Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Natürel Seçilim: Dallanan ve Balanslı Seçilim

  • 30 Haziran 2021
  • Natürel Seçilim: Dallanan ve Balanslı Seçilim için yorumlar kapalı
  • 148 kez görüntülendi.
Natürel Seçilim: Dallanan ve Balanslı Seçilim

Dallanan Disruptive Seçilim Bir popülasyonun çok genle kalıtlanan poligenik bir özelliği, her bkocaman dağılımın ekstrem uçlarından biltihabı seçim eden iki ya da daha fazla yönlendirici seçilim baskısına maruz kalabilir. Misalin, bir kuş popülasyonunda, gaga uzunluğunun büyük bir varyasyon gösterdiğini zannedelim. Yeniden, şartlar değiştiğinde daha fazla besin temin etmek açısından, kısa ve uzun gagalı kuşların bahtlarının […]

Doğal Seçilim: Dallanan ve Dengeli SeçilimDallanan Disruptive Seçilim

Bir popülasyonun çok genle kalıtlanan poligenik bir özelliği, her bkocaman dağılımın ekstrem uçlarından biltihabı seçim eden iki ya da daha fazla yönlendirici seçilim baskısına maruz kalabilir. Misalin, bir kuş popülasyonunda, gaga uzunluğunun büyük bir varyasyon gösterdiğini zannedelim. Yeniden, şartlar değiştiğinde daha fazla besin temin etmek açısından, kısa ve uzun gagalı kuşların bahtlarının çoğaldığı, orta uzunlukta gagalara sahip olanların ise eksildiğini zannedelim. Şayet orta uzunlukta gagalılara uygun meyve veren bitki popülasyonu eksilir ya da meyveleri toplamada daha tesirli, rekabette üstün bir cins buraya göç ederse böyle bir vaziyet oluşabilir. Böyle bir seçilim tesiri, en azından kısa bir müddette popülasyonu bkocaman uzun, öbürü kısa gagalı iki farklı forma bcan verecektir. Ters yönlendirici baskıların birlikte işleyişi, bir popülasyondaki düzgün fenotip çarpığını ortadan ikiye bcan verdiğinden bu tip seçilim dallanan seçilim olarak adlandırılır.
En tipik dallanan seçilim misali, gamet dimorfizmidir. Yumurtalar kocaman ve sperm/polenler ise ince ve miniktir. Şayet başlangıçta gametlerin tümünün aynı büyüklükte olduğunu farz edersek –hali hazırda bir çok ilkel cinste olduğu gibi- biraz daha geniş olan yumurtalar, zigotun ilkin gelişimleri için cılız olanlara göre daha fazla besin sağlayacağından, bu yumurtaların zigotları azami büyüme kaderine sahip olacaklardır. Aynı zamanda, minik gamet oluşturan organizmalar, aynı besin ölçüyü ile daha fazla gamet oluşturma beceriyi ile bir faize avantajı kazanacak ve daha fazla gamet üreterek değişik organizmalarla rekabet edeceklerdir. Ayrıca, minik gametler daha minik bir dirençle karşılaşacaklarından daha süratli yüzebilirler. Zira, sürat yumurtaya erişme bakımından bir avantajdır. Natürel olarak, çok minik gametlerin birleşimi ile oluşan zigotlar rekabet etmek için az besin kapsayacaklarından, seçilim bu bileşimlerini yasaklayıcı güzergahta işlemiş olmalıdır. Yaygın olarak benimsenen bu senaryo şayet doğru ise, eşeye özgü morfoloji, fizyoloji ve tavırda görülen tüm spektrum dallanan seçilimin bir neticeyi olmaktadır.

Balanslı SeçilimDoğal Seçilim: Dallanan ve Dengeli Seçilim

Çoğu zaman, bir populasyondaki bir poligenik özellik, aynı anda işleyen iki ya da daha fazla yönlendirici seçilim baskısına maruz kalırsa bu özelliğin iki ekstrem ucu elenir. Misalin, aynı cinsin çok uzun breyli olan bitkilerinin fazla rüzgara maruz kalması ve kısa olanların değişik bitkilerce gölgelenmesi neticeyi yeterli güneş adını alamamaları sebebiyle civarda orta breyli bitkilerin yaygın vaziyete geçmesi bir balanslı seçilim misalidir. Benzer biçimde, çoğunlukla, kış kasırgaları kuş populasyonlarındaki en büyük ve en minik bireyleri daha fazla elimine etmektedir. Seçilim, poligenik bir özellik için dağılımın iki ucunda yer alan özelliklere sahip bireylere karşı işleyen bu süreç balanslı seçilim olarak adlandırılır.
Balanslı seçilim hemen her zaman tartıştığımız tek bir özellikten daha geniş bir skala üzerinde işler ve neticede oldukça ehemmiyetli ve konservatif role sahiptir. Evrimleşme sürecinde olan her bir cins, cinsin devamlığının bağlı olduğu gelişimsel, fizyolojik ve biyokimyasal süreçleri yönet eden yollarını kesin olarak etkileyen bir gen ekibine sahip olmuştur. Tüm bu genlerin etkileşim harmonilerini bozan rastgele bir şey, genellikle cins için hasarlı olur. Ancak, eşeyli olarak üreyen populasyonlarda, alellerin uygun kombinasyonları çoğalma meylindedirler ve her döl oluşturulduğunda rekombinasyonlarla yeni kombinasyonlar oluşur. Bu yeni gen gruplarının çoğu, temel kombinasyona göre daha az geçim gösterme maharetinde olacaktır az bir kısmı daha yüksek bir geçim gösterebilir. Dolayısıyla, yeni genetik varyasyonların büyük bir kısmı, genler arası harmonik ilişki oluşturmayı çoğaldırmaktan ziyade, bozmaya neden olur. Şayet rekombinasyon ve rasgele değişinim gibi eforlar sınanmamış ise, bu süreçler popuiasyoniın devamını sağlayacak bireylerin başarısını belirleyen uygun genetik kombinasyonları bozma meylinde olacaktır. Seçilim, daha fazla seçim edilen genetik kombinasyonların dışındakileri eleyerek rekombinasyon ve değişinimlerin karıştırıcı ve bozucu meyillerine karşı koyar ve dolayısıyla bu vaziyette seçilim balansı gözetici temel etken olur. Aksi taktirde keşmekeş olacaktır.
Doğal Seçilim: Dallanan ve Dengeli SeçilimAyrı seçilim baskılarının cebirsel toplamı olarak tesirli seçilim baskısı
Büyük bir ihtimalle organizmalarm bir çok özelliği, bazı yollardan bu özelliği kapsayan organizmaya verim sağlarken başka yollardan hasar verebilir. Böylesi özelliklerin evrimsel mukadderatı, bu özelliklerin oluşturduğu farklı pozitif seçilim baskılarının avantajlı tesirlerinin, olumsuz seçilim baskılarının hasarlı tesirlerine göre daha ağır basmalarına bağlıdır. Şayet ayrı ayrı seçilim baskılarının aritmetik ortalaması pozitif ise çok fazla ve çok az çıkan gidişatlar da dikkate alınarak özelliğin frekansı çoğalacak, ancak olumsuz ise eksilecektir. Hem bereketli hem de hasarlı tesirlere sahip kompleks bir özelliğin belirlenmesine misal olarak, Güney Amerika derelerine özgü bir balık olan erkek lepisteslerin azametlilikleri üzerindeki seçilim baskısını ele alalım. Daha evvel ifade ettiğimiz gibi, geniş kuyruklu ve parlak benekli erkekler, çiftleşme için dişiler tarafından seçim edilir. Geniş kuyruk ve parlak benek alellerini kapsayan erkekler daha fazla döl vereceklerinden, dişi için rekabet en azametli erkekler lehine sonuçlanacaktır; ve gerçekten geniş akvaryum popülasyonlarındaki devam eden soylarda erkeklerin azametliğin çoğalmaya başladığı görülmüştür. Bu süreç, dişi-seçimli eşeysel seçilim olarak bilinir.
Dişi üzerinde işleyen böyle bir seçilim baskısı yoktur. Dişiler gri, güç tanınır ve birbirlerine çok benzer balıklardır. Bunlar, avcılarca, azametli kuyrukları ve parlak işaretleri olan erkeklere göre daha güç seçilirler. Zira parlak işaret ve azametli kuyruk, bu özellikleri kapsayanları daha fazla avlanmaya maruz bırakır. Böylesi özelliklerin bedeli olarak güçlü seçilime maruz kalınır. Gerçekten, laboratuvar şartlarında avcılar, ilk olarak en azametli erkekleri tutarlar. Bilave edeceğimiz gibi, natürel civarda bulunan erkekler, avcıların olmadığı etraftakilere göre çok daha az azametli olacaklardır. Erkeğin azametliliği balanslı seçilim misalidir. Bu denge, azametli olanlar için olan seçilim dişiler tarafından faize seçiminin en azametli erkekler lehine kullanılması ile ile göze çarpmayanların seçilimi şayet bir erkek çok azametli ise çiftleşmeyi başaramadan avcılarca ortadan kaldırılabilir arasına reelleşir.
Poligenik olan özellikler, sıklıkla hem avantajlı hem de dezavantajlı tesirlere sahip Doğal Seçilim: Dallanan ve Dengeli Seçilimolduklarından; tek bir genin alelleri de genellikle çoklu tesirlere pleitropi sahiptir ve bunların tümünün avantajlı olması muhtemel değildir. Misalin, Drosophila hem kanat damarlanması desenlerini oluşturan hem de asap hücreleri arasındaki bağlantıyla ilişkili spesifik sistemlerin etkinliğini bozan aleller, taşır: klasik sirke sineklerindekuvvetli bir tepki olmasına karşın, adale bozukluğu biçiminde olan bu bozukluklar ışığa doğru hareket edemeyecek biçimde kanatların dik kalmasına neden olur. Bir alelin frekansının çoğalması ya da eksilmesi, poligenik genlerde olduğu gibi, onu seçim eden farklı seçilim baskılarının toplamının ona ters olarak işleyen seçilim baskılarının toplamından büyük ya da minik olmasına göre belirlenir.
Belirli bir alelin tesirinin heterozigot vaziyette, homozigot vaziyete göre daha avantajlı olduğuna ait bir çok misal vardır. Misalin, Afrika’nın bazı bölgelerinde insanlarda homozigot vaziyette oldukça hasarlı olan orak-hücre kansızlığı oluşturan alel, beklenilenden daha fazla bulunur. Bu vaziyet, alelin heterozigot iken taşıyıcısına sıtmaya karşı kısmi bir direnç sağlaması sebebiyledir. Orak-hücre kansızlığı alelleri için denge frekansı en azından dört farklı seçilim baskısınca belirlenir:
1 Orak-hücre kansızlığının bütün cılızlılığını oluşturan çekinik homozigotlara karşı işleyen güçlü seçilim,
2 Hafif bir kansızlık oluşturan heterozigotlara karşı işleyen cılız bir seçilim,
3 Malarya sıtmaya daha duyarlı olan başat homozigotlara karşı işleyen seçilim
4 Sıtmaya karşı dirençli olmaları sebebiyle heterozigotları seçim eden nisbeten güçlü seçilim.

Balanslı Polimorfizm ve Genetik Spektrumun Korunması

Polimorfizm, bir populasyonda kalıtsal olarak belirlenen bir özelliğin iki ya da daha fazla farklı form ya da biçiminin oluşmasıdır. Bu fenotipler, klasik brey dağılım çarpığındaki gibi değildir. Klasik bir brey dağılım çarpığında geçişler belirsizdir ve polimorfik özellikler, iki ekstrem uç olan “uzun” ve “kısalığın” farklı formları olarak belirlenmez. Bunun yerine bireyler, kesikli fenotipler olarak bilinen ayrı kategorilere yerleşir ve ara formlar enderdir ya da hiç yoktur. Misalin, Mendel’in bezelyeleri çiçek rengi bakımından polimorfiktir. Bazı bitkilerin çiçekleri kırmızı, ötekileri beyazdı, ancak hiç bkocaman pembe değildi. Kan grupları bakımından insan populasyonları polimorfiktir. Genellikle aynı populasyon A, B, AB ve O kan grupları olan bireyler kapsar. Polimorfizm yabanıl populasyonlarda da yaygındır. Misalin bir çok salyangoz cinsi byeminli ya da byeminsiz formlar kapsar. Kırmızı tilkinin hem kırmızı hem de gümüş renkli formları vardır. Mendel’in bezelyelerinde ve insan kan gruplarında olduğu gibi bazı gidişatlarda polimorfizmin genetik esası bilinmektedir. Fakat değişik bir çok vaziyette, özellikle özellikler poligenik olduğunda genetik esası bilinememektedir.
Bir populasyondaki farklı formların orantılı frekansları zaman içinde sabit olarak dengelenmişse balanslı polimorfizmden laf ederiz. Bazen denge korunmaktadır. Zira, polimorfizmin kendisi avantajlıdır. Böylece, şayet bir polimorfik cins, farklı şartları olan birçok yerel alana bcan verilmiş bir etrafta yaşıyorsa, polimorfik formlardan bkocaman bir alt bölgeye iyi geçim sağlarken, öbürü değişik alt bölgeye iyi geçim sağlayabilir. Şayet bir bireyin dölleri arasında farklı formların tümü bulunuyorsa, bunlar, değişken etrafın alt bvefatlarını daha başarılı bir biçimde kullanabilirler. Bazen bir form, senenin bir yarıyılında ya da bir habitatta geçimsel olarak baskın iken ve öbürü senenin değişik bir zamanında ya da başka bir habitatta geçimsel olarak baskın olabilir. Bir bireyin dölleri polimorfik ise, tek bir forma sahip olanlara göre yaşayabilirlik kısmetleri daha yüksektir. Butip polimorfizm bir çeşit dallanan seçilimin neticesinde olan vaziyete denktir ve her bir form için ayrı işleyen bir seçilim vardır. Şayet döllerin kendileri, bulundukları civarın koşullarına uyan formlar oluşturabilirlerse bu strateji iyi işleyecektir. Fakat, şayet ters formlar üzerinde işleyen seçilim yeterince yüksek ise seçenek döl çeşidinin rasgele imali, atasal organizmaların bir avantajı olacaktır. Böylesi bir vaziyette, tek bir form veren bireyler-tüm yumurtalarını bir sepete koyarmışçasına- hiç bkocamanının yaşamaması tehlikeyi ile karşı karşıya kalacaklardır. Seçilimin bir zat kendilerine karşı değil de, bazı ters formlara karşı işlediği balanslı polimorfizm misalleri vardır. Bunlar, heterozigot fenotip için işleyen seçilimin kaçınılmaz mahsulleridir. Afrika’daki orak-hücre kansızlığında gördüğümüz gibi, bazen heterozigotlar, heterozigot üstünlüğü olarak bilinen vaziyet ya da bazen heterosis yada üstün baskınlık homozigotlardan daha iyi geçim yapabilirler.
Doğal Seçilim: Dallanan ve Dengeli SeçilimHeterozigot üstünlüğü, balanslı polimorfizmi korur. Zira heterozigot üstünlüğü, populasyonda belirli bir genin her iki alelinin, homozigot fenotipler üzerinde işleyen seçilim neticeyi olması bilave edilenden daha yüksek frekansta korunmasını sağlar. Dolayısıyla, şayet A/a ve bireyleri A/A ve a/a bireylerine göre daha üstün iseler, hem A hem de a aleli populasyonda nisbeten daha yüksek bir frekensta kalacaktır. Şayet homozigotlardan bir tanesi belirgin bir üstünlük sağlamıyorsa, bu alellerin hiç bkocamanın elenmesi bilave edilmez. Bu sebeple muhtemel üç genotipin tümü -A/A, A/a ve a/a- her dölde sıklıkla oluşacaktır ve bunların her bkocaman belirgin olarak farklı fenotipler üretiyorlarsa populasyon polimorfik olacaktır. Orak-hücre kansızlığında olduğu gibi A ve a’nın ve aynı biçimde bunların oluşturduğu üç formun oransal frekansları, bu sistem üzerinde işleyen farklı seçilim baskıları arasındaki denge ile belirlenecektir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ