Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Limited İşletmeler

  • 15 Temmuz 2021
  • Limited İşletmeler için yorumlar kapalı
  • 145 kez görüntülendi.
Limited İşletmeler

Genel olarak Limited işletmelere bakıldığında, bu firmaların bütün anlamıyla bir sermaye işletmeyi özelliği taşıdığı söylenemez. Az ortak ve ortakların birbirine olan güveni açısından bakıldığında limited işletmelerinin kişi işletmeyi özelliği taşıdığı görülmektedir. Anonim firmalarla benzer olarak, firmaya karşı ve hudutlu mesullük mevzubahisi olmaktadır. Ayrıca yenilenen Türk Tarih Kurumu İle tek şahsiyet limited İşletmelere izin verilmektedir. Limited işletmeler, […]

Genel olarak

Limited ŞirketlerLimited işletmelere bakıldığında, bu firmaların bütün anlamıyla bir sermaye işletmeyi özelliği taşıdığı söylenemez. Az ortak ve ortakların birbirine olan güveni açısından bakıldığında limited işletmelerinin kişi işletmeyi özelliği taşıdığı görülmektedir. Anonim firmalarla benzer olarak, firmaya karşı ve hudutlu mesullük mevzubahisi olmaktadır. Ayrıca yenilenen Türk Tarih Kurumu İle tek şahsiyet limited İşletmelere izin verilmektedir. Limited işletmeler, anonim işletmelerden değişik olarak, ufak şirketlerin seçim ettiği bir işletme tipidir.

Tanım; Limited işletmeler, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel şahıs tarafından, ticaret unvanı belirlenmesi ile kurulmaktadır. Limited işletmede, ortaklar işletmenin borçlarından dolayı mesullük taşımamakta, yalnızca vaat etmiş oldukları paylarını ödemek ile ve işletme kontratında öngörülmüş ek ödeme ya da yan edim mükellefliklerini gerçekleştirmekle mükelleftir. Buradan anonim firmalarda benimsenmiş olan tek borç prensibinin, limited firmalarda daha serbest olduğu neticesine varılmaktadır. Limited işletmeler, kanun koyucu tarafından menedilmemiş her çeşit ekonomik emel için heyetebilir.

Unsurları

1-Şahıs

Yenilenen Türk Tarih Kurumu ile birlikte limited işletmeler, bir veya birden fazla gerçek ya da tüzel şahıs ile heyetebilmektedir. Limited firmalarda, öbür işletmelerden değişik olarak ortak sayısı için bir üst hudut mevcuttur. Buna göre ortak sayısı 50 bireyi aşamamaktadır.

2-Ticaret Unvanı

Tüzel şahıs tacir olmasından dolayı limited işletmeler ticaret unvanı altında kurulmak zorundadır.

3-Ortakların Hudutlu Mesullüğü

Tıpkı anonim firmalarda olduğu gibi limited firmalarda da kural olarak işletme alacaklılarına karşı ortaklar için herhangi bir mesullük yoktur. Ortakların mesullüğü, firmaya karşıdır ve vaat ettikleri ölçüyle hudutludur. Yeni ticaret kanunu ile birlikte evvelden öngörülmemiş olan; işletme kontratıyla ek ödeme ve yan edim mükellefliği getirebilme ihtimali tanınmıştır. Getirilmiş olan bu yenilik tek borç prensibini esneten bir ibare olmuş ve bu prensibin ayrıcalığını oluşturmuştur. Limited işletmeyi ortaklarına, vergi hukuku ile getirilmiş olan bir öbür ayrıcalık ise; belli şartlarda kamu borçlarından dolayı ortakların mesul tutulabilecek olmasıdır.

4-Sermaye

Limited firmaların sermayesi, belirli olup temel sermaye sistemi benimsenmiştir. Ortakların temel sermaye paylarının toplamı,temel sermayeyi ifade etmektedir. Limited işletmenin paylarına,temel sermaye payı denmektedir. Limited firmalarda, bugşöhret için ödenmesi gereken asgari sermaye 10.000 TL’dir. Ehemmiyetle belirtmek gerekir ki; anonim firmalarda mevzubahisi olan sermayenin paylara bcan verilmesi, limited firmalarda mevcut değildir. Başka Bir Deyişle limited firmalarda, sermaye paylara bcan verilmez. Bu surattan anonim firmalardaki “pay” kavramıyla, limited firmalardaki “temel sermaye payı” kavramı aynı anlama gelmemektedir. Temel sermaye payı, ortakların bazı haklarının belirlenmesi emeliyle öngörülmüştür.

5-Mevzu

Kanun koyucu tarafından menedilmemiş olan her cinsten ekonomik faaliyet emeli ile heyetebilir. Belirtmek gerekir ki bankacılık ve sigortacılık bu faaliyetler dışındadır.

Kuruluşu

Limited işletmenin kuruluşu, anonim firmaların kuruluşuyla benzerlik gösterse de; bakanlık izni ve işletme kontratı ile ilgili değişiklikler bulunmaktadır.

A-İşletme Kontratı

Yazılı işletme kontratında, lüzumlu içerik olarak:

Limited Şirketler– Ticaret unvanı,
– İşletme merkezinin bulunduğu yer,
– Şirket mevzusu,
– Temel sermayenin itibari bedeli, temel sermaye payı sayısı, istisnalar, temel sermaye payı grupları,
– Müdürle ilgili bilgiler,
– Yapılacak bültenlerin biçimi,
– Kurucu çıkarları.

Kontratta yer verildiği takdirde bağlayıcılık kazanan kayıtlar:

– Temel sermaye paylarının devri ile ilgili kanun kararları haricinde sınırlandırmaya müteveccih tertip etmeler,
– Ön alım, geri alım ve alım haklarının tanınması ile ilgşehri kayıtlar,
– Ek ödeme ve yan edim mükellefliklerinin belirlenmesi,
– Kanun koyucunun belirlediğinin haricinde rekabet yasağını kapsayan kararlar,
– Genel heyetin buluşmaya çağrılmasıyla ilgili tanınmış olan özel haklar ve bu buluşmada karar alma, rey hakkı, rey hakkının hesap edilmesi ile ilgşehri kayıtlar,
– İdarenin üçüncü şahıslara bırakılması ile ilgşehri yetki kayıtları,
– Bilanço karının nasıl kullanılacağı ile ilgşehri tertip etmeler,
– Çıkma hakkı ve bu hakkın kullanılmasının koşulları, ayrılma akçesi ile ilgşehri tertip etmeler,
– İşletmeden çıkarılmayla ilgşehri özel sebepleri belirten kayıtlar,
– İşletmenin sona erme sebepleri ile ilgili tertip etmeler.

B-Noter Onayı

Yazılı işletme kontratının, hazırlandıktan sonra noter onayından geçirilmesi lüzumludur.

C-Kurucular Beyanı

İşletme kontratı hazırlandıktan sonra patent edilebilmesi için belirlenmiş olan işletmenin merkezinin bulunduğu yerdeki ticaret siciline başvurulması gerekir. Ticaret sicil kaydının yapılabilmesi için kurucular beyanınında sunulması gerekmektedir.

D-Sermaye

Limited işletmelere ayni olarak getirilebilecek sermayeler; üzerinde hudutlu ayni hak, haciz ya da tedbir olmayan, bilançolaştırılabilen, devredilebilen, fikri mülkiyet hakları gibi mülk varlığı kıymetleridir. Ayrıca hizmet edimleri, şahsi emek, ticari itibar, vadesi gelmemiş alacaklar limited firmaya sermaye olarak getirilemez. Nakdi olarak getirilecek sermaye ise; vaat edilen payın itibari bedelinin en az %25’inin patentten evvel, geri kalanınında 24 ay içinde ödenmesi suretiyle yerine getirilebilir.

E-Bakanlık İzni

Limited işletmeler için herhangi bir bakanlık izni aranmamaktadır.

F-Patent ve Bülten

Limited işletme, kurallara uygun olarak tertip edilmiş yazılı işletme kontratında kurucuların istemlerini açıklaması, sermayenin vaat edilmesi, imzaların noter onayından geçmesi ile kurulur. Noter onayından, ticaret siciline patent evresine kadar geçen vakitte bir ön işletme oluşmaktadır. Limited işletmenin patenti ile işletme tüzel şahsiyet kazanmaktadır. Türk Tarih Kurumu’nın kararına göre; işletme kontratı hazırlanıp, noter onayı alındıktan sonra 30 gşöhret içinde işletme merkezinin bulunduğu yer ticaret sicilinde patent ve bülten olunur.

G-Fesih Davası

Fesih davası ile ilgşehri olarak Türk Tarih Kurumu m.353 kararları, anonim firmaların yanında limited işletmeler içinde geçerli olacaktır. Buna göre kanun koyucu tarafından belirlenmiş buyurucu kararlara aykırılık ve bu aykırılık sebebiyle doğacak hasarların mevcudiyetinde fesih davası mevzubahisi olacaktır. Fesih davasının açılabilmesi için 3 aylık hak düşürücü bir zaman öngörülmüştür. Bu zaman, işletmenin patent ve bülteninden itibaren başlayacaktır.

Organları

Limited firmalarda, genel heyet ve müdür-müdürler olmak üzere iki lüzumlu organ bulunmaktadır.

1-Genel Heyet

Genel heyetin devredilmez yetkileri :

Limited Şirketler– İşletme kontratının değiştirilmesi,
– Müdürlerin soyulma ve görevden alınmaları,
– Denetçilerin soyulma ve görevden alınmaları,
– Finansal tabloların ve senelik faaliyet raporunun onaylanması,
– Kar payı hakkında karar verilmesi, hasılat paylarının belirlenmesi,
– Müdürlerin fiyatının belirlenmesi ve ibrası,
– Ortağın işletmeden çıkarılması için duruşmaya başvurulması,
– İşletmenin feshi,
– İşletmenin kendi paylarını edinmesi mevzusunda müdürlerin yetkilendirilmesi ve onaylanması,
– Genel heyetin, işletme kontratı ya da kanun koyucu tarafından görevlendirildiği ve müdürlerin genel heyete sunduğu mevzularda karar verilmesi.

Limited işletme, tek ortaklı olarak heyetmişse; bu tek şahıs genel heyetin tüm yetkilerine sahiptir. Ancak tek şahsın alacağı kararların geçerli olabilmesi için yazılı olması gerekmektedir. Genel heyetin buluşmaya çağrılması ile yetkili olan organ, müdürlerdir. Heyetin banal buluşma zamanı, her sene hesap yarıyılının sona ermesinden itibaren 3 aydır. Yazılı işletme kontratı dikkate alınarak ve gerektikçe heyet fantastik olarak buluşmaya çağrılabilecektir. Genel heyet, buluşmanın yapılacağı gnamdan en az 15 gşöhret evvel buluşmaya çağrılabilmektedir. Limited firmalarda genel heyetin, elektronik etrafta yapılabilmesi muhtemeldir. Genel heyet buluşmalarında, ortaklar kendilerini, ortak olan ya da olmayan başka bir şahıs ile temsil ettirebilirler. Genel heyet buluşmalarında, aksi kanun koyucu veya yazılı işletme kontratında belirlenmedikçe, tercih kararları da dahil olmak üzere temsil edilen reylerin mutlak çoğunluğu ile karar alınır. Ancak belirtmek gerekir ki; Türk Tarih Kurumu, bazı ehemmiyetli kararların alınmasında istisnai olarak kaliteli çoğunlukla karar alınabileceğini öngörmüştür.

2-Müdür-Müdürler

Müdür, bir veya daha çok şahıs olabilmektedir. İşletmenin yönet ve temsil organıdır. Tüzel bireylerinde müdür olabilmesi muhtemeldir. Limited firmalarda, işletmenin idare ve temsili işletme kontratında tertip edilmelidir. Kontratla, idareme ve temsil yetkisi müdür sıfatını taşıyan ortak/ortaklara veya üçüncü şahıslara verilebilir. Kanun ve işletme kontratı ile genel heyete bırakılmamış, idareye ait tüm mevzularda karar alma ve yürütme yetkisi müdür/müdürlerdedir. Şayet birden fazla müdür mevzubahisi ise genel heyet tarafından bir müdürler heyeti başkanı seçilir. Müdürlerin reylerinin denk çıkması vaziyetinde seçilen başkanın oyu üstün sayılmaktadır.

Müdürlerin devredilemez yetkileri:

– Üst düzey idare ve gerekli direktiflerin verilmesi,
– Kanun ve işletme kontratı çerçevesinde idare örgütünün belirlenmesi,
– Gerekli hallerde muhasebenin, finansal teftişin ve finansal tasarılamanın oluşturulması,
– İdare yetkisi verilmiş bireylerin kanunlara, işletme kontratına, iç anayasalara ve direktiflere uygunluğunu gözetmek,
– Ufak limited işletmeler hariç tehlikelerin erken teşhisi ve yönetimi komisyonunun kurulması,
– Finansal tabloların, senelik faaliyet raporunun gerekli olduğunda tertip edilmesi,
– Genel heyet buluşmasının hazırlanması ve kararların yürütülmesi,
– Borca batıklık vaziyetinin, duruşmaya bildirilmesi.

Müdürlerin, özen ve sadakat borcu altında olduğunu belirtmek gerekir. Hatta ortaklar için öngörülmüş olan bağlılık mükellefliğine tabilerdir. Aynı zamanda rekabet yasağıyla da bağlıdırlar. Bu rekabet yasağının kaldırılabilmesi için ya işletme kontratında belirtilmesi ya da ortakların tümünün yazılı izni gereklidir. Denk operasyon prensibi, müdürler içinde geçerlidir. Başka Bir Deyişle müdürler, ortaklara denk şartlarda denk operasyon yaparlar.

Temsil Yetkisi; İşletme kontratında aksi belirtilmedikçe ticari temsilciler, genel heyet aracılığıyla atanabilir ve yetkileri ancak genel heyet tarafından sınırlandırılabilir.

3-Teftiş

Türk Tarih Kurumu m.397′ nin beşinci ve altıncı fıkraları hariç anonim firmaların teftişine ve özel teftişe ait kararlar limited işletmeye de uygulanmaktadır.

Ortakların Hakları

– Kar payı ve hazırlık yarıyılı faizi,
– Tasfiye payı ve yeni payları alma hakkı,
– Genel heyete katılma ve rey hakkı,
– Bilgi alma ve tahlil hakkı,
– İptal davası açma hakkı,
– İşletmenin feshini isteme,
– Pay devri, çıkma hakkı.

Ortakların Borçları

– Sermaye vaadini yerine getirme,
– Gizem gizleme, bağlılık yükümü ve rekabet yasağı.

Ortakların Mesullükleri

Genel olarak; Limited işletme ortaklarının mesullüğü, firmaya karşı ve hudutlu mesullüktür. İşletme alacaklılarının, ortaklara başvurması olası değildir. Vaat edilen sermaye borcunun arz edilebilmesi sadece firmaya aittir.

İmtiyazlar;

– Ek ödeme ve yan edim mükelleflikleri Türk Tarih Kurumu’ dan kaynaklı
– Kamu borçlarından mesullük Vergi hukukundan kaynaklı

Limited İşletmenin Sona Ermesi

Limited işletmenin sona erme halleri:

Limited Şirketler– İşletme kontratında öngörülmüş olan sona erme sebeplerinden bkocamanın gerçekleşmesi,
– Genel heyetin alacağı karar ile,
– İflasın açılması ile birlikte,
– Kanun koyucu tarafından öngörülmüş sona erme hallerinin gerçekleşmesi,
– Lüzumlu organların uzun müddettir bulunmaması, genel heyetin bir araya gelememesi halinde ortaklar ve işletme alacaklıları fesih talebinde bulunur. İşletme merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret duruşması, müdürlerin görüşünü alarak işletmenin kanuna uygun hale getirilmesi için bir zaman belirler. Buna karşın vaziyet düzenlenmezse işletmenin feshine karar verilir,
– Haklı sebeplerin varlığında, her ortak duruşmadan işletmenin feshini isteyebilir.

Limited İşletme ile Anonim İşletme Arasındaki Bazı Farklar

1- Anonim firmalarda rüçhan hakkı yalnızca genel heyet kararı ile sınırlandırılabilirken, limited firmalarda genel heyet kararı veya işletme kontratı ile kaldırılabilir ve sınırlandırılabilir.
2- Anonim firmalarda ortağın haklı sebeple işletmeden çıkması, çıkarılması ve ayrılma akçesi alması olası değildir. Ancak limited işletmede bu hususlar olası kılınmıştır.
3- Anonim firmalarda tek borç prensibi katı bir biçimde uygulanmaktadır. Limited firmalarda ise ek ödeme ve yan mükelleflikler getirilerek bu ilke esnetilmektedir.
4- Anonim işletmede, idare heyetinde yapılan oylamalarda denklik çıkması vaziyetinde, sonraki oylamada da denklik çıkarsa öneri yalanlanmış sayılıyor. Limited firmalarda ise müdürlerin yaptığı oylamada denklik mevzubahisi olduğunda müdür heyet başkanının oyu üstün sayılmaktadır.
5- Payı devredebilme ihtimali anonim firmalarda tanınmışken limited firmalarda ayrılma hakkı tanındığı için temel sermaye payının devri menedilmiştir.
6- Anonim firmalarda “haklı neden” kavramı çok kısıtlıyken limited firmalarda bu kavrama daha geniş yer verilmiştir.
7- Anonim firmalarda haksız biçimde alınan kar payının iadesi için ortağın hem haksız hem de makûs amaçlı olması gerekir. Limited işletmede ise iyi amaçlı ortaktan da iade istenebilmektedir.
8- Anonim firmalarda ortakların bağlılık ve sadakat mükellefliği yoktur. Aynı zamanda ortaklar için rekabet yasağı mevzubahisi değildir. Limited firmalarda ise ortakların firmaya bağlılık mükellefliği vardır ve işletme kontratı ile rekabet yasağına tabi tutulabilmektedirler.
9- Anonim firmalarda sermaye paylara bcan verilmektedir. Limited firmalarda ise sermaye paylara bcan verilemez.
10- Anonim firmalarda ortaklar kamu borçlarından mesul tutulmaz. Limited firmalarda bazı koşullar altında ortakların kamu borçlarından mesul tutulabilmesi muhtemeldir.
Kaynakça:
THEMIS-Tamer BOZKURT-İşletmeler ve Kooperatifler Hukuku
Prof.Dr. Oruç Hami ŞENER-Ortaklıklar Hukuku
Türk Ticaret Kanunu

Yazar:Erdem Oğuzhan

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ