Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Türkiye’de Volkan Topografyası

  • 23 Haziran 2021
  • Türkiye’de Volkan Topografyası için yorumlar kapalı
  • 216 kez görüntülendi.
Türkiye’de Volkan Topografyası

Türkiye’de volkanik hadiseler, 1. jeolojik devirden bu yana görülmektedir. Volkanik araziler ülkemizde emin yerlerde yoğunlaşmıştır. Bu alanlar genel olarak; Kuzeybatı Ege, Güneybatı Marmara, Tuz Gölü Etrafı, Bolu’nun Güneydoğusu, Doğu Karadeniz Kısmı, Güneydoğu Anadolu’nun orta kesimleri ve güney kesimleri hariç Doğu Anadolu Bölgesi‘dir.

5068_lavTürkiye’de volkanik hadiseler, 1. jeolojik devirden bu yana görülmektedir. Volkanik araziler ülkemizde emin yerlerde yoğunlaşmıştır. Bu alanlar genel olarak; Kuzeybatı Ege, Güneybatı Marmara, Tuz Gölü Etrafı, Bolu’nun Güneydoğusu, Doğu Karadeniz Kısmı, Güneydoğu Anadolu’nun orta kesimleri ve güney kesimleri hariç Doğu Anadolu Bölgesi‘dir.

Belirtilen yerler daha önceki ve yeni olmak üzere ikiye dağılır. 1. ve 2. jeolojik zamana ait olan volkanlar daha önceki alanlardır ve bunlar “masif” olarak adlandırılır. Ülkemizde belirli başlı beş alanda masif bulunur. Bunlar; Menderes Masifi, Yıldız Masifi, Bitlis Masifi, Daday-Devrekani Masifi, Kırşehir Masifi’dir. Çok yaşlı olan bu kütleler zamanla eskiyip yüksekliğini kaybetmiştir. Üzerilerinde zamanla genç topografya oluşmuştur. 3. ve 4. jeolojik zamanda oluşan volkanlar ise yeni olarak adlandırılır. Bu yarıyıl Türkiye’nin jeomorfolojik şekillenmesi güzergahından en yoğun olduğu devredir. Bu jeomorfolojik şekillenme esnasında kırılan topografik yüzeyden çıkan volkanik materyaller yeryüzüne ayrılarak volkan topografyasını oluşturmuştur.

5068_kraterTürkiye’de genç volkanik alanlar Neojen, Kuaterner, daha önceki volkanitlere göre daha geniş alanlara dağılmış ve daha apaçık biçimler oluşturmuştur. Genç volkanitler grubuna giren volkanik materyaller başlıca 3 grupta bir araya gelir. Bunlar;
-Akıcı alkalik lavlar bazalt ve akıcı olmayan asit lavlar andezit-dazit gibi,
-Muhtelif ebattaki tüflerin yeryüzünde birikerek sıkışması neticeyi oluşan ignimbiritler,
-Tüflerle ara katıklı miosen-pliosen yaşlı katışık taşlar.

Yukarıyada belirtilen volkanik materyaller, yeryüzünde muhtelif biçimler alana getirmiştir. Bunlar;

1 Akıcı alkalik lavların dağılmaları neticeyi oluşan volkanik platolar: Akıcı lavlar geniş alanlara dağılarak geniş platoları alana getirmiştir. Bu platoların en hoş misallerine Erzurum-Kars-Ardahan etrafındaki düzlüklerde tesadüfülür.
2 Volkanik tüflerin yaygın olarak birikmesi neticeyi oluşan platolar: Volkan püskürdükten sonra havada katılaşan ve genellikle ufak ebatlardaki materyallerin yerde birikmesiyle oluşan tüf örtüsü, yağmur ve kar sularının tesiriyle sertleşerek tüf taşı ignimbiritler haline gelmiştir. Ürgüp-Avanos-Nevşehir yöresi bu yaradılışa en hoş misaldir.
3 Asit kişilikli lavların oluşturduğu volkanik arazi ve volkan konileri: Akıcı olmayan asit kişilikli lavlar andezit, dazit, trakit kırık hatlar süresince yeryüzüne çıkarak koni şekli yerine sıradağ eşi dik yamaçları alana getirmiştir. Afyon’daki Sivrihisar Dağları buna en hoş misaldir. Ankara etrafında oldukça yaygın olan andezitler Ankara taşı olarak adlandırılır.
5068_peri_bacalariAsit kişilikli lavlar araya tüflerin de karışmasıyla volkan konileri oluşturur. Bu volkan konileri de kırıklar üzerinde alana gelmiştir ancak mağma kırık hatlar süresince değil emin noktalardan püskürmüştür. Van Gölü’nün kuzeyindeki ve Tuz Gölü’nün etrafındaki volkanik dağlar bu yaradılışlara misaldir.
4 Alkalik kişilikli lavların oluşturduğu volkanik dağlar: Bu yaradılışlar koniden ziyade kalkan biçiminde olmasıyla değişik yaradılışlardan dağılır. Ülkemizde en hoş misali Günaydoğu Anadolu’daki Karacadağ Diyarbakır’dır.
5 Ufak lav ve kül konileri: Ufak ölçekli bu volkanik tepelerin kimi lavlarla, kimi ise kül püskürmeleri neticeyi oluşmuştur. Nevşehir, Konya ve Kula Manisa yörelerinde misallerine bolca tesadüfülür.
6 Tüflerin ve tüf katkılı katmanların oluşturduğu platolar: Genç arazi üzerinde oluşup çok geniş alanlar kaplar. Van Gölü’nün kuzeyinde ve batısında tesadüfülür.
7 Volkanik patlama çukurları ve volkanik göller: Volkanik patlamalarla volkan ağzında oluşan çukurlardır. Bunların zamanla dolup göllenmesiyle maarlar alana kazanç. Konya yöresinde oldukça fazla bulunur.

Yazar:Sinan Uza

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ