Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Küçülen Dünyanın Büyüyen Meseleyi: Dijital Korsanlık

  • 05 Kasım 2021
  • Küçülen Dünyanın Büyüyen Meseleyi: Dijital Korsanlık için yorumlar kapalı
  • 98 kez görüntülendi.
Küçülen Dünyanın Büyüyen Meseleyi: Dijital Korsanlık

İnsanoğlu bundan 4000 sene evvel çok büyük bir adım olan alfabenin ortaya çıkışının ilk adımını atmış ve bu atılan adımla uluslar arası irtibatı kurarak, bir yandan denizcilik ve ticaret alanında ilerlerken, öbür yandan da buluşların bulunmasında ve katkı sağlanmasında tesirli olmuşlardır.

di

İnsanoğlu bundan 4000 sene evvel çok büyük bir adım olan alfabenin ortaya çıkışının ilk adımını atmış ve bu atılan adımla uluslar arası irtibatı kurarak, bir yandan denizcilik ve ticaret alanında ilerlerken, öbür yandan da buluşların bulunmasında ve katkı sağlanmasında tesirli olmuşlardır.

20. asrın 2. yarısından itibaren yazma alanında büyük devrim yapılmış ve artık “dijital” civarda yazmaya öbür bir deyişle “dijitalleşmeye” başlanılmıştır. “Dijitalleşme ismi verilen usulle yazı metinlerinin yoğunluğu eksilmiş, görsel ve sesli öğeler dijitalleşerek ağlarla iletilir hale gelmiş ve bu da fikri ürünlerin tesirli tesirli bir metamorfoz geçirerek internet civarına geçişini sağlamıştır.” Peki burada fikri ürünler diye bahsedilmek istenen şeyler nelerdir? Fikri ürün eser, kendisini oluşturan eser sahibinin özgün düşünceleriyle yarattığı ve insanlar tarafından somut olarak algılanabilen, 5846 rakamlı Fikir ve Sanat Eserleri yasasına göre, “eser sahibinin hususiyetini taşıyan, ilim ve edebiyat, musiki, hoş sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her türlü fikir ve sanat ürünleridir.”

Balakayı işlemenin ilk km taşı sayılan abaküsten M.Ö. 200 günümüzün en gelişmiş vasıtalarından bkocaman sayılan bilgisayara geldiğimizde ve bu harikulade makineyi ilk hedef olarak haberleşmeyi sağlamak için kurulan fakat daha sonra insanlığın hizmetine sunulan, yaşadığımız dünyayı küçük bir kasaba haline getirip ülkeler arası hudutları kaldıran internetle buluşturduğumuzda yaşamımızı nasıl etkilediğini bilmeyenimiz yoktur sanırım.

di2

İnternetle beraber balakanın işleyişi gitgide süratlenerek çoğalmaya başlamıştır. Buna paralel olarak da “internetten faydalanmanın maliyeti ve bilgisayar maliyetleri her geçen gün düşmekte ama telekomünikasyon alt yapısı büyümektedir.” Bunların neticeyi olarak da insanlığa sunulan bağlantı ihtimalleri patlamış, insanlar birbirleriyle daha iyi bağlantı kurabilmeye ve balakalara en kolay biçimde erişmeye başlamışlardır. Tüm bunların en hoş yanı da bu yukarıyada yazılı olanların tümünü yaparken, fantastik bir süratle hepsini gerçekleştirebilmektedirler.

Bilişim teknolojilerinin ortaya çıkmasıyla birlikte, Fikir ve Sanat Eserleri Yasasında belirtilen fikri haklara müteveccih çok büyük tehditler oluşmuştur ama aynı zamanda bu teknolojilerin doğru kullanılmasıyla insanlara ehemmiyetli fırsatların kapıları da arkasına kadar aralanmıştır zira insanoğlunun usuna gelebilen tüm sinema eserleri, müzik eserleri, kitaplar v.b. birçok fikri eser olarak kabul edilen ürünler internette dijital olarak erişilmeye ve ağlar network taşıtıyla aktarılmaya başlanmıştır.

Fikri eserlerin dijitalleşmesi fikri hukuka çok ciddi tehditler getirmiştir. Bu tehditlerin en göze çarpan doğrultuyu, insanların harcadıkları fikri ürünlerin giderek çoğalmasından kaynaklanmaktadır. Bununla beraber fikri haklar hukuku eser sahibinin sarihçe yetkilendirmesi olmadan bu ulaşımları önleyememektedir ve bu yasaklamanın olması için eser sahibinin kanuni yoldan doğrudan yetkilendirmede bulunup bu istikamette adımlar atması gerekmektedir. Bunun yanında dijital eserler yanılgısız ve ucuz bir biçimde çoğaltılabilmekte başka bir deyişle “korsanlık” çoğalmakta ve anında dünyadaki tüm internet kullanıcılarıyla paylaşılabilmektedir. Bunun neticeyi olarak da eser sahipleri, kendilerinin ekonomik çıkarlarının eksilmesinden dolayı büyük kaygı dinlemektedirler.

di3

Korsanlık; bir hakkı izinsiz olarak kullanma” biçimde belirlenmiş olup izinsiz olarak kullanılmakta olan şeylerin içine telif hakkı ödenmemiş tüm müzik, kitap, film, bilgisayar programları v.b. birçok eserlerin nüshalarını dahil edebiliriz. Neticede bu nüshaların kopyalanması bir nevi hırsızlık olduğu, eser sahibine telif hakkı ödenmediği ve vergi verilmediği için de ekonomide firari oluştuğu, bu sebeple, dolaylı da olsa herkesin bu gidişattan etkilendiği apaçıktır.

Korsancılığın ekonomik boyutuyla da birlikte cemiyetsel güzergahı da vardır zira korsanla gayrette eser sahibinin haklarına saygı dinlemeli ve bu hakların korunması için üzerine düşen görevleri yapmaları gerekmektedir. Tabi bu bilinci oluşturmak için de cemiyetteki bireylerin aydınlatılması ve eğitilmesi gerekmektedir. Aksi taktirde yapılan tüm çalışmalar boşa kürek sürüklemek olacaktır.

Devletin yürüttüğü korsanla gayret çalışmalarından en ehemmiyetlisi kanımca 1952 senesinde kurulan iş birlikleridir. Bu iş birliklerinin kurulmasıyla hak sahiplerinin hakları korunacak, telif fiyatları tahsil edilecek ve tahsil edilen bu fiyatlar hak sahiplerine dağıtılacaklardı. Fakat aynı alanda olmasına karşın birden fazla birliklerin kurulması, eser sahiplerinin haklarının aranmasını ve korunulmasını zayıflatmıştır. Bu gidişattan sıyrılmanın en tesirli yolu da aynı alandaki değişik birliklerin tek bir çatı altında bir araya gelmesiyle olacaktır.

di6

5000 gün evvelinden günümüze kadar gelinen süreçte bu noktaya kadar bahsettiklerimizi de düşünerek yola çıkarsak telif haklarının her geçen gün daha da fazla çiğnendiğini görmekteyiz. Bu zaman içerisinde birçok korsan paylaşım yapan internet sayfaları kapatılmış ve gelişmiş ülkelerin bazılarında rekor seviyede tazminat davaları açılmıştır. Her ne kadar korsanla gayrette bu çalışmalar yapılmış olsa telif haklarının daha da fazla yok sayıldığı senelere doğru ilerlemekteyiz. Bundan dolayıdır ki müzisyenler artık orijinal albümlerinin satılamamasından dolayı evvelki senelere kıyasla daha da fazla rakamda konserler vermeye başlamış, müzik albümlerinin mp3 formatındaki dosyalara dönüştürülüp internet üzeriden cüzi ölçüde fiyatlarla satışına razı olmuş ve kimi şarkıcılar da telif hakkı terörüne karşı protesto emelli, şarkılarının internet üzerinden bedava indirilmesine izin vermişlerdir.

Günümüzde bazı yayın uzuvlarının mecmuaları yalnızca elektronik civarda kullanılmaya müsait olarak satışa sunulmaya başlanması, elektronik faturalar, ağaçların kesilmesini önlemek ve kağıt kullanımını eksiltme ismi altında üretilen “e-projeler”, gelecekte atılacak adımların ilk habercileri olarak görülüyorlar. En azından kağıt üzerine basılmış balakaların zamanla elektronik etrafa aktarılmaya başlanması, insanların yakın gelecekte kitap, mecmua ve gazete gibi “elle yakalanır” alışkanlıklarından bırakmak zorunda kalacağı da öngörüler arasındadır.

di4

Balakanın her geçen gün daha da fazla süratlenerek işlendiği bu bilişim çağında balakanın önümüzdeki 10 senelik süreç içerisinde bu balakadan faydalananlar için “bedava” olacağını bilave etmenin yerinde bir tahmin olacağını düşünüyorum zira günümüzdeki büyümelere de dikkat edersek balakayı, müzik albümlerini, elektronik kitapları ve bunlar gibi daha birçok telif hakkı gerektiren eserlerden internet üzerindeki elektronik sayfalardan, bu sayfaların hak sahipleriyle ve reklam veren sponsorlar arasında yaptıkları uyuşmalar sayesinde, fiyatsız olarak yararlanabiliyoruz.

Tüm bunların son birkaç senede ortaya çıkıp süratlice ilerlediğini de anımsayacak olursak, gelecek 10 ila 15 sene içerisinde telif hakkı sınan bir kavramın ve bu kavrama ait kanunların kalmayacağını şimdiden kestirebilmek hiç de güç olmayacaktır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ