Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Keşfu’z-Zunun İlk Bibliyografya Kitabı

  • 28 Haziran 2021
  • Keşfu’z-Zunun İlk Bibliyografya Kitabı için yorumlar kapalı
  • 140 kez görüntülendi.
Keşfu’z-Zunun İlk Bibliyografya Kitabı

Ordinaryüslük unvanı akademik camiada günümüzde bile artık mümkünatının olmadığı ve bir insan hafızasının üstünde birikim gerektirdiği için ancak sınırlı sayıda insanın sahip olabildiği bir mertebe olmuştur. Batı toplumlarındaki bu mertebeyi Doğu cemiyetinde ve bilim dünyasında çok evvelleri görmek muhtemeldir. Akla gelebilecek her alanda bilgi ve ehliyet sahibi olan böyle insanlara “Hezarfen” yahut “Kırk Ambar” gibi […]

Ordinaryüslük unvanı akademik camiada günümüzde bile artık mümkünatının olmadığı ve bir insan hafızasının üstünde birikim gerektirdiği için ancak sınırlı sayıda insanın sahip olabildiği bir mertebe olmuştur. Batı toplumlarındaki bu mertebeyi Doğu cemiyetinde ve bilim dünyasında çok evvelleri görmek muhtemeldir. Akla gelebilecek her alanda bilgi ve ehliyet sahibi olan böyle insanlara “Hezarfen” yahut “Kırk Ambar” gibi isimler verilmiştir. İşte bu unvan ve çok doğrultulu birikimin en başarılı örneklerinden biri bu alanda verdiği eseriyle de bunu tescilleyen Batılıların Hacı Kalfa ismiyle tanıdığı Katip Çelebi’dir.

8408_kesif_1Katip Çelebi’yi yukarıyada anılan unvanlara mazhar kılan asıl olarak Keşfu’z Zunun isimli eseridir. Eserin ilk ismi Kitâbü İcmâli’l-fuzûl ve’l-ebvâb fî tertîbi’l-‘ulûm ve esmâ’i’l-kitâb’dır. Daha sonradan Katip Çelebi birtakım tertip etmeler de yaparak daha anlaşılır olması bakımından eserine Keşfü’z-Zunûn an esâmi’l-kütüb ve’l-fünûn Kitapların ve fenlerin isimlerinden, şüpheli şeylerin keşfi ismini vermiştir. Edebiyatımızın ilk bibliyografya kitaplar hakkında bilgi verilen eser Katip Çelebi’nin bu eseri her ne kadar bibliyografik bir eser olarak bilinse de 300 kadar bilim dalı hakkında genel bilgilerin verildiği ve bu bilimlerin sınıflandırıldığı daha kapsamlı bir eserdir. Katip Çelebi bilimleri İslam dünyasındaki yeri , işlev ve yararları üzerinde de durarak oldukça kapsamlı bir çalışma ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra eser teknik olarak 10 bin yazar hakkında bilgi vermekte ve 15 eser hakkında da künye bilgisi sunmaktadır. Eserde kitaplar hakkında bilgi verilirken yalnız bab’ları ana bvefat ve fasılları ara bvefatlari hakkında bilgi verilmekle yetinilmemiş, eski edebiyatımız açısından kitabın en önemli sunuşunun yapıldığı giriş bvefatlarindeki sözler hakkında da bilgi verilmiştir. Kitapta verilen eserler büyük oranda Arapça kaynaklardan derlense de içinde Farsça ve Türkçe bvefatlar ve kaynaklar da vardır.

Bütün bir ilim ve irfan aşığı olan Katip Çelebi asıl olarak bir Yeniçeri Katibi’dir ve Yeniçeri seferleri vesilesiye Doğunun ve Batının birçok ilim merkezini dolaşma/görme fırsatı olduğundan buralardayken büyük kütüphanelerin sıkı bir müdavimi olmuştur. Bu eseri Katip Çelebi 20 seneyi aşkın 1613/1633 araştırma ve incelemeleri sonucunda kaleme almıştır. Özellikle Halep sahaflarına o kadar gider gelir olmuştur ki sahaflar artık onun bu kitap ve bilim aşkına hayran olmuşlardır.

Eser kapsamlı veriler içermesiyle birlikte sunulan verilerin alfabetik olarak sıralanması sayesinde de oldukça kullanışlı bir şekilde yazılmış ve bu sayede gerek Doğu bilim dünyasında gerekse de Batı’da günümüze kadar sık faydalanılan bir kaynak olmuştur.

8408_60237,katipcelebijpgKâtib Çelebi’nin ilimler hakkında verdiği bilgilerde Hafîdü’s-Sa’d olarak tanınan Ahmed b. Yahya et-Teftâzânî’nin Mecmûbü’l-‘ulûm’u Mecmû’atü’l-fia-fıd, Taşköprizâde’nin Miftâhu’s-sa’âde’si. Molla Lutfî’nin el-Metâlibü’l-ilâhiyye fîmevzû’âti’l-‘ulûm’u ve Sadreddinzâde eş-Şirvânî’nin el-Fevâ’idü’l-hâkaniyyesi gibi ilimler taksimine dair literatürden faydalandığı anlaşılmaktadır bk. I, 2-3-, II, 1905-1906.
Keşf-üz-Zunun, iki cildi Leipzig’te, beş cildi de Londra’da olmak üzere Flügel tarafından 1835-1858 seneleri arasında arapça metin ve latince tercümesiyle birlikte bastırıldı

Türkiye’de 1941-1943 senelerinde Şerafettin Yaltkaya ve Kilisli Rıfat Bilge tarafından 2 cilt olarak yayınlanmıştır. Ayrıca Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 1941-1943 senelerinde 2 cilt olarak basılmıştır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ