Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Mini Kara Delikler

  • 28 Nisan 2021
  • Mini Kara Delikler için yorumlar kapalı
  • 143 kez görüntülendi.

Günümüz âleminde çift yaratılması ismi verilen kuantum hadiseyi, kara deliklerin yakınlarında bulunabilecek yoğun kütle çekim alanları tarafından uyarılabilir. Einstein‘dan çok evvel, 1799 senesinde Pierre de Laplace şayet bir cisimden kurtulma sürati ışık süratini aşarsa, bu cisimden kurtulmanın hiçbir biçimde muhtemel olmadığını ileri sürmüştü. İşte bu cisimler, fizikçi John Archibald Wheeler tarafından verilen isimleriyle kara deliklerdir. […]

Günümüz âleminde çift yaratılması ismi verilen kuantum hadiseyi, kara deliklerin yakınlarında bulunabilecek yoğun kütle çekim alanları tarafından uyarılabilir. Einstein‘dan çok evvel, 1799 senesinde Pierre de Laplace şayet bir cisimden kurtulma sürati ışık süratini aşarsa, bu cisimden kurtulmanın hiçbir biçimde muhtemel olmadığını ileri sürmüştü. İşte bu cisimler, fizikçi John Archibald Wheeler tarafından verilen isimleriyle kara deliklerdir. Bir kara delikte öylesine büyük bir kütle o kadar minik bir uzay bölgesine sıkışmıştır ki buradaki kütle çekim gücü ışığı dahi tutuklayacak miktarda eforludur.
Günümüz cihanındaki kara delikler, kütleleri Güneş’in kütlesinin 50 katından büyük Mini Kara Delikleryıldızların vefatı neticesinde, Güneş’in kütlesinin 10^6- 10^9 katı madde kapsayan daha büyük kütleli kara deliklerse galaksilerin merkezlerinde oluşurlar. Bu inanılmaz büyük kütleli kara deliklerin kuasarların eforunu sağlayan enerji kaynakları olduğu hipotez ediliyor.
Kütleleri Güneşinkinden çok daha minik olan kara deliklere mini kara delikler ismi veriliyor. Şayet böyle kara delikler gerçekten var iseler düzeyin başlangıç yarıyıllarından kalmış olmalılar, zira günümüzdeki astrofiziksel süreçler sadece kütleleri Güneşinkinden çok daha büyük olanların gaz bulutlarının çökmesi neticeyi oluşabileceğini gösteriyor.
Kütlesi M ve yarıçapı R olan bir cisimden kurtulma sürati nedir? Bir uçurumdan alta fırlatılan bir taş misalinde olduğu gibi kütle çekim alanı içinde düşen bir parçacık enerji kazanır ve gitgide süratlenir. Kütle çekim alanından kurtulabilmek için parçacığın kinetik enerji ismi verilen ilk hareket enerjisinin kütle çekim potansiyel enerjisi ismi verilen, parçacığın kütle çekim alanı içinde düşerken kazanacağı enerjiden büyük olması gerekir. Kurtulma süratini bulmak için, ünite kütleye sahip olan parçacığın GM/R olarak ifade edilen kütle çekim potansiyel enerjisini v^2/2 olarak yazılabilen kinetik enerjisini denkleriz.
Şayet kinetik enerji potansiyel enerjiden büyükse parçacık kütle çekim alanından kurtulur. Bu gidişatta kurtulma sürati 2GM/R^1 /2 olur. Şayet kurtulma sürati ışık süratine denkse, buradan kara deliğin yarıçapı Rkd==2GM/c^2 olarak hesaplanır. İçinden hiçbir şeyin kaçamayacağı yarıçap işte budur. Küresel bir kara delik vaziyetinde buna Schwarzschild yarıçapı denir. Güneş kütlesine sahip bir cisim için bu yarıçap takribî bir buçuk kmye ya da Güneş yarıçapının takribî yüz binde birinden daha minik bir rakama denktir. Kara deliklerin eforlu kütle çekim alanları, boşluğun kendi kendisini yok etmesi olarak açıklanabilecek bir vakaya neden olur: vaka ufku olarak adlandırılan, ışığın dahi tutuklandığı yüzeyin yakınlarında Mini Kara Deliklerparçacık yağmurları ortaya çıkar. Boşluk, parçacık çiftleri üretir. Bu çiftlerden biri kara deliğe düşerken değişiği kurtulur. Kara deliklerden kütle çalınması anlamına gelen bu vaka Stephen Hawking’in kara deliklerin bakiye kadar varlıklarını sürdüremeyeceklerini, özet olarak kara deliklerin buğulaşabileceklerini öngörmesine neden olmuştur. Kara deliğin hudutlarının çarpıklığına kadar fazla ise, bu tesir o kadar eforludur, başka bir deyişle parçacık yağmurları yeterince minik kara deliklerden çok tesirli bir şekilde kütle çalarlar. Kara deliğin yarıçapı kütlesi ile orantılı olacağından, minik kara delikler acilen buğulaşır. Gerçekten, yeterince minik bir kara delik için buğulaşma zamanı bir milisaniyeden saniyenin binde biri daha azdır. Çok daha büyük kara deliklerin bu süreçten etkilenmemeleri gerekir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ