Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Plüton: Seyyare mi Değil mi?

  • 23 Nisan 2021
  • Plüton: Seyyare mi Değil mi? için yorumlar kapalı
  • 154 kez görüntülendi.

Plüton, 2006 senesinin Ağustos ayına kadar seyyare olarak kabul edilen, fakat 2006’da Beynelmilel Astronomi birliğinin tanımladığı bazı kriterlere göre seyyare sınıfından çıkartılmış, Güneş sistemindeki cisimlerden biridir. Peki bu kriterler neler? Plüton gerçekten seyyare mi değil mi?

Plüton: Gezegen mi Değil mi?Plüton, 2006 senesinin Ağustos ayına kadar seyyare olarak kabul edilen, fakat 2006’da Beynelmilel Astronomi birliğinin tanımladığı bazı kriterlere göre seyyare sınıfından çıkartılmış, Güneş sistemindeki cisimlerden biridir. Peki bu kriterler neler? Plüton gerçekten seyyare mi değil mi? Tüm bunların yanıtını vermeden evvel azıcık Plüton’u tanıyalım.

1800 lü senelerde Neptün, Uranüs’şöhret yörüngesindeki hareketlerin kumpassızlığı sayesinde bulunmuştur. Fakat daha sonraki senelerde, Neptün’şöhret varlığının Uranüs’şöhret hareketlerindeki kumpassızlığı açıklamadığı ve Neptün’nam da kendi hareketlerinin kumpassızlıklar gösterdiği anlaşılınca Neptün’şöhret ötesinde de bir seyyare olduğu hipotez edildi. Bu hipotezden sonra araştırmalara girişildi. Neticede 15 senelik bir çalışmayla, Clyde Tombaugh 1930 senesinde Plüton’u keşfetti.

Plüton Neptün’den daha sönük, Ay’dan dahi daha minik bir gök cismidir, parlaklığı 14.5 kadirdir ve ancak en büyük teleskoplarla kollanabilir. Gelişmiş teleskoplar dahi Plüton’u ayrıntılarını kollayamazlar. Plüton yapısal olarak kaya ve buzdan oluşur. Plüton’un Charon, Niks ve Hidra isimli 3 uydusu vardır. Tuhaf olan, Plüton’un uydusu Charon, Plüton’dan daha büyüktür. Bu gidişat Plüton ve Charon’un bir “ikili sistem” olarak kabul edilmelerine yol açmıştır.

Plüton: Gezegen mi Değil mi?Plüton’un yörüngesi 17 derecelik bir meyle sahiptir. Ayrıca bu yörünge dış merkezliği büyük bir yörüngedir. Bu gidişat, Plüton’un Güneş’e uzaklığının 4 milyon kilometre ile 7 milyon kilometre arasında farklılık göstermesine neden olur. Plüton Güneş çevresindeki dönüşünü 248 Dünya senesinde tamamlar. Plüton çok ince bir atmosfere sahip olup, yüzey sıcaklığı -200 santigrat derece etrafındadır.

Peki, atmosferi var, Güneş çevresinde dönüyor, üzerinde mevsimsel hareketler var, kendi dingili çevresinde dönüyor, uydulara sahip, yuvarlak bir yapıda… Tüm bu özelliklerine karşın Plüton neden seyyarelik sınıfında dışlandı?

Plüton: Gezegen mi Değil mi?

Şimdiye kadar Plüton’un özelliklerini kavrattık, şimdi bir de Beynelmilel Astronomi Birliğinin 2006 senesinde yine tertip edip açıkladığı “seyyare olma şartları”na bir bakalım;

1 Güneş ya da her hangi bir yıldız çevresinde dönme.
2 Kendi kütlesinden dolayı küresel bir yapıya sahip olma.
3 Yörüngesindeki “enkazı” başka bir deyişle her türlü başka minik gök cismini arınmış olma.

Bu özelliklere baktığımızda; Plüton Güneş çevresinde dönüyor: tamam. Küresel bir yapıya sahip: bu da tamam. Fakat 3.özellik başka bir deyişle yörüngesindeki enkazı arınma: bu tamam değil. Plüton, yörüngesindeki dönüşünü 248 Dünya senesinde tamamlar demiştik. Bu kadar uzun müddette gezilen yörüngeyi “arınmak” haliyle olanaksızdır. Ayrıca, Plüton’un etrafı “pak” olmak bir yana Kuiper Kuşağı denilen, asteroit ve başka minik cisimle dolu bir alana konut sahipliği yapar. Haliyle bu gidişat seyyare olma kriterlerinden üçüncüsüne tamamen terstir ve 2006 senesinin ağustos ayında bu kritere uymadığı için seyyare statüsünden çıkartılmıştır.

Beynelmilel Astronomi Birliği Plüton’u seyyarelikten çıkartınca, Plüton ve Plüton eşi cisimler için “cüce seyyare” sınıfı kurdu. Bu sınıf genellikle seyyare olma kriterlerinden üçüncüsüne uymayan gök cisimlerinden oluşur. Aralarında bir zamanlar onuncu seyyare diye anılan XenaZeyna, daha evvelleri asteroit olarak kabul edilen Ceres, Eris gibi cisimler bulunur. Bu arada bir başka enteresan nokta; Ceres ve Eris, Plüton’dan daha büyük bir kütleye sahiptir.

Yazar: Gazanfer TUFAN

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
maltepe escortümraniye escort