Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Sinaptik Mesajımın Doğası

  • 01 Nisan 2021
  • Sinaptik Mesajımın Doğası için yorumlar kapalı
  • 113 kez görüntülendi.

Bir impulsun bir asap hücresinin aksonu süresince nasıl iletildiğini kavramak, nöronların kendi aralarında nasıl haberleştiğini ve neticede asapsal hakimiyetin nasıl muvaffak olunduğunu kavramada ilk adımdır. Bir nöronun aksonu genelde öbür nöronların dendritleri ya da hücre gövdesiyle sinaps yapar. Bir aksonun son ucu banalde çok rakamda dallanma yaptığı için bir tek nöron bir hayli başka nöronla sinaps yapabilir. […]

Bir impulsun bir asap hücresinin aksonu süresince nasıl iletildiğini kavramak, nöronların kendi aralarında nasıl haberleştiğini ve neticede asapsal hakimiyetin nasıl muvaffak olunduğunu kavramada ilk adımdır. Bir nöronun aksonu genelde öbür nöronların dendritleri ya da hücre gövdesiyle sinaps yapar. Bir aksonun son ucu banalde çok rakamda dallanma yaptığı için bir tek nöron bir hayli başka nöronla sinaps yapabilir. Hatta bunun da ötesinde genellikle bu nöronların her biriyle çok rakamda noktada sinaps yapar. Bir aksonun ince dallarından her biri, düğme biçiminde ufak kabarıklıklarla sona erer. Bu yapılara sinaptik uç denir. Az rakamda olmak üzere bazen sinaptik uç çeperi ile bununla temasta olan hücrenin çeperi arasında bir mesajım bölgesi gap junction bulunur. Böyle bir bölge, iki nöron arasında doğrudan bir Sinaptik İletimin Doğasıelektriksel mesajım sağlar ve böylece birinci nöronun aksonu süresince ilerleyen impuls, hemen hiçbir mukavemetle karşılaşmadan, ikinci nörona geçer. Elektriksel sinapslar impuls mesajımındaki gecikmeyi en aza indirdikleri için, asap sisteminde mesajım süratinin özellikle ehemmiyetli olduğu yerlerde görülürler. Bunlar ayrıca, birinci nörondaki impulsun ikinci nöronda da bir impuls yaratmasını büyük miktarda teminata alır.
Buna rağmen sinapsların çok büyük bir çoğunluğu elektriksel değil kimyevidir. Birinci nöronun presinaptik sinaptik ucu ile ikinci nöronun postsinaptik çeperini ayıran, takribî 20 nm genişliğindeki boşluğa sinaptik aralık ismi verilir. Bu boşluk süresince mesajım son uçta yer alan ufak sinaptik veziküllerden salınıp difüze olan transmitter kimyeviler tarafından gerekleştirilir. Bu binlerce vezikülden herbirinde 10.000 taneye kadar transmitter molekülü bulunur.
Presinaptik nöronun aksonu süresince ilerleyen impuls terminale erişince sinaps bölgesinde yoğunlaşmış olan özel voltaj-kapılı kalsiyum kanalları açılır ve son uçtaki çeper Ca++ iyonlarına daha iletken hale kazanç. Hücre dışında 10.000 kat daha yoğun olarak bulunduklarından, Ca++ iyonlarını n bir biçimde uyarmasıyla son uçtaki sinaptik veziküller, ucun çeperine doğru ilerleyip bununla kaynaşırlar ve dağılınırlar. Böylece transmitter kimyeviler egzositoz yoluyla sinaptik boşluğa şalınırlar. Ca++ iyonları adale kasılmasını başlatmak için de eş bir rol oynarlar.
Sinaptik boşluğa salınan transmitter molekülleri, difüzyonla ilerleyip ikinci nöronun postsinaptik çeperinde yer alan yüksek derecede özgül reseptörlere cılız bağlarla bağlanırlar. Bu reseptörler nörotransmittere özgüldür ve hormon reseptörlerininkine eş şekilde işlev görürler.
Transmitter asetilkolin omurgalı motor nöronlarının adale hücreleriyle irtibat kurmasını sağlayan kimyevi olduğunda, reseptörü aktive etmek için iki transmitter molekülünün buna bağlanması gerekir. Bir tek vezikülün kapsadığı moleküller takribî 2000 reseptörü aktive eder. Transmitterin reseptöre bağlanması, bir kanalın kapılarını açar ve özgül bir iyonun çeperi geçmesini sağlar. Bu iyon hareketi postsinaptik nöronun çeperinde, potansiyel farklılığıyla sonuçlanır ve o hücrede yeni bir impuls yaratılabilir. Asetilkolin reseptörlerini taşıyan kanallar hem K+ hem de Na+ iyonlarını geçirirler ve hücrenin bu kanalların çevresindeki bölgeleri kısmen depolarize olur. Bir sinapsta mesajım, bir dizi hadise gerektirdiğinden -son uca Ca++ iyonlarını girmesi, transmitter veziküllerinin hareketi, egzositoz, transmitterin sinaptik boşlukta difüzyon ve en sonunda iyonların postsinaptik kanallar içinde difüzyonu- harekât, impulsun nöron süresince iletilmesinden çok daha yavaştır. Bu sebeple, bir iletinin iletilme süresi beklenenden uzun olacaktır. Genel olarak, bir asap yolunda ne kadar çok sinaps varsa, yol süresince ünite uzunluk başına vasati mesajım sürati o kadar yavaştır.
Transmitterin sinaptik boşlukta difüze olup impulsun postsinaptik hücreye aktarılması, hadisenin sonu değildir. Şayet transmitter kalıcı olursa postsinaptik reseptörler, bir tek impulsun gelmesiyle ebedîye kadar uyarılırlar. O zaman, transmitteri ortadan kaldıracak bir mekanizma olmalıdır. Misalin, asetilkolin, sinaptik boşluktan difüze olup postsinaptik hücrenin dendriti ya da hücre gövdesi çeperi üzerinde tesirini gösterdikten sonra, asetilkolinesteraz ismi verilen bir enzim tarafından süratle inaktive edilir. Bu enzim, transmitteri ortadan kaldırmakla, yeni bilgi taşıyan bir sonraki impulsun iletilmesine imkân sağlar. Bir Hayli insektisit, misalin organofosfatlar asap gazları olarak da öğrenilirler kolinesteraz Sinaptik İletimin Doğasıinhibitörüdür. Bunlar asetilkolinin ortadan kaldırılmasını önlerler ve bunun neticesinde, beklendiği gibi, bunlara maruz kalan bir böceğin sinapsları aralıksız olarak faal kalır. Yeteri kadar yüksek dozda verilecek olurlarsa kolinesteraz inhibitörleri ehemmiyetli fizyolojik hadiseleri etkilerler ve hayvan can verir.
Merkezi asap sistemi dışında bir transmitter olarak işlev gören asetilkolin, merkezi asap sisteminde de bulunan ve giderek gelişen transmitterler listesinde de yer alır. Omurgalılarda bunlar arasında noradrenalin aynı zamanda adrenal medullada da bir hormon olarak yapılır, serotonin, dopamin, azot oksit ve gamma amino-butirik asit GABA bulunur. Daha evvelleri sebebi bilinmez ruhsal bozukluklardan kaynaklandıkları sanılan şizofreni ve ciddi bunalım gibi muhtelif anormalliklerin, şimdi artık MSS transmitterlerinin, reseptörlerin ve daha evvel belirsiz nöral hormonların biyokimyasal aksaklıklarından ileri geldiği öğrenilmektedir. Bu bulgular bazı ruhsal bozuklukların oranla kesin fizyolojik rehabilitasyonları için yol açmaya başlamışlardır

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ