Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Pragmatizm Verimcilik Nedir?

  • 30 Nisan 2021
  • Pragmatizm Verimcilik Nedir? için yorumlar kapalı
  • 430 kez görüntülendi.

Pragmatizm, en kolay deyim ile “bereketçilik” ya da “verimcilik” anlamına gelmektedir. Peki, verimcilikten amaçlanan nedir? Felsefi anlamda pragmatizm ya da bereketçilik, uygulama ya da eyleme dökülmede verimci bir kavrayışın kastedilmesi ya da bu istikamette açıklanabilmesi anlamında kullanılmaktadır. Bu düşünce stili, 1842den 1910 senesine kadar yaşamış olan William James tarafından tanınır ve popüler hale getirilmiştir. Bu […]

5420_image10Pragmatizm, en kolay deyim ile “bereketçilik” ya da “verimcilik” anlamına gelmektedir. Peki, verimcilikten amaçlanan nedir?

Felsefi anlamda pragmatizm ya da bereketçilik, uygulama ya da eyleme dökülmede verimci bir kavrayışın kastedilmesi ya da bu istikamette açıklanabilmesi anlamında kullanılmaktadır. Bu düşünce stili, 1842den 1910 senesine kadar yaşamış olan William James tarafından tanınır ve popüler hale getirilmiştir. Bu bağlamda geliştirilen kuramlar, hem iyinin, hem de doğrunun kuramı biçiminde nitelenmektedirler. İyinin kuramı anlamında kullanılan verimcilik, refah odaklıdır refahçıdır. Başka Bir Deyişle, en fazla yararın sağlandığı ve zevk ya da tatmin bakımından değerlendirildiğinde en üst seviyede karşılık bulabilen bereketlerin görülmesine hedeflenir.

5420_faydaDoğru kuramı olarak kullanılan verimcilik ise netice odaklıdır sonuççudur. Buna bağlı olarak, doğru hareket, bir gidişatın ya da kavramın, uygulanabildiği miktarda reel olduğu fikrini merkeze almıştır. Başka Bir Deyişle, bir bilgi günlük ya da sosyal yaşamda hiçbir işe yaramıyorsa, o bilgi yanlıştır. Ancak, bilgi işe yarıyorsa, netlikle doğrudur. Ampirizm ile de yakın alakası olan bu felsefi akımın, teorik düşüncenin bütün tersi biçiminde belirlemek, doğru bir yaklaşım olacaktır. Pragmatizm sözcüğünün çıkış noktası, bir felsefi terim olan “pragma”dır. Daha Önceki Yunanca olan bu kelime, iş ve eylem anlamına gelmektedir. Pragmatik kelimeyi ise, anlam olarak “işe müteveccih, eyleme dönük” demektir. Genel anlamda, Pragmatizm yerine “Verimcilik” terimi kullanılmaktadır.

5420_1319788406_d1e8517707a77eeba7e61712adb0291d_668325380Verimcilik, 18. asırda, İngiltere’de, ilk olarak Jeremy Bentham ve aynı güzergahtaki bir ekip düşünce adamları tarafından ortaya sürülmüştür. Ancak, fikrin esasında bağdaştığı yer olarak ele alındığında, Epikür Aipikuros gibi antik Yunan feylesoflarına kadar incelenmesi ve irtibat bulunabilmesi olasıdır. Verimcilik, ilk olarak emin etraflar tarafından tartışıldığında, “en fazla mutluluk” esasında incelemeler dile getirilmiştir. İlerleyen zamanda Bentham, “en büyük mutluluk ilkeyi” biçimine yeni ve orijinal bir belirleme getirmiştir.

Bentham ve Epikürün yorum farkları, esasta çok kolaydı. Epikür tarafından getirilen verimcilik tanımında, “bireyi en mutlu eden şeyin yapılması” anlamı varken; Bentham ise “herkesi en mutlu yapacak şeyin yapılması ve konuşulması gerektiğini” korundu. Başka Bir Deyişle, Benthamın teorisinde, şahsi olmayan bir hedonizm vardı.John Stuart Mill, namlı ve kısa bir eseri olan “Utilitarianism” kitabında, bir verimci olmasına rağmen “tam zevklerin aynı bedelde olmadığını” ileri sürmüştür. Bu savını da, o namlı karşılaştırmasıyla desteklemiştir: “Mutsuz bir Sokrat Sokrates olmak, mutlu bir domuz olmaktan yeğdir.”

5420_pragmatizm-faydacilik-229x300

Değişik insanların zevklerinin ve buna bağlı olarak bereketlerinin karşılaştırılması çok güçtür. Bu söylem de, verimcilik kavrayışını tenkit etenlerce sıklıkla söylenen bir argümandır. Bununla alakalı olarak, ilk bereketçilerin fayda tahlilini rakamsal kıymetlere dökerek hesap edilebileceği düşüncesi öne sürülmüş olsa da, bu asla reelleşmemiştir. Zira, birbirinden değişik insanların zevklerinin mukayese edilebilmesi ve hesaplanabilmesi, yalnızca pratikte değil, ilkede de olanaksıza yakındır. Seneler süresince verimcilik, muhtelif istikametlerden tenkit etilmiştir. Bunlardan biri de, aklıselim ile yararcılığın çeliştiği önermesidir. Buna misal olarak, şahsın kendi çocuğunu kurtarmasının, iki yabancıyı kurtarmasına seçim edileceği düşünüldüğünde, bereketçilerin iki yabancının kurtarılmasının gelecekte daha fazla mutluluk ve fayda potansiyeli taşıdığı savıyla çeliştiği anlatılmaktadır. Başka Bir Deyişle, birey aklıselimiyle karar verince çocuğuna yönelecek, ancak verimcilikle çelişecektir.

“Bir şey, uygulanabildiği miktarda doğrudur”; biçiminde literatürde yerini alan verimci önerme, bahsedilen şeyin rastgele bir özden yoksun olsa dahi galibiyetli olabileceği olasılığı üzerinden de çokça tenkit etilmiştir. Bunu kavramak için verilen misalde, birbirinden değişik alternatiflere sahip çoktan seçmeli bir sual, hiçbir bilgi sahibi olmayan birey tarafından öğrenerek ve isteyerek değil de gelişigüzel yanıtlandığında, yanıtın doğru cevaplanma olasılığında, verimci kavrayışa göre, o şey artık saltlık kazanmıştır. Başka Bir Deyişle, suali doğru ancak gelişigüzel yanıtlayan şahsın akıllı, eğitimli veya zeki olması, verimcilik anlamında pek de ehemmiyetli unsurlar olmamaktadır.

Misallerden çıkarılacak vaziyet, bereketçilikte ehemmiyetli olanın öz değil, şekil olduğu tenkididir. Vakaların teorik akışından ziyade, pratikteki zaferin saltlığına direnen bir akım olma özelliği tenkit etilmektedir. Pragmatizm, bir hayli alanda tartışılmış, teorik ve pratik olarak misallendirilmiştir. Netice olarak, her türlü düşünce stiline üye fikir adamlarının, kendinden bir parça bulabildiği bu akım, korunucularına göre en uygulanabilir düşünce stillerinden biri iken, tenkit etenlerce de paradoks ve paradokslarla dolu haldedir. Ne olursa olsun, verimci kavrayışın fikir dünyasına kattığı pek çok yenilik ve kavga mevzusu bulunduğu, su götürmez bir hakikattir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

maltepe escort ataşehir escort idealtepe escort anadolu yakası escort kadıköy escort bostancı escort pendik escort ataşehir escort şişli escort göztepe escort pendik escort kartal escort bostancı escort erenköy escort maltepe escort pendik escort bostancı escort ümraniye escort şerifali escort kartal escort maltepe escort tuzla escort pendik escort anadolu yakası escort acıbadem escort ümraniye escort escort bayan maltepe escort ümraniye escort ataşehir escort kadıköy eskort pendik eskort ataşehir escort ümraniye escort kadıköy escort escort bayan maltepe escort sex hikaye yeni seks hikaye gerçek sex hikaye sex hikaye seks hikayeleri sex hikayesi gerçek sex hikayeleri