanı kubbeli çadırlardır. Bu çadırların çevresinde bulunan duvarlarına “kerege” ya da  “kanat” denir. Kerege birbirine uygun yerlerinden ince kayışlarla bağlanmış çubuklardan elde edilir. Kerege bir araya gelince demet hâlinde birbiri üzerine kazanç. Hayvanlarla basitçe taşınabilir. Çadırlar kurulacağında, demet biçiminde olan kısımlar yan yana getirilir. Ucu iki metre uzaklıkta bulunan kazıklara yakalatılmış ipler çadırların bu kısımlarına bağlanınca orada birkaç metre çapında kafes alana kazanç. Kafesin yüksekliği 2-3 metre olup Güneş’in doğduğu güzergaha kapı çerçevesi konur. Çadırların tepesinde hava ile ışık almak için yuvarlak delik vardır. Bu delikten yanan ateşten çıkan duman dışarıya gider. Yağmurlu havalarda ise bu delik ten kapak ile Türklerin Tarih Boyunca Kullandığı Çadırlarkapatılır. Giriş kapısına aynı zamanda “eşik” adı de verilir. Eşik üzerine bağlanan örtü negatif hava koşullarında bu kapının kapatılmasında kullanılır. Çadırlarda kullanılan her malzemenin kendine özel yeri olduğu gibi, ortasında da soğuk havalarda ateş yakmak emeliyle bir de korluk vardır. Kapının hemen karşısında da sandıklar, bohçalar, koymak üzere yer bulunur. Bu eşyaların üstünde de halılar asılıdır.

Kapının hemen sağ tarafında ise içinde yemek kapları olan, at teninden yapılmış tulum ilehemen bunun yanında, meyvelerin çürümemesi, yağın, etin bozulmaması için bir de kiler vardır. Çadır sâhibinin yatağı kapının hemen sağındadır. Yatağın yanında bulunan kazıkta konut sâhibinin giyim kuşamı ile av âletleri ve silahı asılıdır.

Görüldüğü gibi Türk çadırlarının yapılışı açısından örf ve âdeti, ananeyi, kültürü kapsayan farklı özellikleri dikkati sürükler.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ