Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Melih Cevdet Anday Kimdir?

  • 16 Eylül 2021
  • Melih Cevdet Anday Kimdir? için yorumlar kapalı
  • 27 kez görüntülendi.
Melih Cevdet Anday Kimdir?

Avukat bir babanın oğlu olan Melih Cevdet Anday, 1915te İstanbulda dünyaya gelmiştir. Bir şair olarak şöhret salan Melih Cevdet, şairliğin yanı gizeme tiyatro, sınama, roman ve yazılarıyla da edebiyat dünyasındaki yerini almıştır.

3977_200px-melih_cevdet_anday

Avukat bir babanın oğlu olan Melih Cevdet Anday, 1915te İstanbulda dünyaya gelmiştir. Bir şair olarak şöhret salan Melih Cevdet, şairliğin yanı gizeme tiyatro, sınama, roman ve yazılarıyla da edebiyat dünyasındaki yerini almıştır.

Kadıköy Ortaokulu ve Ankara Gazi Lisesinde eğitim alan Melih Cevdet, bir süre Ankara Hukuk Fakültesin’de bir vakit de Dil Tarih ve Coğrafya Fakültesine devam etmiş ancak bu mektepleri yarıda vazgeçmiştir. Belçikada bir süre sosyoloji eğitimi de alan Melih Cevdet, Ankara Ulusal Eğitim Bakanlığı Yayın Müdürlüğünde danışmanlık yapar. Daha sonra memuriyet ve gazetecilik gibi işler de yapmıştır. 1951den sonra ise Melih Cevdet muhtelif gazetelerde kimi zaman sanat sayfalarının idareyiciliğini kimi zaman da kendi fıkra ve sınamalarını yayınlamaya başlar. Bir vakit de Melih Cevdet, Türkiye Radyo Televizyon Kurumu İdare Heyetinde vazife yapar. 1977de fonetik- diksiyon hocalığından emekli olan Melih Cevdet, 1979 senesinde UNESCO Genel Merkezi Kültür Müşaviri olarak Parise gider ancak bir süre sonra siyasi sebeplerden dolayı geri kazanç.
Enteresan akımı ile değişik bir şiir anlayışı ortaya çıkaran Melih Cevdet Anday, Orhan Veli Kanık ve Oktay Rıfat Horozcu lisede tanışırlar. Gazi Lisesinde ülkenin gelecekti en büyük şairleri arasında sayılacak bu bireyler daha o senelerde “Sesimiz” isminde bir duvar gazetesi çıkarırlar. Andayın “Ukde” isimli şiiri ise ilk olarak “Varlık” mecmuasında yayımlanır ve bu tarihten sonra büyük-minik bir hayli mecmuada onun şiirleri bir bir çıkmaya başlar.

Değişik bir şiir anlayışına sahip olan Anday, şiirde tüm kaideleri devirerek hareket etmiştir. Kalıplaşmış sanat anlayışlarını yok sayan Melih Cevdet, reelinde içinde bulunduğu Enteresan akımı ile beraber şiiri apayrı bir ebada getirmiştir. Sıradan insanı, caddeyi şiire sokan Melih Cevdet, büyük bir sadelik içinde mükemmel bir sanat ortaya çıkarmıştır. Şiiri öncelikle mevzu kalıplarından çıkararak şiirin şairin tamamen içinden olması gerektiğini korunan Melih Cevdet, ziynetli anlatımların, ses geçimlerinin şiiri baltalayarak sözcüklerin serbestliğine el koyduğunu söylemektedir. Bu anlayış ile kaleme aldığı gerek şiirler gerekse bu mevzulara yer verdiği sınamaları edebiyat dünyasında büyük yankı uyandırmış ve müzakerelere yol açmıştır.

Enteresan akımından ayrı değerlendirilmesi imkânsız gibi görülse de Melih Cevdet, bazı eserleri ananesel şiirin yellerini taşımaktadır.

Bunun en büyük misali belki de Melih Cevdet denilince akla gelen ilk eserlerden biri olan ve altta yer alan ” “Rahatı Kaçan Ağaç”” isimli şiirdir.

Rahatı Kaçan Ağaç3977_melih

Tanıdığım bir ağaç var
Etlik bağlarına yakın
Saadetin ismini dahi dinlememiş
Yaradanın işine bakın.

Geceyi gündüzü öğreniyor
Dört mevsim, yeli, karı
Ay ışığına bayılıyor
Ama iftiramıyor karanlığı.

Ona bir kitap vereceğim
Rahatını kaçırmak için
Bir bilegörsün aşkı
Ağacı o müddet izleyin.

Mevzubahisi şiir, Enteresan akımından beş sene sonra ortaya çıkmıştır ve ananesel şiirin özelliklerini sezdirmektedir. İlk olarak göze çarpan, şiirde kafiye ile yaratılan kafiyedir. Ancak Enteresan akımı, şiirde uyumu yok saymış ve kafiye ve kafiyenin şiirde olmaması gerektiğini korunmuştur. Aynı zamanda şiirde sosyal bazı mevzulara değinilmiş ve bir ağaç üzerinden Melih Cevdet ince değdirmeler yapmıştır.
Bu biçimde Andayın cemiyetsel mevzuları şiire alması zamanla daha da keskinleşmiştir. “Telgrafhane” isimli kitabında yer alan şiirlerde cemiyetsel mevzular başı sürüklemektedir. Bunun yanı gizeme mevzubahisi kitaptaki şiirlerde ahenk ile tutulan şairanelik de dikkat toplamaktadır. Zamanla Melih Cevdet, cemiyetsel meselelerin yanı gizeme miktar, kafiye, laf sanatları ve simge dolu bir şiir oluşturmuştur.

Artık Melih Cevdet, kendi şiirinde büyük bir devrim yapmıştır. Ancak mevzubahisi devrim, zamana kendisini yayarak reelleşmiştir. 1963 senesinde Melih Cevdet, değiştirdiği sanat görüşünü en iyi biçimde yansıtan “Kolları Bağlı “Odysseus”” isimli eserini yayımlar. İsminden de anlaşılacağı üzere eser buram buram mitoloji kokmaktadır. Şiirin içinden geldiği gibi yazılması gerektiğini söyleyen Melih Cevdet, mitolojiyi aşırıca kullanmış ve içinde bir hayli simge olan bir eser kaleme almıştır. Öyle ki Melih Cevdet dilini dahi ağırlaştırarak kapalı kelimelerle büyük bir sorgulamaya girişmiştir. Mitolojiyi şiirinde kullanan Anday, zamanla şiirine felsefeyi de sokmuştur. Melih Cevdet Anday, bu biçimde hem bir şiir akımı ortaya çıkartarak hem de kendi şiirinde büyük bir devrim yaratarak devamlı değişen şiire doymayan bir şair olarak hâlâ okunmaya devam etmektedir.

Melih Cevdet Anday, yaşadığı bu şiir maceranın yanı gizeme romanları ve tiyatro oyunlarıyla da dikkat toplamayı muvaffak olmuştur. Bir Hayli tiyatro oyunu Şehir ve Devlet Tiyatroları tarafından sahnelenerek günümüz insanına aktarılmaktadır.
Melih Cevdet Anday, eserleri ile bir hayli ehemmiyetli ödül almıştır. Bunun yanı gizeme onun anıdene “Melih Cevdet Şiir Ödülü” başlığı ile 2006dan beri şiir ödülü verilmektedir. Melih Cevdet Anday, takvimler 2002yi gösterdiğinde ise aramızdan ayrılmıştır.

Şiirleri
*Enteresan Orhan Veli Kanık ve Oktay Rıfat Horozcu ile
*Rahatı Kaçan Ağaç
*Telgrafhane
*Yanyana
*Kolları Bağlı Odysseus
*Göçebe Denizin Üstünde
*Teknenin Vefatı
*Kelimeler
*Ebedilik Arkasında Gılgamış
*Tanıdık Dünya
*Güneşte
*Yağmurun Altında
*Palavra
*Şinanay
*Tohum
*Tek Başına
*Anı

Romanları

*Zifaftan Evvel
*Yağmurlu Cadde
*Dullar Çıkmazı
*Bir Gecede Üç Erkek
*Aylaklar
*Saklı Emir
*İsa’nın Güncesi
*Raziye

Tiyatro Oyunları

*İçerdekiler
*Mikadonun Çöpleri
*Yarın Başka Koruda
*Dikkat Köpek Var
*Ölüler Konuşmak İster
*Müfettişler
*Ebediler

Melih Cevdet Andayın Enteresan akımının prensiplerine uygun şiirlerinden biri…

HER GECE BÖYLE DEĞİLİM

Benim de öyle akşamlarım vardır.
Kapıdan girince anama sarıldığım,
Çocuklara karamela ve çekirdek getirdiğim,
Birahaneye uğramadan çakır sevinç,
Düşmanım yok,
Yevmiyem cebimde,
Sövmeden
Öyle dertsiz döndüğüm akşamlar..
Benim de öyle akşamlarım vardır.

Her gece böyle değilim.

Melih Cevdet ANDAY

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ