Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

İnsan Kavramı Üzerine Fikirler

  • 24 Nisan 2021
  • İnsan Kavramı Üzerine Fikirler için yorumlar kapalı
  • 106 kez görüntülendi.

İnsanlık tarihinden itibaren “insan” kavramı/mefhûmu üzerinde muhtelif fikirler ortaya atılmıştır. Feylesoflar, mevzubahisi kavram üzerinde muhtelif çağrışımlardan yola çıkarak bir hayli fikir elde etmişlerdir.

4215_hobbes

İnsanlık tarihinden itibaren “insan” kavramı/mefhûmu üzerinde muhtelif fikirler ortaya atılmıştır. Feylesoflar, mevzubahisi kavram üzerinde muhtelif çağrışımlardan yola çıkarak bir hayli fikir elde etmişlerdir. Bu hususta özellikle de insanın insan yaşamındaki yeri insanın insana olan konumu ve duruşu gibi mevzulara daha çok kafa yorulmuştur. Düşünürler, fikir adamları insanı, bazen yetersiz ve negatif istikametleri ile nitelendirerek muhtelif çıkarımlardan bulunmuşlar bazen de insan kavramı gururlandırılarak nitelendirilmiştir.

Bu noktada insanın çok daha önceki zamanlarından, medenilik evvelinden yola çıkarak Thomas Hobbes, “Homo homini lupus” başka bir deyişle “İnsan, insanın kurdudur.” Biçiminde bir laf söylemiştir. İngiliz düşünür Hobbes, bu lafıyla insanın medenilik evvelindeki yırtıcılığından yola çıkmıştır. Ancak, Hobbes, insanın kendi yaşamına muhtelif müeyyideleri bulunan yasalar koyması ile bu kurt olma halinden kurtulduğunu da dile getirmiştir. Esasen İngiliz fikir adamı Thomas Hobbes, bu lafının esasında insanın insanı yediği düşünülen yarıyıllar yatırmaktadır. İnsanın insan ile olan ilişkisi mevzusunda Emanuel Swedenborg ise “İnsan, insanın celladıdır.” demiştir. İsveçli feylesof Swedenborg, insanın insana gidişatını cellatlık olarak nitelendirir ve cehennemin yeryüzünde olduğunu dikkat toplar. Bu noktada Jean Paul Sartre da “Cehennem bizim etrafımızdaki insanlardır.” diyerek Swedenborg ile paralel bir fikir beyan etmiştir.

4215_sartre 1

Sartre, varoluşçu felsefeyi iliklerine kadar yaşayan bir düşünür olarak cehennemi insanın yarattığını dile getirmiştir. Bu fikirlerin yanı gizeme Baruch Spinoza ise “Homo homini Deus” başka bir deyişle “İnsan, insanın Yaradan’sıdır.” lafı ile değişik bir noktaya dikkat toplamıştır. Spinoza, bu lafı ile insanın kendi kendisini her açıdan doyurduğuna, devamlı bir başkalaşım içinde olduğuna ve bu başkalaşımın da aralıksız daha ileri doğrultuda olduğuna işaret etmiştir. Nitekim, dünya insan fikirleri ile daimi bir ilerleme içerisindedir. İnsanlık bilimsel ve teknolojik açıdan bir cinsli doyum noktasına erişmeden, devamlı bir adım ileriye taşınmaktadır. Bu başkalaşım kimi zaman negatif kimi zaman da pozitif sonuçlanmaktadır. Bu vaziyetin en dikkat toplayan misallerinden biri de devamlı büyüyen savaş teknolojisidir. İnsanoğlu tarafından üretilen ve insanlığa asla kapanmayacak bir yara vazgeçen atom bombası bunun en büyük misalidir. Hiroşimaya atılan atom bombası insanın insana olan makûsluğunun dikkat toplayan misallerinden biridir. Bunun yanı gizeme günümüzde de kimi zaman vahim kimi zaman da muazzam bir biçimde ilerleyen ve çarçabuk harcanan teknoloji insanın çoğu kere işine yarayarak büyük basitlikler sağlamaktadır.

4215_spinoza 1

Spinoza’nın lafından yola çıkarak insan hem iyiyi hem de makûsu kendisine yaşatarak hareket etmektedir. Spinoza’nın bu lafına paralel olarak savaş ve sulh kavramlarını da insanın insana olan konumu kapsamına alabiliriz. Sulh kavramı savaşın bir neticeyi olarak varlığını gözetmektedir. Başka Bir Deyişle insan yeniden kendi dünyasını kendisi yaratmaktadır. Jean Paul Sartre’ın yanı gizeme varoluşçuluğun bir öteki sembolü olan Nietzsche ise bu vaziyete değişik bir açıdan bakmaktadır. Nietzsche, bir üstün insan yaratma uğraşından bahsetmektedir. Mevzubahisi üstün insan parasal hayattan temizleyerek iyiyi kastetmenin de ötesinde tarafsız bir mevkiye erişerek kendini bitirmelidir. Üstün insan kavramına İslam dünyasında da varlığını duyurmaktadır. Tasavvufta yer alan kamil, görüşü de bu açıdan insanın dünyadan temizlemesine misal olarak gösterilebilir. Tasavvuftaki fenâ başka bir deyişle benliği yok etme görüşü bu açıdan maddeden kurtulma ve üstün insanı bulma noktasında muazzam bir fikir olarak sayılmaktadır.

Feylesoflar, bu biçimde insan kavramı üzerinden muhtelif fikirler temellendirerek insanlığa sunmuşlardır. İnsan kavramı bu biçimde kimi zaman paradoksal çıkmazlara çekilmiş kimi zamanda bu gibi fikir bollukları ile muhtelif biçimlerde paradokslar ile geliştirilmiştir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ