Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Hayvanlarda Dolaşım Sistemi

  • 16 Şubat 2022
  • Hayvanlarda Dolaşım Sistemi için yorumlar kapalı
  • 101 kez görüntülendi.
Hayvanlarda Dolaşım Sistemi

Dolaşım sistemi hayvanlarda kan aracılığıyla yiyecek, oksijen, artık madde ve hormonların bedende lüzumlu yerlere taşınmasını sağlar. Dolaşım sisteminin bağışıklığın sağlanması ve üretilen ısının bedene ufalaması gibi vazifeleri de vardır. Tam bunlar canlıların iç civarının balansını, sabitliğini homeostasis sağlamaya müteveccihtir. Bu sistemin nebatlardaki karşılığı taşıma sistemidir. Hayvanların dolaşım sistemindeki damarların misyonunu nebatlarda odun ve soymuk boruları […]

Dolaşım sistemi hayvanlarda kan aracılığıyla yiyecek, oksijen, artık madde ve hormonların bedende lüzumlu yerlere taşınmasını sağlar. Dolaşım sisteminin bağışıklığın sağlanması ve üretilen ısının bedene ufalaması gibi vazifeleri de vardır. Tam bunlar canlıların iç civarının balansını, sabitliğini homeostasis sağlamaya müteveccihtir. Hayvanlarda Dolaşım SistemiBu sistemin nebatlardaki karşılığı taşıma sistemidir. Hayvanların dolaşım sistemindeki damarların misyonunu nebatlarda odun ve soymuk boruları yapar.

Odun boruları ksilem topraktan emici tüylerle alınan su ve erimiş mineralleri yukarıya, yapraklara doğru, yapraklarda fotosentez neticeyi üretilen organik gıdalar soymuk floemborularıyla köklere ve alt kısımdaki dokulara doğru taşınır. Tek hücreli canlılarda taşıma hücre çeperinden difüzyonla asıllaşır.

Hayvanlardaki dolaşım sistemi iki çeşittir.

Sarih Dolaşım Sistemi Kapalı Dolaşım  Sistemi

Sarih Dolaşım Sistemi

Hayvanlar cihanındaki omurgasızlardan süngerler ve sölenterelerde özelleşmiş dolaşım, boşaltım ve solunum sistemi olmadığından madde alışverişi doğrudan doğruya beden yüzeyi ile asıllaşır. Yassı solucanlar madde alışverişini nemli ve ince tenleriyle yapar. Daha ileri, kompleks yapılı canlılarda maddelerin taşınması için beden yüzeyi ve difüzyon yeterli olmaz. Halkalı solucanlardan başlayarak özelleşmiş dolaşım sisteminin büyüdüğü görülür. Hem sarih hem kapalı dolaşımda kalp, dolaşım akışkanı olan kan, kanın içinde bulunup gezdiği damarlar ortak yapılardır.

Sarih dolaşım çoğu yumuşakçada, derisidikenlilerde, eklembacaklılarda görülür. Bu sistem kısa damarlar, dolaşım akışkanı ve kalpderi oluşur. Sarih dolaşım yapanların kanı doku akışkanına eş ve hemolenf ismini alır. Hemolenf kalbin itici gücüyle damarlarda ilerler ve bazı deliklerden damar dışına, sinüs denilen boşluklara çıkar. Boşluklarda ilerlerken hücreler ve hemolenf arasında madde alıverişi asıllaşır ve hemolenf yine kalbe döner. İşte bu akışkan kesintisiz olarak kapalı bir sistem içinde bulunmadığından sistem sarih dolaşım olarak adlandırılır. Sarih dolaşım yapanlarda kılcal damar yoktur, kanın akışı da yavaştır. Bu sistem yiyecek ve enerji gereksinimi çok olmayan canlı gruplarında görülür.

Eklembacaklılarda Kan Oksijen Taşımaz

Eklembacaklılarda hemolenf akışkanı oksijen taşıyan pigment bulundurmaz. Oksijen trake denilen dallanmış borularla alınır ve doğrudan dokulara taşınır. Bu canlılarda hemolenf yalnızca gıdalarla artık maddeleri taşır. Eklembacaklılardan çekirgede dolaşım sistemi sırt taraftadır. Damar yedi bölmelidir, bu kısım kasılarak kalp gibi çalışır ve ön kısmı sarihtir. Yan taraflarında kanın doku aralarına dağılmasını sağlayan delikler bulunur. Bedendeki adaleler kasılınca damarlardaki kan öne tarafa ilerler. Kan hemolenf damarın öndeki sarih ucundan dışarı çıkar ve beden boşluğuna dağılır. Adaleler rahatladığında damarların yan taraftarlarındaki bölme ya da delikler açılır, doku aralarındaki hemolenf tekerrür damara girer.

Kapalı Dolaşım SistemiHayvanlarda Dolaşım Sistemi

Kapalı dolaşım tüm omurgalı hayvanlarda görülür. Ancak omurgasız olmasına karşın halkalı solucan, mürekkep balığı, sülüklerin kimileri ve ahtapot gibi canlılarda da görülmektedir. Kapalı dolaşımda atar ve toplardamarlar kılcal damarlarla birbirine bağlanır. Ayrıca güçlü bir kalp yapısı ve damarlar içinde gezen dolaşım akışkanı başka bir deyişle kan da bulunur. Kapalı dolaşımda sarih dolaşımda olmayan kan ve doku akışkanı ayrımı vardır. Sarih dolaşımdan bir başka farkı da kanın daha süratli gezmesidir. Oksijen kanda bulunan ve renk veren pigmentlerle taşınır. Oksijen taşıması bakımından dolaşım sistemi solunum sistemiyle irtibatlıdır. Kapalı dolaşıma sahip olan canlılarda kan yaralanma gibi bir neden olmadıkça damardan dışarı çıkmaz, sıradan olarak tamamen kapalı bir sistemde gezer.

Toprak Solucanlarında Kapalı DolaşımHayvanlarda Dolaşım Sistemi

Toprak solucanlarında halkalı solucanlarda dolaşım arkadan ön tarafa doğrudur. Baş kısmındaki 7. beden bölmesi ile 11. beden bölmesi arasındakiler beş çift ulusa damar karın ve sırt damarlarını birbirine bağlar. Arkadan ön tarafa doğru ilerleyen kan bu bölgeden karına ve daha arkaya sevk edilir. Kanda oksijen taşıyıcı pigment olarak hemoglobin bulunur. Bu sebeple kanları kırmızıdır. Kandaki maddeler kılcal damarlarla bedene ayrılır.

Omurgalılarda Kapalı Dolaşım

Omurgalılar 5 sınıfta araştırılır. Balıklarda tek dolaşım, kurbağa, sürüngen, kuş ve memelilerde çift dolaşım büyük ve ufak dolaşım görülür.

Balıklarda Tek DolaşımHayvanlarda Dolaşım Sistemi

Balıkların kalbi biri kulakçık biri de karıncık olmak üzere 2 odacıktan oluşur. Lekeli kan kalbin karıncığından çıkarak solungaçlara gider. Burada arınılan ve oksijenlenen kan kalbe gelmez, dokulara sevk edilir. Tekerrür lekeli kan kalbin kulakçığına döner. Kan tazyiki az ve akış sürati düşüktür. Pak kanın kalbe dönmemesi sebebiyle diğer omurgalılarda görülse de balıklarda ufak dolaşım görülmez. Bu gidişat tek dolaşım olarak adlandırılır.

Kurbağalarda Kapalı Dolaşım

Kurbağaların kalbi 3 odacıklıdır. Üstte 2 kulakçık, altta bir karıncık bulunur. Lekeli kan sağ kulakçığa kazanç. Sol kulakçığa gelen pak aldat. Pak kan yalnızca akciğerden gelmez. Akciğerleri yeterli gelmediğinden solunumun büyük kısmı tenle yapılır. Tenleri ince ve nemli olduğundan ten solunumuna uygundur. Kulakçıklardaki kan karıncığa dökülür ve burada lekeli kanla pak kan karışır. Karıncıktaki karmaşık kan akciğere ve tene sevk edilir. Kanlarında yeterli oksijen olmadığından kurbağalar serinkanlı ya da değişken sıcaklığa sahip canlılardır.

Sürüngenlerde Kapalı DolaşımHayvanlarda Dolaşım Sistemi

Sürüngenlerin kalbi kurbağalardaki gibi 3 bölmelidir. Ancak kurbağalardan değişik olarak karıncık kısmında yarım perde bulunur. Bu perde lekeli ve pak kanın birbirine karışmasını bütün yasaklayamaz ama karışma oranı daha azdır. Bedende gezen karmaşık aldat.

Timsahların kalbinde perde bütündür. Bu sebeple kalpleri dört odacıktan oluşur. Aradaki bölmenin perdenin bütün olması sebebiyle oksijen bakımından zengin kanla yoksul olan kan kalpte birbirine karışmaz. Kalpte karışmasa da kan kalpderi çıkınca pak kan bulunduran ana atardamarla aort lekeli kan bulunduran akciğer atardamarı arasında yer alan panizza kanalı aracılığıyla ve yalnızca timsah su altında iken birbirine karışır. Kanlarında yeterli oksijen olmadığından sürüngenlerin metabolizması da kurbağalarda olduğu gibi düşüktür ve beden sıcaklıkları sabit değildir.

Kuşlarda ve Memelilerde Kapalı Dolaşım

Kuş ve memelilerin dolaşım sistemi birbirine eş. Her ikisinin de kalbi 4 bölmelidir. Kalplerinde 2 kulakçık ile 2 karıncık bulunur. Kalbin sol kulakçık ve karıncığına pak kan, sağ kulakçık ve karıncığına lekeli kan dolar. Lekeli ve pak kan kalpte iken ve ya sonradan birbirine asla karışmaz. Büyük dolaşımda sistemik dolaşımla kalpderi pak kan bedene, ufak dolaşımda pulmoner dolaşımla kalpderi lekeli kan akciğerlere sevk edilir. Kuş ve memelilerin kanında yeterli oksijen taşındığı için metabolizma süratlidir. Beden sıcaklıkları dış civardan etkilenmez, sabittir. Bu gidişattaki canlılara adamcıl ya da sabit sıcaklığa sahip canlılar denir. Kuşlarda kalpderi çıkan aort damarı ana atar damar yayı sağa, memelilerin aort ana atardamar yayı sola döner.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ