Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Mecelle Maddelerinde Mal Edinme ve Komşuluk Hakları

  • 28 Mart 2021
  • Mecelle Maddelerinde Mal Edinme ve Komşuluk Hakları için yorumlar kapalı
  • 89 kez görüntülendi.

Ahmet Cevdet Paşa başkanlığındaki hukukçu bir kurul tarafından Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye adlı yasa kısaca Mecelle diye öğrenilir. İslam hukukuna göre hazırlanmıştır. Lügatte Mecelle, ciltlenmiş mecmua ve kitap, hikmet kapsayan sayfa anlamlarına kazanç. II. Abdülhamid Han tarafından 1877 senesinde uygulanmaya başlanmış, 1926 senesinde ise yürürlükten kaldırılmıştır. Mecelle yasalarında yer alan, mal edinme, komşu hakları ve eşi […]

Mecelle Maddelerinde Mülk Edinme ve Komşuluk HaklarıAhmet Cevdet Paşa başkanlığındaki hukukçu bir kurul tarafından Mecelle-i Ahkâm-ı Adliye adlı yasa kısaca Mecelle diye öğrenilir. İslam hukukuna göre hazırlanmıştır. Lügatte Mecelle, ciltlenmiş mecmua ve kitap, hikmet kapsayan sayfa anlamlarına kazanç. II. Abdülhamid Han tarafından 1877 senesinde uygulanmaya başlanmış, 1926 senesinde ise yürürlükten kaldırılmıştır.

Mecelle yasalarında yer alan, mal edinme, komşu hakları ve eşi sosyal içerikli bazı maddeler şunlardır:

İtimat Ne Demektir?

Madde 762- İtimat, insanın güvendiği kimseye vazgeçtiği mülke denir.

1 Vedia, insanın güvendiği birine gizlesin diye verdiği mülktür. Tutum hal veya laf ile yapılan icap öneri ve kabul onay ile hakikatleşir. Alan ve veren, istediği zaman bu kontratı feshedebilir. Tarafların bâliğ olmaları koşul değildir. Fiyatsız olan vedia zayi olduğu zaman ödemek gerekmez. Ödemesi koşul koşulursa, kontrat geçersiz olur. Ama fiyatlı olan vedia kaybolunca ödenir. Bereketli ve muhtemel olan bir koşulla vedia kontratı yapmak caizdir. Vedia olarak aldığı mülkü kendi mülkünü gizlediği gibi gizler. Vedia olan bir hayvanın nafakası reel sahibine aittir. Vedia reel sahibinin izni olmadan kullanılamaz. Vedia olarak alınan mülk, vedia, , kira ariyet, rehin ve ödünç olarak bilgilemez. Aynı biçimde sahibinin borcunu, kendi izni olmadan ödeyemez. Bunların hepsi izin ile yapılabilir. Sahibi mülkü isteyince aynen iade etmesi gereklidir. Ödemezse gasp etmiş olur. Vedia olarak verilmiş paranın da benzerini verir. Aynı ölçüde başkasını veremez.

2 Ariyet veya kira olarak verilmiş olan itimattır. İcap ve kabul yoluyla hakikatleşir. Bâliğ olmaları zorunlu değildir. Ariyet fiyatsız kullanmak anlamına kazanç. Ariyet olarak verilen hayvanın nafakası, sahibine değil kullanana aittir. Mekân ve zaman ile kullanma biçimi hudutlu olarak da ariyet vermek caizdir. Hiçbir koşul koşulmadan ariyet verilen bir konuta, dükkâna ve tarlaya istediğini koyabilir. Ariyet alan kimse bunu vedia olarak verebilir. Kiraya veya rehne ise veremez. Sahibi isteyince yahut kontrattaki süresi bitince iade etmesi gerekli olur.

3 Kontrat yapılmadan ele geçer. Misal vermek gerekirse yelin getirdiği bir mülk de itimat kararındadır.

Madde 912 — Bir kimsenin ayağı kayıp da düşse ve bu biçimde bir başkasına ait olan mülkü telef etse ödemesi gerekir.

Madde 914 — Bir mülkün kendisine ait olduğunu varsayarak başkasına ait mülkü telef edenin ödemesi gerekir.

Madde 915 — Bir başkasının giysisini sürükleyerek yırtılmasına neden olan, kıymetinin tamamını öder. Giysiyi yakaladıktan sonra sahibinin sürüklemesi neticesinde yırtılır ise yarısını öder.

Madde 916 — Şayet çocuk, bir kimsenin mülkünü telef eder ise çocuğun kendi mülkünden ödenir. Mülkü yoksa o zaman mülkü oluncaya dek beklenir. Velisi ödemek zorunda değildir.

Madde 918 — Bir kimsenin binasını biri devirse, sahibi isterse enkazı ona devredip binanın bedelini alır. İsterse de hem enkazı hem de bedel farkını birlikte alır. Ağaçlarını kesince de aynı karar geçerlidir.

Madde 919 — Yangını söndürmek için bir binayı veya konutu hükümetin emriyle deviren kimse bir şey ödemez. Kendiliğinden devirirse ödemesi gerekir.

Madde 921 — Haksızlığa ve eziyete uğrayan kimsenin bir başkasına zulmetmeye asla hakkı yoktur. Böyle bir gidişatta her ikisi de öder. Sahte para bulan veya alan kimse, bunu bir başkasına veremez.

Madde 922 — Bir kimsenin mülkünün telef olmasına neden olan, kıymetini öder. Mesela ahırın kapısını açması neticesinde hayvan kaçsa ve kaybolsa, can verse, neden olan öder. Hayvanı korkutup kaçıran da bunun gibidir.

Madde 926 — Caddeden geçen birine hasar veren, kıymetini öder.

Madde 927 — Devletin izni olmadan bir yolda satış yapılamaz.

Madde 928 — Bir duvar devrilip, bir kimsenin mülküne hasar kazançsa, devrilmeden evvel ikaz ederek, duvarın devrilecek, tamir et denmişse kıymetini öder.

Madde 929 — Hür ve avare vazgeçilmemiş olan bir hayvanın kendiliğinden neden olduğu hasarı hayvanın sahibi ödemez. Ama sahibi görüp de mani olmazsa veya senin hayvanın risklidir, bir devasına bak diye ikaz edilmişse öder.

Madde 934 — Yolda kendi hayvanı bağlamaya ve taşıtını park etmeye hiç kimsenin hakkı yoktur. Otopark yerlerinde park edebilirler.

Madde 1013 — Konuta, binaya ortak olarak sahip olan kimselere pay sahibi denir. Mesela bir binanın yarısına Mehmet, üçte birine Osman, altıda birine de Bekir ortak olsa, Mehmet kendi payını satsa, Osman ve Bekir almak isteseler, binanın yarısını Osman, öbür yarısını da Bekir alır. Osman, kendi payına göre başka bir deyişle iki katı kadar alamaz.

Mecelle Maddelerinde Mülk Edinme ve Komşuluk HaklarıŞufa Hakkı Nedir?

Madde 950 — Bir başkasına satılmış bir mülkü, satış bedeliyle alma hakkına şufa ismi verilir. İşte bu hakka sahip olana da şefi denir.

Madde 1008 — Şefi üç biçimde olur:

1 Satılacak mülkte ortak olandır.

2 Satılacak mülkte kullanma hakkı olandır.

3 Satılacak olan mala bitişik vaziyetteki malın sahibidir. Bina ve apartman katlarının malikleri, birbirlerine bitişik olan komşu demektir. Malı olan bina satılınca, bir şefi bunu dinlediğinde, şefi olduğunu şipşak söylemesi, bundan sonra da iki tanık yanında malın müşterisi ile satıcısına şufa hakkı olduğunu haber vermesi ve en geç bir ayda duruşmaya başvuru etmesi gerekir. Böyle olunca, ilk evvel birinci şefi satın alır. Bir başkasına satılamaz. Birinci şefi yoksa ya da almak istemezse, ikinci şefi satın alır. Bu da yoksa üçüncüsüne satması gerekir. Bu da almak istemez ise, ilk satılmış olan şahısta kalır.

Madde 1017 — Nakledilebilen başka bir deyişle menkul şeylerin ve vakıf ile miri toprak üstündeki malların satışında şüfa hakkı yoktur.

Madde 1023- Hediye karşılıksız olursa, böyle armağanlarda ve vasiyet gibi temliklerde şufa hakkı olmaz.

Madde 1031- Şufa hakkına sahip bir kimsenin, o malın satılacağını dinleyince, kendi hakkını şipşak istemesi, bu vaziyeti iki şâhit ile de yeniden bildirmesi, en fazla bir ayda da duruşmaya başvuru etmesi gerekir.

Madde 1192 — Herkes kendi mülkünü ve malını istediği biçimde kullanır. Ama başkasının hakkına mani olursa, bu kullanım kısmen sınırlanır. Üst katın sahibinin binanın esasında hakkı olduğu gibi, alt katın sahibinin binanın çatısında da hakkı vardır. Öbürün iznini almadan kimse kendi katını yıkamaz.

Madde 1194 — Bir arsaya sahip olan, üstündeki boşluğa ve toprağın içine de malik olur. İstediği kadar yüksek bina ve derin kuyu yapabilir.

Madde 1196 — Birinin, kendi bahçesinde bulunan ağacın dalları komşusunun konutu ya da bahçesi üzerine uzanır ise, komşusunun bu dalları kestirmeye veya bağlayarak geriye çektirmeğe hakkı vardır. Ama ağacın gölgesi bahçemdeki sebzelere ve meyvelere hasar veriyor diye düşünerek kestiremez.

Madde 1200 — Bir konuttaki kanalizasyon sisteminden komşunun evine sızar ve hasar verirse, bunu tamir etmesi gerekir.

Madde 1212 — Komşunun kullandığı su kuyusuna yakın yerde lağım yaparak kuyunun pislenmesine neden olur da tamir edilemez ise lağım kaldırılır.

Madde 1216 — Hükümetin emriyle bir kimsenin konutu alınıp yol yapılabilir. Ama parası teslim edilmedikçe konutu alınamaz.

Mal Edinme Nasıl Olur?

Madde 1248 — Bir şeyi mal edinmek üç biçimde olur:

1 Mülk bir kimsenin malındayken, satış, hibe, sadaka ve ödünç verme gibi bir kontratla alanın malı olur.

2 Servet ile kontrat olmadan mala girer.

3 Sahibi olmayan ve herkese mübah olan bir şey, ele geçirmek ile mal olur.

Madde 1254 — Mübah olan ağaçları, otları ve suları herkes kullanabilir. Bunları kimse başkasına yasak edemez. Ancak bşkasına hasar verir ise o zaman menedilir.

Madde 1288 — Birinin dükkânı yanına bir başkası dükkân açtıktan sonra birinci dükkânın işi bozulsa dahi ikinci dükkânı kimse kapattıramaz.

Madde 1297 — Av tutan, yakalayan kimsenindir. Ama biri bir av hayvanını vurup düşürse, hayvan kalkıp kaçarken sonra başkası yakalar ise hayvan yakalıyan kimsenin olur.

Madde 1308 — Ortak olan bir malın tamiri, ortaklık oranlarına göre ortaklaşa yapılır. Ortaklardan biri yoksa ve tamir ettirecek kimse hâkimden izin alır ise giderden öbürüne düşen hisseyi o ortaktan istiyebilir.

Madde 1312 — Dağılınabilen malın tamir edilmesi için, ortaklardan biri zorlanamaz. Tamir edilmesini istemez ise mal bölünsün diye zorlanır.

Madde 1321 — Derelerin, barajların ve göllerin tamirini devlet yapar. Ama devletin parası yeterli olmaz ise bunlardan yararlanan kimselerden bir araya gelir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ