Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Orman Yangınlarının Çıkış Nedenleri, Tesirleri ve Yönetimi

  • 07 Mayıs 2021
  • Orman Yangınlarının Çıkış Nedenleri, Tesirleri ve Yönetimi için yorumlar kapalı
  • 121 kez görüntülendi.

Ormanlardaki en yaygın risk orman yangınıdır. Orman yangınları ormanların kendileri kadar daha öncekidir. Yaz aylarında, aylarca yağmur yağmadığı zaman ormanlar en minik bir kıvılcım ile alev alabilen kuru ihtiyarlayan yapraklar ile dolar. Orman yangını doğada balanssızlıklara neden olur, faunal ve floral zenginlikleri eksilterek biyolojik spektrumu riske atar. Ananesel yangın temkine yöntemlerinin tesirli olduğu ispatlanmamıştır ve özellikle […]

Ormanlardaki en yaygın risk orman yangınıdır. Orman yangınları ormanların kendileri kadar daha öncekidir. Yaz aylarında, aylarca yağmur yağmadığı zaman ormanlar en minik bir kıvılcım ile alev alabilen kuru ihtiyarlayan yapraklar ile dolar. Orman yangını doğada balanssızlıklara neden olur, faunal ve floral zenginlikleri eksilterek biyolojik spektrumu riske atar. Ananesel yangın temkine yöntemlerinin tesirli olduğu ispatlanmamıştır ve özellikle ormanlık alanlara yakın ya da ormanlık alanlarda yaşayan insanlar arasında bu mevzuda milletin bilinçlendirilmesi gerekmektedir.

Yanma Şartları

Orman Yangınlarının Çıkış Sebepleri, Etkileri ve YönetimiHer şeyin alev alacağı veya alevleneceği bir sıcaklığı vardır. Bu sıcaklığa alevlenme noktası denir. Ahşabın alevlenme noktası 300 santigrat derecedir. Odun bu sıcaklığa kadar ısıtıldığında, havadaki oksijenle karışan, yanan ve ateş oluşturan hidrokarbon gazları hür kalır. Alevlenme ve yanmanın alana gelmesi için üç bileşen lüzumludur.
—Bir ateşin yakması için yanıcı bir maddenin yakıt
—Havanın başka bir deyişle oksijenin varlığı
—Yakıtı alevlenme sıcaklığına getirmek için bir ısı kaynağı
Isı, oksijen ve yakıt yangın üçgeni oluşturur. Üçgenin kolonlarından rastgele birini alınabilirlerse, yangın hakimiyet edebilir ve neticede söndürülebilir.
Yanma alana geldikten ve yangın başladıktan sonra, yangının nasıl yayıldığını tanımlayan birkaç etken vardır. Bu üç etken şunlardır:
*Yakıt
*Hava vaziyeti
*Topografya
Bu etkenlere bağlı olarak, bir yangın süratle yayılabilir veya binlerce dönüm araziyi yakan şiddetli bir yangına dönüşebilir.

Yakıt Yükleri

Orman yangınları, onu çevreleyen yakıtın cinsine ve ölçüsüne göre yayılır. Yakıt, ağaçlar, çalılıklar ve kuru otlu alanlardan konutlara kadar her şeyi kapsayabilir. Bir yangını çevreleyen yanıcı malzeme ölçüsüne yakıt yükü denir. Yakıt yükü birim alan başına mevcut yakıt ölçüsüyle, genellikle dönüm başına tonla ölçülür.
Ufak bir yakıt yükü, yangının düşük yoğunlukta usulca yanmasına ve yayılmasına nedenOrman Yangınlarının Çıkış Sebepleri, Etkileri ve Yönetimi olur. Çok fazla yakıt varsa, yangın daha yoğun yanar ve daha süratli yayılmasına neden olur. Çevresindeki malzemeyi ne kadar süratli ısıtırsa, o malzemeler o kadar süratli alevlenebilir. Yakıtın kuruluğu da yangının tavrını etkileyebilir. Yakıt çok kuru olduğunda, çok daha süratle yakıp kül eder ve zapt edilmesi çok daha güç olan bir yangın yaratır. Kuru ot, çam iğneleri, kuru yapraklar, dallar ve öbür ölü çalılar gibi ufak yakıt malzemeleri, büyük kütüklerden daha süratli yanar bu surattan kütüklerden ziyade çıra ile ateş yakılır. Kimyevi seviyede, değişik yakıt malzemelerinin alevlenmesi ötekilerinden daha uzun sürer. Ancak, yakıtın çoğunun aynı cins malzemeden yapıldığı bir yangında, ateşleme vaktindeki ana değişken, yakıtın toplam yüzey alanının hacmine oranıdır.

Orman Yangınlarında Hava Vaziyeti Rolü

Hava, bir yangının doğması, gelişmesi ve sönmesinde büyük rol oynar. Kuraklık, yangınlar için son derece ergonomik şartlara yol açar ve rüzgârlar, bir yangının ilerlemesine dayanakçı olur. Hava, yangının daha süratli hareket etmesine ve daha araziyi yutmasına neden olabilir, ayrıca yangınla gayret işini daha da güçleştirebilir. Orman yangınlarını etkileyebilecek üç hava vaziyeti bileşeni vardır:
*Sıcaklık
*Rüzgâr
*Nem
Sıcaklık: Daha evvel de belirtildiği gibi, sıcaklık yangınların kıvılcımını tesirler. Yerdeki çubuklar, ağaçlar ve çalılar, güneşin ışımasıyla ısı alır ve bu da potansiyel yakıtları ısıtır ve kurutur. Daha yüksek sıcaklıklar, yakıtların daha süratli alev almasına ve daha süratli yanmasına izin vererek, bir yangının yayılma süratini arttırır. Bu sebeple, orman yangınları öğleden sonra, sıcaklıklar azami olduğunda şiddetlenme meylindedir.
Rüzgâr: Rüzgâr muhtemelen orman yangını tutumunda en büyük tesire sahiptir. Aynı zamanda en öngörülemeyen etkendir. Rüzgârlar yangına ek oksijen sağlar, daha fazla potansiyel yakıt kurutur ve yangını daha süratli bir biçimde karaya iter. Büyük, şiddetli yangınlar, alev hortumu ismi verilen rüzgarlar üretebilir. Alev hortumları fırtına gibidir, ateşin ısısının yarattığı girdaplardan kaynaklanır. Bu girdaplar yataydan dikeye doğru meyillendiğinde, alev hortumu oluşur. Alev hortumların, kıvılcımları ve yanan döküntüleri ehemmiyetli mesafelere fırlattığı öğrenilmektedir. Rüzgar ne kadar güçlü yapıtsa, yangın o kadar süratli yayılır. Yangın, civar rüzgârından 10 kat daha süratli kendi rüzgârlarını üretir, hatta közleri havaya fırlatabilir ve ek yangınlar yaratabilir. Rüzgâr ayrıca yangının istikametini de değiştirebilir ve rüzgârlar ateşi ağaçlara yükseltebilir ve bir taç ateşi yaratabilir.
Nem: Rüzgâr yangının yayılmasına dayanakçı olurken, nem yangına karşı çalışır. Nem ve yağış yangını yavaşlatabilir ve yoğunluğunu eksiltebilir. Potansiyel yakıtların yüksek nem seviyelerine sahip olması vaziyetinde alevlenmesi güç olabilir, zira nem yangının ısısını emer. Nem düşük olduğunda, başka bir deyişle havada düşük ölçüde su buğuyu olduğunda yangınların başlaması daha mümkündür. Nem ne kadar yüksek olursa yakıtın kuruması ve alevlenmesi o kadar az olur. Nem, bir orman yangınının alevlenme kısmetini düşürebildiğinden, yağışın yangın temkine üzerinde doğrudan bir tesiri vardır. Hava neme doygun hale geldiğinde, nemi yağmur biçiminde hür vazgeçer. Yağmur ve öbür yağışlar, yakıtlardaki nem miktarını çoğaldırır, bu da potansiyel orman yangınlarının patlak vermesini maniler.

Topoğrafyanın Tesiri

Orman yangınlarının tutumu üzerindeki üçüncü büyük tesir, toprağın ya da topoğrafyanın meskenidir. Yakıt ve hava şartlarının aksine, topoğrafya neredeyse değişmeden kalsa da orman yangılarının ilerlemesine dayanakçı olabilir veya yasaklayabilir. Topoğrafyada orman yangını ile alakalı en ehemmiyetli etken meyildir. Yangınlar yokuş yukarı süratle ilerleyebilir. Meyil ne kadar dik olursa, yangın o kadar süratli gider. Yangınlar, genellikle yokuş yukarı esen civar rüzgârı istikametinde hareket eder. Rüzgârlar, yokuş yukarı gitmeye çalışan bir yangına karşı da çalışabilir. Durum rüzgârın hangi güzergahtan esiyor olduğuna bağlıdır.
Orman Yangınlarının Çıkış Sebepleri, Etkileri ve YönetimiYangınların yanarken neden olduğu zarara ek olarak, yangın yandıktan sonra aylarca sezilmeyebilecek olan trajedi problemlerini geride vazgeçebilir. Yangınlar bir tepe veya dağdaki tüm nebat örtüsünü yok ettiğinde, topraktaki organik materyali zayıflatabilir ve suyun toprağa nüfuz etmesini önleyebilir. Bundan kaynaklanan bir mesele, enkaz akışlarına yol açabilecek son derece riskli aşınmadır. Bunun bir misali, Glenwood Springs, Colorado yakınlarındaki Storm King Dağı’nın dik yamaçlarında takribî 2.000 dönümlük orman ve çalılığı yakan Temmuz 1994’teki orman yangını sonrasında alana gelmiştir. Yangından iki ay sonra, şiddetli yağışlar tonlarca balçık, kaya ve öbür döküntüleri 3 mil 4,828032 km uzunluktaki 70 otoban üzerine dökmüş, bu enkaz akışları 30 arabayı yutmuş ve iki tanesini Colorado Nehrini çekmiştir.
Çoğu zaman orman yangınlarını devirici olarak görülse de bir hayli orman yangını reelinde faydalıdır. Bazı yangınlar bir ormanın ağaç altlarını kaplayan çalılıklarını yakar, bu da çalıların uzun müddet birikmesine izin verildiğinde ortaya çıkabilecek daha büyük bir yangını önleyebilir. Orman yangınları ayrıca hastalık yayılmasını eksilterek, yanmış nebatlardan yiyecek maddelerini toprağa vazgeçerek ve nebatların yine gelişmesini teşvik ederek fayda sağlayabilir.

Orman Yangınlarının Sebepleri

Orman yangınları doğal sebeplerin yanı gizeme insanlardan kaynaklı sebeplerle de başlayabilir.
Doğal nedenler: Bir Hayli orman yangını, ağaçları ateşe veren yıldırım gibi doğal sebeplerden başlar. Buna karşın yağmur bu cins yangınları çok fazla zarara neden olmadan söndürür. Yüksek atmosferik sıcaklıklar ve kuruluk düşük nem yangının başlaması için uygun şartlar sağlar. Etrafsal nedenler hakimiyet edilemeyen nedenlerdir. Büyük miktarda sıcaklık, rüzgâr sürati ve doğrultuyu, toprak ve atmosferdeki nem seviyesi ve kuru yarıyılların süresi gibi abuhava şartları ile alakalıdır.
İnsan kaynaklı nedenler: Yangın hakimiyetsiz alev, sigara veya elektrik kıvılcımının kolay alevlenen rastgele bir kaynakla temas etmesi sebebiyle çıkar. İnsanla alakalı nedenler hakimiyet edilebilir nedenlerdir. İnsan faaliyetlerinden ve orman yönetimi yöntemlerinden kaynaklanır. Bunlar maksatlı veya maksatsız olabilir:
*Kundakçılık
*Kamp ya da piknik ateşleri
*Çöp yakmak
*Kibrit veya havai fişek ile oynamak
*Hakimiyetli yakmalar
*Barbar hayvanları kovmak için köylüler tarafından bazı alanların yakılması
*Ormanlarda gezen dikkatsiz şahısların yere sigara izmariti atması
Orman yangınlarının sebepleri süratle çoğalmaktadır. Özellikle hayvancılık yapan, sığırları yayıldırmak, yakacak olarak odun kesmek isteyen insanlar ormanlara daha sık girmektedir. Mesela Hindistan’daki orman yangınlarının% 90’ının insan üretimi olduğu hipotez edilmektedir. Ülkemizde vaziyet daha da korkunçtur zira insan kaynaklı orman yangınlarının oranı % 95’i bulmaktadır.

Orman Yangınının Sınıflandırılması

Orman yangını genel olarak üç kategoriye ayrılabilir;
*Doğal veya hakimiyetli orman yangını
*insanların dikkatsizliği veya umursamamayı sebebiyle yaz aylarında çöp ve öbür biyomlarda üretilen ısının neden olduğu orman yangınları
*Özellikle yerel durgunların öğrenerek neden olduğu orman yangınları

Orman Yangını Cinsleri

İki cins orman yangını vardır.
1Yüzey Örtü Yangını
Bir orman yangını öncelikle bir yüzey yangını olarak başlayabilir, orman tabandaki yüzey çöpleri ihtiyarlayan yapraklar, dallar ve kuru otlar vb. süresince yayılır.Orman Yangınlarının Çıkış Sebepleri, Etkileri ve Yönetimi
2Taç Tepe Yangını
Öbür orman yangını cinsi, genellikle yüzeysel bir yangının alevlerinin eriştiği ağaçların ve çalıların taç kısımlarının yandığı bir yangındır. Bir taç yangını iğne yapraklı bir ormanda özellikle çok risklidir, zira yanan kütüklerden çıkan reçineli malzeme şiddetle yanar. Tepe yamaçlarında, şayet yangın yokuş alt başlarsa alevler yukarıya doğru süratli yayılabilir. Yangın yokuş yukarı başlarsa, alta doğru yayılma ihtimali daha azdır.

Orman Yangınlarının Tesiri

Dünyanın bazı bölgelerinde yaşayan milletin ve kırsal kesimdeki fakirlerin uyumu doğrudan ormanlık alanlara bağlıdır. Yangınlar orman bozulmasının ehemmiyetli bir sebebidir ve alttakiler de dahil olmak üzere geniş çaplı negatif ekolojik, ekonomik ve sosyal tesirlere sahiptir:
*Bedelli kereste kaynaklarının kaybı
*Havza alanlarının bozulması
*Biyolojik spektrum kaybı, nebat ve hayvanların yok olması
*Yaban hayatı habitatının kaybı ve yaban hayatının tükenmesi
*Doğal yenilenme kaybı ve orman örtüsünde eksilme
*Küresel ısınma
*Karbon yakalayan kaynakların kaybı ve atmosferdeki CO2 yüzdesinde çoğalış
*Sağlıksız yaşam şartları ile bölgenin mikro abuhavasında farklılık
*Toprak yararlılığını ve imalini etkileyen toprak aşınmayı
*Ozon katmanının incelmesi
*Hastalıklara yol açan sağlık meseleleri

Yangınla Gayret

Her sene binlerce itfaiyeci acımasız alevlerle savaşmak için hayatlarını tehlikeye atmaktadır. Yangınlar, yakıt, oksijen ve ısıya sahip oldukları sürece yanabilen güçlü doğa eforlarıdır. İtfaiyecilerin görevi, daha fazla zararı önlemek için yangın üçgeninin üçünü birden olmasa da bir tarafını ortadan kaldırmaktır.
Seçkin, yer tabanlı itfaiyecilerin bir kısmı, yayılmasını önlemek için ateşin çevresinde bir ateş çemberi oluşturur. Bir kısım itfaiyeci de uzak bölgelerde bulunan ufak alevlere erişmek için uçaklardan paraşütle yangın bölgesine atlar. Görevleri, daha büyük olan yangınlara dönüşmeden evvel ufak yangınları bastırmaktır. Yere indiklerinde öbür itfaiyeciler ile aynı yangın söndürme tekniklerini kullanırlar. Yangın temkine şeridi inşa faktörün, yangını su ve yangın geciktirici ile nemlendirmenin yanı gizeme, yer takımları ters istikamette hakimiyetli bir yangın başlatabilir. Başlatılan ve yangına maruz kalan araziye doğru ilerleyen bu yangınların emeli, ilerleyen orman yangınının yolundaki mümkün yakıtları yakmaktır.
İtfaiyeci destek takımları yerde savaşırken, havadan da çok fazla destek verilir. Hava tankerleri genellikle yangınlar üzerine binlerce galonluk su ve yangın geciktirici yangını yavaşlatmaya ve soğutmaya dayanakçı olan fosfat gübresi kapsayan kimyevi geciktiriciler vazgeçer. Helikopterler de yangına yukarıyadan müdahale etmek için bir yöntem olarak kullanılır. Suratlarca galon su alabilen kovalar taşıyan bu hava vasıtaları ateşin üzerinden uçar ve su bombaları vazgeçer. Helikopterler ayrıca itfaiyecileri yangın bölgesine götürüp geri getirmek için de kıymetlidir.

Yangın İdaresinin Gereksinimleri

Ülkelerin kimilerinde orman yangınları görülme sıklığı çoğalmakta ve her sene daha fazla alan yakılmaktadır. Bu galibiyetsizliğin başlıca sebebi, meseleye parçalı yaklaşımdır. Hem milli odaklanma hem de sistematik bir orman yangın yönetimi programının sürdürülmesi için zorunlu teknik kaynaklar bu ülkelerde beceriksizdir. Stratejik itfaiye merkezleri, bakanlıklar arası koordinasyon, finansman, insan kaynaklarının geliştirilmesi, yangın araştırmaları, yangın yönetimi gibi ehemmiyetli orman yangın yönetimi unsurları beceriksizdir. Sualin ciddi doğası göz Orman Yangınlarının Çıkış Sebepleri, Etkileri ve Yönetimiönünde bulundurularak, ülkelerin orman yangını yönetimi taktiklerinde ehemmiyetli tasarılamalar ve iyileştirmeler yapılması gerekmektedir. Tasarılar alttaki bileşenleri kapsayacak biçimde iyi koordine edilmeli ve entegre bir yangın yönetimi oluşturulmalıdır:
*Eğitim ve etrafsal farklılıklar yoluyla insan kaynaklı yangınların önlenmesi
*İyi koordine edilmiş gözlem noktaları ağı, yararlı arazi devriyeleri ve irtibat ağları aracılığıyla yangınların süratli tespiti
*Yangın idrak etmede uzaktan idrak etme teknolojisine gereken önemsenmesi
*Süratli ilk müdahale temkinleri
*Güçlü takip eylemi
*Yangın söndürme kaynakları
Yukarıyadaki bileşenlerin her biri, tüm yangın yönetimi sistemlerinin zaferinde ehemmiyetli bir rol oynamaktadır. Araştırma, eğitim ve geliştirmeye özel umursanmalıdır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ