Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Stres Hormonları: Adrenalin, Kortizol, Norepinefrin Sıhhati Nasıl Tesirler?

  • 02 Nisan 2021
  • Stres Hormonları: Adrenalin, Kortizol, Norepinefrin Sıhhati Nasıl Tesirler? için yorumlar kapalı
  • 136 kez görüntülendi.

Günümüzün rekabetçi çağdaş dünyasında hayatın muhtelif doğrultularında insanlar stresle karşılaşmaktadır. Stres, canlı bir organizma ile etrafı arasındaki balansı bozma meyli gösteren rastgele bir vaziyet olarak belirlenebilir. Günlük hayatta iş baskısı stresi, imtihanlar, psikososyal stres ve travma, cerrahi ve muhtelif tıbbi bozukluklara bağlı fiziksel stresler gibi bir hayli stresli vaziyet vardır. Misalin bir taşıt çarpışmasından kılpayı kurtulan […]

Günümüzün rekabetçi çağdaş dünyasında hayatın muhtelif doğrultularında insanlar stresle karşılaşmaktadır. Stres, canlı bir organizma ile etrafı arasındaki balansı bozma meyli gösteren rastgele bir vaziyet olarak belirlenebilir. Günlük hayatta iş baskısı stresi, imtihanlar, psikososyal stres ve travma, cerrahi ve muhtelif tıbbi bozukluklara bağlı fiziksel stresler gibi bir hayli stresli vaziyet vardır. Misalin bir taşıt çarpışmasından kılpayı kurtulan birisi 20 dakika süresince titremesini durduramayabilir. Strese verilen fiziksel ve zekâsal tepkinlerin arkasında vazifeli bir dizi hormon vardır. Sempatik asap sistemi, bir dizi eforlu stres hormonu kullanarak riskli veya stresli vaziyetlere istemsiz cevabı yönlendirir ve şahısların kendini gözetmesi için oldukça ehemmiyetlidir. Savaş veya kaç olarak öğrenilen panik dalgası gerçeğinde işbaşında olan sempatik asap sisteminin işbaşında olduğunu gösterir.
Stres, CRH, kortizol, glukokortikoidler, katekolaminler, tiroid hormonları, sihrime hormonu Stres Hormonları: Adrenalin, Kortizol, Norepinefrin Sağlığı Nasıl Etkiler?ve prolaktin dahil olmak üzere bir hayli hormonun serum seviyesinde farklılıklara yol açabilir. Bu farklılıkların kimileri strese karşı savaş veya kaç tepkisi için lüzumludur. Bununla beraber insanların avcı- toplayıcı olduğu günlerden beri zamanla çok şey değişmiştir. Bu hormonlar bedenin stresli vaziyetlere cevap vermesine dayanakçı olmak için zorunlu olsa da strese uzun zaman maruz kalmak sıhhati negatif güzergahta etkileyebilir, bir hayli endokrin bozukluğunun muayenehane gidişatını değiştirebilir, zekaya ve vücuda hasar verebilir. Stres tepkilerinin kimileri Graves hastalığı, gonadal disfonksiyon, psikoseksüel cücelik psikojenik ya da psikososyal cücelik ve obezite gibi endokrin bozukluklara neden olabilmektedir.

Başlıca Stres Hormonları

Strese karşı şuursuz savaş veya kaç tepkilerinden bir dizi hormon mesul olsa da üç ana stres hormonu adrenalin, kortizol ve norepinefrin’dir.
Adrenalin
Adrenalin genellikle savaş veya kaç hormonu olarak öğrenilir, stresli sezildiğinde verilen süratli tepkilerden mesuldür. Hormon, böbreküstü bezleri adrenal bezler tarafından stresli bir vaziyetle karşı karşıya olunduğu iletiyi beyinden alındıktan sonra üretilir. Adrenalin, norepinefrin ile beraber stres altında sezilen ani tepkinlerden büyük miktarda mesuldür. Karşılaşılan stresli vaziyete bedeni hazırlamak için adrenalin kalp atış süratini, kan tazyikini ve enerji kaynaklarını yükseltir, dikkatin odaklanmasını sağlar. İlkel anlamda, enerjideki bu çoğalışın emeli riskli bir gidişattan kaçılmasına dayanakçı olmaktır. Kalbin süratli çarpmasından başka adalelerin gerginleşmesi, daha süratli soluk alınıp verilmesi, terleme gibi tepkilerin mesulü de adrenalindir.
Norepinefrin
Adrenaline benzeyen noradrenalin böbreküstü bezlerinden adrenal bezlerden ve ayrıca beyinden salgılanan bir hormondur. Adrenalin gibi norepinefrinin ilk rolü uyarılmadır. Stresli iken şahıslar daha şuurlu, cingöz, odaklanmış ve genel olarak daha duyarlı olur. Ayrıca, kan akışını cilt gibi çok ehemmiyetli olmayabilecek alanlardan adaleler gibi daha ehemmiyetli alanlara kaydırmaya dayanakçı olur, böylece stresli gidişatlardan kaçılabilir. Her ne kadar adrenalin bazen epinefrin olarak da adlandırılır göz önüne alındığında norepinefrin afaki gibi görünse de her iki hormonun da bir yedekleme sistemi olarak düşünülebilir. Bireyi strese sokan şeyin uzun süreli tesirine ve şahsi olarak stresle nasıl başa çıkıldığına bağlı olarak basmakalıp dinlenme vaziyetine dönmek yarım saatten birkaç güne kadar sürebilir.
Kortizol
Bedenin stresli vaziyete konsantre olmasını sağlamak için kortizol salınır. Bunu kan dolaşımındaki şekeri artırarak ve sindirim sistemi, faize sistemi ve sihrime gibi hemen zorunlu olmayan süreçleri bastırarak yapar. Kortizol adrenal bezler tarafından üretilen bir steroid hormondur. Stres karşısında kortizolün tesirlerinin sezilmesi adrenaline göre azıcık daha fazla zaman saniyeler yerine dakikalar alır zira bu hormonun salınması iki ek minik hormon kapsayan çok adımlı bir süreç gerektirir. İlk olarak, beynin amigdala ismi verilen kısmı bir tehdidi tanımak zorundadır. Daha sonra kortikotropin salgılayan hormonu CRH özgür vazgeçen beynin hipotalamus ismi verilen kısmına bir ileti yollar. Daha sonra hipofiz adrenokortikotropin hormonunu ACTH özgür vazgeçmesi için uyarır, bu hormon da adrenal bezlerin kortizol üretmesini sağlar. Bu hormonların plazma seviyeleri insanlarda stres sırasında iki ila beş kat çoğalabilir. Yaşamta kalma modunda, optimal ölçülerde kortizol yaşam kurtarıcı olabilir. Kortizol faize güdüsü, bağışıklık, sindirim ve sihrime gibi o anda ehemmiyetli olmayan bazı beden işlevlerini kumpaslarken, akışkan balansını ve kan tazyikini gözetmeye dayanakçı olur. Bir problem üzerine kaygı dinlendiğinde beden kesintisiz olarak kortizol salgılar ve kronik yüksek seviyeleri ciddi meselelere yol açabilir. Çok fazla kortizol bağışıklık sistemini baskılayabilir, kan tazyikini ve şekeri artırabilir, libidoyu eksiltebilir, iltihaplı sivilce üretebilir, obeziteye ve daha aşırısına katkıda bulunabilir.

Kronik Stres Sıhhati Nasıl Tesirler?

Azıcık stres tamamen natüreldir ve günlük yaşamın sürdürülmesine dayanakçı olurken, kronikStres Hormonları: Adrenalin, Kortizol, Norepinefrin Sağlığı Nasıl Etkiler? stres genel sıhhat üzerinde negatif bir tesire sahip olabilir. Genellikle stresli bir vaziyet geçtikten sonra kortizol ve adrenalin seviyeleri basmakalıpa döner ve şahıs kendini durgun ve rahat sezer. Kronik stres günümüz cemiyetinde çoğalmaktadır ve hakimiyetsiz vazgeçilirse hasarlı bir tesiri olabilir zira kortizol hormonu sindirim sistemi gibi vücutsal işlevleri bastırır. Kronik stres ayrıca kalp hastalığı, uykusuzluk, sindirim meseleleri, bunalım, anksiyete, yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, libido kaybı, IBS Alıngan veya İrritabl Bağırsak Belirtiyi gibi bağırsak bozuklukları, hafıza kaybı ve kilo alımı gibi muhtelif sıhhat meseleleri tehlikesini de birliktesi getirir.

Stres Seviyesi Nasıl Eksiltilebilir?

Hem adrenalin hem de kortizol seviyelerini eksiltmenin birkaç yolu vardır:
Adrenalin Seviyesini Eksiltmek
-Derin soluk alma egzersizleri sınanabilir.
-Meditasyon yapılabilir.
-Zeka mutlu, huzurlu hatıralar üzerine yoğunlaştırılabilir.
-Adale rahatlatma uygulamaları bedenin genelindeki adale gruplarını usulca germek ve hafifletmek biçiminde yapılabilir.

Kortizol Seviyesini Eksiltmek

-Egzersiz: Harekete geçilmelidir ama çok yoğun olmamalıdır. Egzersiz sırasında ve hemen sonrasında kortizol seviyeleri gerçekten çoğalır fakat bu geçici bir tepkindir ve uzun vadeli tesirlerin strese verimli olduğu ispatlanmıştır. Kumpaslı, ılımlı egzersiz en iyisidir.
Doğru ölçüde uyku almak: Uyku yoksunluğu kan dolaşımında daha yüksek kortizol seviyelerine yol açar, bu sebeple erken uyunarak, kafeinden sakınılarak ve parlak ışıklara telefon ekranı gibi maruz kalma süresi sınırlanarak nitelikli uyku alınması sağlanabilir.
Eğlenmek: Çalışmalar kahkahaların kortizol seviyelerini eksilttiğini göstermiştir, bu sebeple yakın dostlarla ve aileyle eğlenmek için zaman dağılmalıdır.
Evcil hayvan edinmek: Araştırmalar bir hayvanın dostluğunun stres seviyelerini büyük miktarda düşürdüğünü ispatlamaktadır.
Sıhhatlı gıdalar yemek: Kortizol seviyelerini eksiltmek için sıhhatli ve balanslı bir beslenme ehemmiyetlidir. Fazla şeker zamanla kortizolü çoğaldırır, bu sebeple şekerli ikramlar kabul edilmemeli, şeker alımı eksiltilmelidir. Bitter çikolata, siyah veya yeşil çay ve muz gibi seviyeleri statik yakalamaya dayanakçı olabilecek bazı besinler de vardır.
Yaşamın klasik akışındaki stresli vaziyetlerin kimileri basmakalıp karşılanabilir. Az ölçüde Stres Hormonları: Adrenalin, Kortizol, Norepinefrin Sağlığı Nasıl Etkiler?stres alarm halinde olunmasını, motive olmayı, odaklanmayı, devingen ve coşkulu olunmasını sağlar. Stres fazla olduğunda sıhhat negatif etkilenebilir. Sosyal ve genetik yapılar sebebiyle insandan insana stresle başa çıkma beceriyi değişiklik gösterebilir fakat ortak olan vaziyet stresli anlarda sualin süratlice belirlenmesi ve geçim sürecidir. Stres sıhhati negatif etkilemeden evvel onun nasıl idarenebileceği bilinmelidir. Bedendeki fiziksel ve psikolojik korunma usullerinden sınama yanılma yolundan faydalanılabilir. Tesirli olan mekanizmalara devam edilip tesirsiz olanların yerine yeni çözüm yolları geliştirilebilir. Stresle başa çıkılabilmesi hayatı pozitif güzergahta etkileyecektir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ