Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Halkoylaması Nedir?

  • 02 Nisan 2021
  • Halkoylaması Nedir? için yorumlar kapalı
  • 165 kez görüntülendi.

Teorik olarak demokrasinin üç ayrı uygulama şekli vardır: Doğrudan demokrasi, temsili demokrasi ve yarı doğrudan demokrasi… Doğrudan demokrasi millet dominantlığını bizzat kullanır. Temsili demokraside millet, dominantlığını, tercihler aracılığıyla temsilcilerine devreder. Yarı doğrudan demokraside ise hakimlik, millet ile temsilcileri arasında paylaşılır. “Bir kanunuma operasyonu hakkında yurttaşların oyuna müracaat etilmesi” anlamına gelen “halkoylaması”, yarı doğrudan demokrasi usulü olmakla […]

Teorik olarak demokrasinin üç ayrı uygulama şekli vardır: Doğrudan demokrasi, temsili demokrasi ve yarı doğrudan demokrasi…

Referandum Nedir?Doğrudan demokrasi millet dominantlığını bizzat kullanır. Temsili demokraside millet, dominantlığını, tercihler aracılığıyla temsilcilerine devreder. Yarı doğrudan demokraside ise hakimlik, millet ile temsilcileri arasında paylaşılır.

“Bir kanunuma operasyonu hakkında yurttaşların oyuna müracaat etilmesi” anlamına gelen “halkoylaması”, yarı doğrudan demokrasi usulü olmakla beraber temsili demokrasinin de zaman zaman müracaat ettiği bir usuldür. Bu anlamda Türkiye’de de 1961’den bu yana 6 kere “tüzük referandumu” reelleştirilmiştir.

Tüzük Halkoylamasıları

Türkiye’deki ilk halkoylaması 27 Mayıs 1960 askeri darbesinin ardından hazırlanan 1961 Tüzüğü için yapıldı. 9 Temmuz 1961 tarihindeki referandumda tüzük, yüzde 61.7 “evet” reyiyle kabul edildi. 1961 Tüzüğü’na seçmenin yüzde 38.3’ü “hayır” derken, kullanılan toplam 10 milyon 312 bin 111 reyin yüzde 0.3’ü “geçersiz”di.

Türkiye tarihindeki ikinci halkoylaması da yeniden bir askeri darbenin ardından, 1982 senesinde yapıldı. 12 Eylül 1980 darbesinden sonra Danışma Meclisi tarafından hazırlanan tüzük 7 Kasım 1982 tarihinde halkoyuna sunuldu. Katılımın yüzde 91.3 olduğu referandumda, tüzük, yüzde 8.6 “hayır” oyuna karşılık yüzde 91.4 “evet” reyiyle kabul edildi. 1982 halkoylamasında kullanılan 18 milyon 885 bin 488 reyden yüzde 0.2’si geçersizdi.

Tüzük Farklılığı Halkoylamasıları

1982 Tüzüğü’nın yürürlüğe girmesinden sonra Türkiye bütün 4 kere halkoylamasına gitti. Bu halkoylamasıların hepsi de 1982 Tüzüğü’nda yapılacak farklılıklara aitti.

Tüzük’nın geçici 4. maddesiyle getirilen politik yasakların millet oyuna sunulduğu halkoylaması 6 Eylül 1987 tarihinde yapıldı. 24 milyon 436 bin 821 seçmenin rey kullandığı halkoylamasına katılım yüzde 95.03 gibi yüksek bir oranda hakikatleşti. Oylama neticesinde yasaklı liderlerin politikaya dönmesi yüzde 49.84 “hayır”a karşılık, yüzde 50.16 “evet”le kabul edildi.

Yasaklı liderlerin politikaya dönmesinden 1 sene sonra bu kere mahallî tercihlerin 1 sene erkene alınıp alınmaması mevzusu ulusa soruldu. 25 Eylül 1988’de kurulan halkoylaması sandığından yüzde 35 “evet”, yüzde 65 “hayır” çıktı. Katılım oranının yüzde 88.8 olarak hakikatleştiği referandumda 23 milyon 750 bin 873 seçmen sandığa gitmişti. 1988 referandumu, Türkiye’nin halkoylaması tarihinde “hayır” neticesinin çıktığı tek halkoylaması oldu.

Türkiye’nin beşinci referandumu 21 Ekim 2007 tarihinde yapıldı. Bu kere mevzu Cumhurbaşkanı’nın millet tarafından seçilip seçilmemesiydi. Halkoylaması yüzde 31.05’e karşılık yüzde 68.95 ile “evet” istikametinde sonuçlandı. 2007 halkoylamasını ötekilerinden ayıran güzergahı, katılım oranının en düşük kaldığı oylama olmasıydı. 42 milyon 665 bin 149 seçmenden 28 milyon 794 bin 216’sı sandığa giderken, katılım oranı yüzde 67.49 olarak hakikatleşiyordu.
12 Eylül 2010 tarihinde yapılan altıncı halkoylaması Türkiye tarihindeki en kapsamlı tüzük farklılığının yapıldığı oylama olarak kayıtlara geçti. Tüzük’nın 26 maddesini değiştiren öneri yüzde yüzde 42.12 “hayır” oyuna karşılık, yüzde 57.88 “evet” ile kabul edildi. 52 bin 51 bin 828 seçmenden 38 milyon 369 bin 215 seçmenin rey kullandığı referandumda katılım oranı yüzde 73.71 olarak tanımlandı.
Bibliyografi:
Siyaset Bilimine Giriş, Münci Kapani
Millet Oylamasının Bedeli, Kemal Gözler
wikipedia.org

Yazar:Esat Kaplan

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
maltepe escortümraniye escort