Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

İhtiyarlama Sürecinde Kıkırdak ve Eklemlerin Vaziyeti

  • 07 Nisan 2021
  • İhtiyarlama Sürecinde Kıkırdak ve Eklemlerin Vaziyeti için yorumlar kapalı
  • 78 kez görüntülendi.

Hayat boyu yürüme, egzersiz ve farklı hareket kıkırdaklara hasar verirken kemiklerin uçlarını örten pürüzsüz, lastikli bağ dokusunun işlevini yitirmesine neden olabilir. Kıkırdak yozlaşmayı eklemlerde kronik cerahatlere neden olabilir ve artrit ile sonuçlanabilir. Osteoartrit OA, en sık görülen artrit cinsidir. OA ayrıca dejeneratif eklem hastalığı olarak da öğrenilir. Hastalık Hakimiyet ve Temkine Merkezleri CDC göre, Amerika […]

Hayat boyu yürüme, egzersiz ve farklı hareket kıkırdaklara hasar verirken kemiklerin uçlarını örten pürüzsüz, lastikli bağ dokusunun işlevini yitirmesine neden olabilir. Kıkırdak yozlaşmayı eklemlerde kronik cerahatlere neden olabilir ve artrit ile sonuçlanabilir. Osteoartrit OA, en sık görülen artrit cinsidir. OA ayrıca dejeneratif eklem hastalığı olarak da öğrenilir. Hastalık Hakimiyet ve Temkine Merkezleri CDC göre, Amerika Birleşik Devletleri’nde takribî 30 milyon erişkin OA’ya sahiptir. Bu da OA’yı yetişkinlerde önde gelen sakatlık sebeplerinden biri yapmaktadır.

Eklem Yapısı

Kıkırdak yastıklar eklemleri rahat ve basit hareket ettirmelerine dayanakçı olur. Synovium isimli bir membran, kıkırdak sıhhatli kalmasına dayanakçı olan kalın bir akışkan üretir. Kıkırdakta yıpranma ve aşınma alana geldikçe sinovyum iltihaplanabilir ve kalınlaşabilir. Bu, eklem içinde aşırıdan akışkan üreten, şişmeye ve muhtemelen OA’nın büyümesine neden olan cerahatlere neden olabilir. OA’dan en çok etkilenen eklemler şu biçimdedir:
• Eller
• Ayaklar
• Omurga

• Kalçalar
• Dizler
Kıkırdak daha da makûslaştığından, bitişik kemikler sinovyal akışkandan yeterince yağlanamayabilir ve kıkırdaktan yastığa sahip olmayabilir. Kemik yüzeyleri birbirine doğrudan temas ettiğinde, etraf dokulara ek sızı ve iltihaplanma ile sonuçlanır. Kemikler devamlı beraber kazındıkça daha kalın hale gelebilir ve osteofitleri veya kemik mahmuzlarını geliştirmeye başlayabilir.

İhtiyarlayan Beden

Yaşlanma Sürecinde Kıkırdak ve Eklemlerin DurumuYaş ilerledikçe, ayakta dururken, merdiven çıkarken veya egzersiz yaparken hafif bir sızı veya sancı sezme sıklığı çoğalır. Beden genç yaşlarda olduğu kadar acele iyileşmez. Ayrıca, kıkırdak natürel olarak bozulmakta ve bu da sızıya neden olabilmektedir. Yastıkları düzleştiren ve hareket etmelerine dayanakçı olan yumuşak doku yaşla beraber kaybolur. Bedenin natürel amortisörleri aşınır. Böylece beden fiziksel olarak daha çok sızıyı sezmeye başlar. Ayrıca ihtiyarladıkça adale tonusunu eforunu da kaybeder. Bu fiziksel olarak güçlü vazifeleri daha güç hale getirebilir ve bedende yük almaya neden olur.

OA’nın Tehlike Etkenleri

OA gelişimi için ortak bir tehlike etkeni yaştır. Ayrıca OA’lı bireylerin çoğu 55 yaşın üzerindedir. Değişik etmenler, bir şahsın hastalığı geliştirme riskini çoğaldırır. Bu tehlike etkenleri alttaki gibidir:
Ağırlık: Fazla kilolu olmak, özellikle dizlerde ve kalçalarda eklemler, kıkırdak ve kemikler üzerinde ek stres yaratırken, fiziksel olarak faal olma ihtimali daha düşürür. Günlük bir yürüyüş gibi kumpaslı fiziksel etkinlik OA geliştirme ihtimalini büyük miktarda eksiltebilir.
Aile hikayesi: Genetik, bir bireyi OA geliştirmesi için daha mümkün hale getirebilir. Şayet hastalığa sahip aile abonesi varsa, OA geliştirme tehlikeyi daha yüksek olabilir.
Seks: 45 yaşından evvel erkeklerin OA geliştirmesi daha olasıdır. 50 yaşından sonra, bayanların erkeklerden daha fazla OA büyüme ihtimali daha yüksektir. Her iki cinsiyette de OA büyüme ihtimali neredeyse 80 yaş etrafındadır.
İş: Bazı işler bir şahsın OA geliştirme riskini çoğaldırır. Misalin inşaat, tarım, paklik ve perakende gibi işler daha fazla tehlike altındadır. Bu işlerdeki bireyler vücutlarını işlerinin bir parçası olarak daha eforlu kullanırlar. Bu, eklemlerinde daha fazla yıpranma, aşınma ve daha fazla iltihaplanma anlamına kazanç.
Daha genç, daha faal insanlar da OA geliştirebilir. Ancak, bu genellikle bir spor yaralanması veya kaza gibi bir travmanın neticeyidir. Fiziksel yaralanma veya kaza hikayesi, şahsın daha sonra OA geliştirme tehlikesini artırabilir.

Rehabilitasyon

Yaşlanma Sürecinde Kıkırdak ve Eklemlerin DurumuOA’nın bir rehabilitasyonu yoktur. Bunun yerine rehabilitasyonun emeli sızıyı idaremek ve OA semptomlarını daha da makûslaştıran katkıda bulunan sebepleri eksiltmektir. OA rehabilitasyonunda ilk adım sızıyı eksiltmektir. Bu genellikle ilaçlar, egzersiz ve fizik rehabilitasyon kombinasyonları ile yapılır. OA rehabilitasyonu genellikle bir şahsın hayat stiline, acı ve efkârı tetikleyen şeylere göre farklılık gösterir. Muhtelif rehabilitasyon alternatifleri mevcutken, rehabilitasyon alternatiflerinden kimileri şu biçimdedir:
İlaç: Reçetesiz satılan OTC sızı kesiciler genellikle OA’lı bireylerin sızı rehabilitasyonunda sızı kesiciler tesirli olur. Misaller, aspirin Bufferin ve ibuprofen Advil, Motrin IB veya asetaminofen Tylenol gibi steroidal olmayan antienflamatuar ilaçları NSAID’ler kapsar. Bununla beraber, sızı makûslaşırsa veya OTC ilaçları tesirli olmazsa, daha eforlu sızı kesicilere gereksinim dinlenebilir.
Enjeksiyonlar: Kortikosteroid ve hyaluronik asit enjeksiyonları etkilenen eklemlerde sızıyı eksiltmeye dayanakçı olabilir. Bununla beraber, steroid enjeksiyonları tipik olarak tekerrür tekerrür kullanılmaz, zira zamanla ek eklem zararına neden olabilirler. Hyaluronik asit enjeksiyonları yalnızca diz için onaylanmıştır. PRP plazma bakımından zengin protein ve kök hücre enjeksiyonları gibi değişik enjeksiyonlar deneysel olarak kullanılmaktadır.
Cerrahi Müdahale: Operasyon OA olan şahıslarda genellikle şiddetli ve zayıflatıcı sızısı olanlar için seçim edilmektedir. Osteotomi eklemine müdahale ediyorlarsa kemik mahmuzlarının ebadını küçültebilecek bir kemik çıkarma prosedürüdür. Eklem takmayı operasyonundan sakınmak isteyenler için osteotomi daha az invaziv bir alternatiftir. Osteotomi bir alternatif değilse veya işe afacansa, hekim ciddi biçimde makûslaşan eklemleri rehabilitasyon etmek için kemik füzyonunu artrodez önerebilir. Kalça veya diz artrodezi günümüzde seyrek yapılmakla beraber parmak veya el bileği gibi değişik eklemlerde de yapılabilir. Diz eklemleri ve kalça için son çözüm noktası toplam eklem replasmanıdır artroplasti.

Hayat Stili ve Konutta Rehabilitasyonlar

Yaşlanma Sürecinde Kıkırdak ve Eklemlerin DurumuSızıyı idaremeye ve semptomları eksiltmeye dayanakçı olurken eklemlerde ve kemiklerde de yükü eksiltmek için bazı hayat stili tertip etmeleri sınamak muhtemeldir Bu ayarlamalar hayat niteliğinin yanı gizeme işlevini de artırabilir. Hayat stili iyileştirme alternatiflerinden kimilerini şu biçimde sıralayabiliriz:
Egzersiz: Düşük tesirli egzersiz adaleleri kuvvetlendirmeye ve kemikleri eforlu yakalamaya dayanakçı olabilir. Egzersiz aynı zamanda eklem hareketliliğini de arttırır. Tenis ve beyzbol gibi ağır vuruş egzersizlerinden bırakılmalı ve daha düşük tesirli egzersizler yapılmaya başlanmalıdır. Golf oynamak, yüzmek, yoga yapmak ve bisiklet sürmek eklemler için daha basittir.
Sıcak/soğuk terapi: Sızılı olduğunda eklemlere ılık kompres veya soğuk koliler uygulanmalıdır. Bu sızıyı gevşetmeye ve cerahati eksiltmeye dayanakçı olabilir.
Dayanakçı aygıtlar: Ateller, diş telleri ve bastonlar gibi aletlerin kullanılarak bedenin cılız eklemleri desteklemesine dayanakçı olunabilir.
Dinlenme: Sızılı eklemlerin yeterli müddet dinlendirilmesi sızıyı ve şişliği eksiltebilir.
Kilo vermek: 5 kilo kadar kilo vermek, özellikle kalça ve diz gibi büyük eklemlerde, OA semptomlarını eksiltmeye dayanakçı olabilir.
İhtiyarladıkça özellikle ayağa kalkıldığında, merdiven çıkarken veya egzersiz yaparken eklemlerde azıcık acı ve sızı sezmek banaldir. Ve zamanla kıkırdak yozlaşmasının iltihaplanma ve OA’ya yol açması muhtemeldir. Ancak, sızıyı eksiltmek ve değişik semptomları idaremek için yapılabilecek hem tıbbi rehabilitasyonlar hem de hayat stili farklılıkları mevcuttur. Şahısta OA varsa, bir hekimle görüşmeli ve rehabilitasyon alternatiflerini keşfetmelidir.

KaynakÇa:
orthoinfo.aaos.org
mayoclinic.org
report.nih.gov
cdc.gov

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ