Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Kan Nasıl Pıhtılaşır?

  • 28 Nisan 2021
  • Kan Nasıl Pıhtılaşır? için yorumlar kapalı
  • 92 kez görüntülendi.

 Alttaki bir dizi deneyi izleyin; 1. Canlı bir kan damarından alınan; fakat damarın yaralanmış bölgesine temas etmemesine itina gösterilen kan, yüzeyi hidrofobik plastikle kaplanmış bir kaba konur. Kan, böylece, alışılagelmiş bir biçimde pıhtılaşmayla sonuçlanması beklenen iki şartla, aynı anda karşılaşır- havayla temas ve akışın durması. Buna rağmen kan, saatlerce akışkan durumuna gözetir. Buna ek olarak, […]

 Kan Nasıl Pıhtılaşır?Alttaki bir dizi deneyi izleyin;
1. Canlı bir kan damarından alınan; fakat damarın yaralanmış bölgesine temas etmemesine itina gösterilen kan, yüzeyi hidrofobik plastikle kaplanmış bir kaba konur. Kan, böylece, alışılagelmiş bir biçimde pıhtılaşmayla sonuçlanması beklenen iki şartla, aynı anda karşılaşır- havayla temas ve akışın durması. Buna rağmen kan, saatlerce akışkan durumuna gözetir. Buna ek olarak, düğümle bağlanmış olan bir damarın bir bölgesinde hareketsiz kaldığı zaman da pıhtılaşmaz.
2. Aynı harekât yinelendiğinde; fakat bu kere kanın içinden alındığı damarın yaralanmış olan duvarıyla temas etmesine izin verildiğinde, pıhtılaşma şipşak başlar. Pıhtılaşma, damar yaralandığında alana geliyor ve yaralanan doku, pıhtılaşma harekâtını başlatan bazı kimyeviler salgılıyor olabilir mi?
3. Şayet doku hücrelerinden bir özüt hazırlar ve bunu birinci deneydeki plastikle kaplı kapta bulunan akışkan haldeki kanın üzerine ilavelersek, süratle bir pıhtı oluşmaya başlıyor. Doğru yoldayız gibi görünüyor. Fakat kanı, birinci deneyde olduğu gibi yaralanmış dokuyla temas etmesini önleyerek bir damardan alıp, hidrofobik plastikle kaplanmış olanın yerine hidrofilik bir sırça kaba koysak, doku özütü ilave edilmesine de gerek olmadan, kan süratle pıhtılaşıyor. Bu bizi nereye götürür? Acaba zannettiğimiz pıhtılaşmayı başlatıcı kimyevinin başka bir kaynağı olabilir mi?
4. Şayet taze kanı sırça ile temas ettirip eforlu bir mikroskop altında incelersek, kan pulcuklarının sırçaya temas edince ayrılındıklarını görebiliriz. Muhtemelen, ufalanmakta olan kan pulcukları, yaralanan dokudan salgılanana eş bir pıhtılaşma başlatıcı kimyevi salgılarlar. Kan pulcukları, sırça gibi hidrofilik yabancı yüzeylere temas ettiklerinde, hidrofobik yüzeylere temas etmelerine göre daha basit dağılınıyorlar. Bu, pıhtılaşmanın neden plastikle kaplı kapta alana gelmediğini açıklayabilir. Kan pulcukları, aynı zamanda, yaralanmış dokuyla temas edince de dağılınıyorlar.
Burada özetlenen muhtelif deneylerle önerilen varsayım, doğrulanmıştır. Gerek yaralanmış dokular, gerekse ayrılınan kan pulcukları, tromboplastin ismi verilen karışık bir madde salgılarlar. Bu madde pıhtılaşmayı başlatır; fakat yalnızca kalsiyum iyonlarının varlığında bunu muvaffak olur. Kalsiyuma bağlı antikoagülant bağlayıcı protein- trombomodulin- sistemin kazara çalışmaya başlamasını önler. Ca++ yokluğunda, trombin inaktif bir yapıda yakalanır. Kanın, daha sonra kan nakillerinde kullanılmak üzere saklanmasında kullanılan antikoagülantların kimileri, kalsiyum iyonlarını kandan uzaklaştıran ve bu yolla pıhtılaşmayı önleyen kimyevilerdir.
Böylece, sıradan bir kan pıhtılaşması için zorunlu iki madde, tromboplastin ve kalsiyum iyonlarıdır. Bir üçüncüsü ise plazma proteini fibrinojendir. Fakat bu üç maddeyi bir kapta karıştırsak, pıhtılaşma oluşmaz. Bir şeyin daha işe karıştığı sarihtir. Bu birşey, plazmanın globulin proteinlerinden biri olan protrombindir. Şayet fibrinojen, tromboplastin ve kalsiyum iyonları karışımına protrombin ilave edilirse bir pıhtı oluşacaktır. Protrombinin kendisinin pıhtılaşma üzerinde hiçbir tesiri yoktur. Evvel trombin formuna dönüşmelidir ve bu da fibrinojeni pıhtıyı alana getiren fibrine dönüştüren maddedir.
Şimdi artık pıhtılaşma operasyonundaki temel bileşenleri belirlemiş bulunuyoruz. Ayrılınan kan pulcukları ya da yaralanan doku tarafından üretilen tromboplastin, plazma proteini protrombini trombine dönüştürür; bu, kalsiyum iyonlarının işe karıştığı tepkindir. Daha sonra trombin, bir başka plazma proteini olan fibrinojeni fibrine dönüştürür. Fibrin iplikleri bir ağ oluştururlar. Bu, büzülmeye başlar ve neticede kan serumu dışarı atılır ve geriye sertleşmiş bir pıhtı kalır. Tepkinler, alttaki gibi özetlenebilir:
1 protrombin — trombin tromboplastin
2 fibrinojen — fibrin trombin
Bu kolaylaştırılmış özet eşitlikler, esas maddeler arasındaki ilişkiyi göstermektedir. Hakikatinde pıhtılaşma harekâtında, muhtelif öbür maddeler de süratlendiriciler, inhibitörler, vb. rol oynarlar. İlk adımın bir değişiğini, bunun da bir sonrakini aktive ettiği tipteki tepkin dizilerine, kademeli dizi tepkinleri ismi verilir.

Kan PıhtılaşmasıKan Nasıl Pıhtılaşır?

Bayağıda, dolaşımdaki kanın plazması akışkan vaziyettedir. Buna rağmen, bazı şartlarda, kan damarı yaralandığında, bazı yabancı maddeler dolaşım kanına girdiğinde ya da kan bedenden uzaklaştırıldığında, plazma proteinlerinden biri, fibrinojen çözeltiden çıkıp fibrin dönüşür. Bu da sert bir yumru ya da pıhtı oluşturur. Bu yolla, damardaki ufak bir delik tıkanabilir ya da damardaki zayıflamış bir bölge kuvvetlendirilebilir. Kan pıhtılaşması, dolaşım sisteminin acil olarak tamirine ve fazla kan kaybının önlenmesine müteveccih eforlu bir evrimsel geçimdir koliciğe bakınız. Pıhtılaşma, tüm omurgalılarda ve bazı omurgasızlarda görülür. Bazı omurgasızlar, aynı emele müteveccih seçenek bir geçime sahiptirler: eforlu adaleler kasılarak rastgele bir deliği ya da yaralanmış bölgeyi kapatırlar.
Burada, “tüm kan”, “kan plazması” ve “kan serumu” gibi tıbbi harekâtlarda, özellikle kan nakillerinde sıklıkla kullanılan terimlere sarihlik getirmekte verim olabilir. Tüm kan, kanın dolaşım sistemi içinde bulunduğu, hiçbir bileşeninin uzaklaştırılmadığı halidir. Kan plazması, içinden hücreler ve kan pulcuklarının çıkartılmış tüm aldat. Kan serumu ise, içinden fibrinojeni çıkmış plazmadır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ