Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklar

  • 01 Nisan 2021
  • Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklar için yorumlar kapalı
  • 124 kez görüntülendi.

 Sitka Spruce Picea sitchensis cones along edge of Prince william Sound near Cordova, Alaska in June. Sarih havada zaman geçirmek ruh halini iyileştirmek, pak havada soluk almak ve sıhhatli bir egzersiz yapmak için şahanedir, ama aynı zamanda nebatların fantastik dünyasını keşfetmek için harikulade bir fırsattır. Dünyanın yeşil serinkanlıları olan nebatların belirlenmiş olan 375.000’den fazla cinsi […]

 Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki FarklarSitka Spruce Picea sitchensis cones along edge of Prince william Sound near Cordova, Alaska in June.

Sarih havada zaman geçirmek ruh halini iyileştirmek, pak havada soluk almak ve sıhhatli bir egzersiz yapmak için şahanedir, ama aynı zamanda nebatların fantastik dünyasını keşfetmek için harikulade bir fırsattır. Dünyanın yeşil serinkanlıları olan nebatların belirlenmiş olan 375.000’den fazla cinsi bulunmaktadır. Bunların 2/3’lük bir kısmını tohumlu nebatlar oluşturur.
Tohumlu nebatlar çiçekli nebatlar 2 alt grupta araştırılır: Gymnospermler ve Angiospermler

Dünyadaki nebatların büyük çoğunluğu angiospermler grubuna dâhildir. Ancak gymnospermler de ekosistemin ehemmiyetli bir parçasıdır. Her iki gruptaki nebatlar da tohum üretmesine karşın eş güzergahlara sahip olduğu kadar ve değişik istikametlere de sahiptir. Bu ehemmiyetli çelişkiyi daha iyi kavrayabilmek için nebatlar kâinatının kapısını azıcık aralayalım.

Gymnospermler Sarih Tohumlular

Dünyada şu anda var olan takribî 1.000 gymnosperm cinsi vardır. Ülkemizdeki ormanların % 54’ü muhtelif gymnosperm cinslerinden oluşur. Gymnospermae ismi yunanca kelimeler olan üryan anlamındaki “Gymnos” ve tohum anlamındaki “Sperma” sözcüklerinin birleşmesiyle Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklaroluşturulmuştur. Bundan 300–400 milyon sene evvel tohumlu nebatlar ilk ortaya çıktıkları zaman gymnospermler yaşamda kalabilmek ve büyümek için ideal özelliklerle donanmıştır. Sarih tohumlu nebatlardan sikadlar, kozalaklılar ve ginkgolar triyas yarıyılında çiçeksiz nebatlardan olan eğrelti otlarının yerini almış, büyük yayılım göstermiştir. Angiyospermler de bu yarıyılda ortaya çıkmaya başlamıştır.

Gymnosperm’lerin Alt Sınıfları

Gymnospermler grubuna ait ana sınıflar cycas’lar, ginkgo’lar, kozalaklılar coniferalar ve Gnetofita’lardır. Ayrıca şu anda jenerasyonu tükenmiş iki gruba daha sahiptir.

Cycas’lar: Cycas’lar sikaslar kretase yarıyılında eksilmeye başlamış olsa da bugün yaşayan 9 türü bulunmaktadır. Cycaslar sikadlar da denilmektedir tropik ve subtropik bölgelere geçimli olan, tüysü kalın ve geniş yaprakları olan, palmiyelere benzeyen ağaçlardır. Bu ağaç cinsleri yalnızca erkek ya da yalnızca dişi kozalaklara sahiptir. Dişi kozalağa sahip bir sikas sadece erkek kozalaklara sahip ağaç yakındaysa tohum üretir. Tozlaşmayı sağlayan böceklerdir. Renkli ve büyük olan tohumlarının etrafa bölmesi öteki hayvanlar tarafından sağlanır. Tohumlarının yutulması hem insanlar hem de evcil hayvanlar için risklidir.

Ginkgo’lar: Gikngoların çoğunun jenerasyonu tükenmiştir. Şu an yaşamda kalan tek cinsi “Mabet ya da tapınak ağacı” oda denilen Ginkgo biloba’dır. Bunlar genellikle ziynet nebatıdır ve natürel bir biçimde gelişenleri Çin orijinlidir. Fosil ağacı, fil kulağı ağacı, Çin yelpaze çamı ve kız saçı gibi adlar da verilen bu ağaç anavatanında Çin’de mukaddesliğin ve ebediliğin simgeyi olarak kabul edilir. Ginkgo’ların binlerce sene yaşaması tuhaftır. cycas’lar gibi ya erkek ya dişi kozalak üretir. Kamçılı yapıda olan spermleri dişi kozalaktaki yumurtaya erişebilmek için suyun içinde yüzer. Ateşe ve böceklere dayanıklı olan ginkgolar antimikrobiyal, antienflamatuar ve antioksidan maddeler de içerir.

Kozalaklılar coniferler: Kozalaklılar şubesi 625’deri daha fazla rakamda cinse sahiptir. Kozalaklı ağaçlar sarih

Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklar

tohumluların en tanınmış ve yaygın misalleridir. Köknar   göknar ağaçları, selvi, ardıç, sedir ağacı, sekoya, çam ağacı, porsuk ağacı, mazı ve ladin ağaçları coniferler iğne yapraklı, kozalaklı nebatlar grubuna dâhildir.

Gnetofit’ler: Gnetofitler gymnosperm şahsiyetleri taşımasına karşın yaprak, odun, mesajım demeti ve çiçek yapıları bakımından farklar taşır. Ayrıca bu sınıf reçine kanalları bulundurmaz, tozlaşmaları böceklerle asıllaşır. Erkek ve dişi kozalaklar ayrı ağaçlardadır ve kapalı tohumluların çiçeklerine eş. Bu istikametlerden ele alındığında düz ve geniş yapraklara sahip olan gnetofitlerin sarih tohumlularla kapalı tohumlular arasında bir geçit oldukları düşünülür. Ephedra sarkık deniz üzümü isimli nebat bu sınıfın misallerindendir.

Sarih Tohumlular Çok Seneliktir

Sarih tohumlular odunsu, ağaççık ya da ağaç şeklinde olan çok senelik Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklarnebatlardır. Her mevsimde yeşil ve bir hayliyi iğne yapraklı olan kimilerinde yapraklar şerit, yelpaze, ufak pulsu ve tüysü yapıdadır sarih tohumluların gövdelerindeki mesajım demetleri kumpaslıdır ve aralarında kambiyum bulunur. Ormanlarda en fazla bulunan ağaçlar iğne yapraklılardır. Sarih tohumlu olarak adlandırılmalarının sebebi tohumlarının meyve içinde olmaması, kozalak pullarının üzerinde, sarihte olmasıdır.

Genellikle yaprak dökmeyen ve her zaman yeşil görünen bu nebatlar daha öncekisi kadar değişik veya baskın olmasa da dünyanın en dikkat çekici hoşluktaki ağaç cinslerinden bazılarını kapsar. Tohum dağılımlarının angiospermlerden kapalı tohumlulardan azıcık daha güç ve tehlikeli olmasına karşın özel uyarlamalarla dünya ekosistemlerindeki yerlerini kuvvetlendirmişlerdir.

Not: Yaprak dökümü bir çeşit boşaltımdır. Sarih tohumlular yapraklarını her sene kumpaslı dökmeyip birkaç sene arayla döker. Dökülen yaprakların yerine bir yandan yenileri çıkar. Bu sebeple kesintisiz yeşil görünürler.

Gymnospermlerde Faize

Gymnospermler sarih tohumlular asıl çiçeklere sahip değildir. Çiçekleri kozalak şeklindedir. Kozalaklar yakından araştırıldığında bir dingilin etrafında helezoni şekilde dizilen kozalak pullarından oluştuğu görülür.

Dişi ve erkek kozalaklar aynı ağaçta ama değişik dallarda bulunur. Erkek kozalaklarda mayoz dağılınmayla oluşan çiçek tozları polenler yelle dişi kozalağa erişir başka bir deyişle tozlaşma polinizasyon olur. Yelle taşınması gerektiğinden bazı cinslerde böceklerle taşınır her erkek kozalakta birkaç milyon polen oluşur. Polenler yelle taşınmayı anemogami basitleştiren 2 ya da 3 adet hava keseciği bulundurur. Dişi kozalaktaki tohum krokileri kozalak pullarının üst kısmında, sarihtedir.

Dişi kozalağa erişen polenler 12–15 ay dinlendikten sonra döllenme asıllaşır. Sarih tohumlularda döllenme kapalı tohumlulardaki gibi çift değildir, tek döllenme görülür. Kapalı tohumluların endospermi triploid 3n kromozomlu iken, sarih tohumluların endospermi haploittir n kromozomlu ve döllenmeden daha evvel büyür. Ayrıca sarih tohumlular çok çenekli polikotiledon yapıdadır, 2–18 arası çenek bulunabilir.

Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki FarklarDöllenmenin ardından oluşan zigot mitoz ufalanmalar geçirerek cenini oluşturur. Daha sonra oluşan tohumlar kanatlı yapıdadır ve kozalak pullarının üstünde bulunur, 1–3 senede olgunlaşır. Bu tohumlar kozalağın olgunlaşması, kozalak pullarının açılmasıyla bulunduğu yerden dağılıp uçarak etrafa ufalar ve yere düşer. Şartlar uygun olduğunda çimlenme süreci başlar. Çimlenme neticesinde genç fidanlar oluşur. Gymnospermler asıl meyve oluşturmaz.

Gymnosperm’lerin İnsan Hayatındaki Verimleri

Dünyanın akciğerleri olan ormanlarda oldukça fazla yer kaplayan Gymnospermler endüstriyel bedel de taşır. Çam ağaçlarından reçine elde edilir ve boyacılıkta kullanılır. Sarih tohumlu odunları mobilya, kibrit ve kâğıt imalinde de sıkça kullanılır. Bazı gymnospermler ziynet nebatı, kimileri de peyzaj nebatı olarak yetiştirilir. Gnetofit’lerin bazı cinsleri misalin Gnetum gnemon ya da Melinjo tıbbi alanda ve beslenmede kullanılır. Endonezya, Filipin ve Tayland mutfağında melinjonun kullanımı yaygındır. Tohumlarından ve yapraklarından sebze çorbası, kızartma ve atıştırmalık krakerler üretilir. Kırmızı renkli tohumlar bir araya gelerek o bölgede kurulan pazarlarda satılır.

Angiospermler Kapalı Tohumlular

Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki FarklarAngiospermler nebatlar kâinatının dünya çapında 250.000 ile 350.000 arasında cinse sahip aboneleridir ve sarih tohumlularda olmayan asıl çiçekler bulundurur. Doğaya eşsiz hoşluklar katan çiçekler kapalı tohumlu nebatların faize uzvudur. Çiçekler dıştan başlayarak içe doğru çanak yaprak, taç yaprak, erkek uzuv ve dişi uzuv olarak 4 kısma sahiptir.

Çiçekler faize mevzusunda büyük bir avantaj sağlar ve genellikle erselik hermafrodit: çift cinsiyetli yapıdadır ancak çoğunlukla kendi kendini dölleyemez. Çiçekli nebatlar ayrıca, spektrumu çoğaldıran ve bu cinslerin değişik ekolojik nişleri doldurmalarını basitleştiren değişik cinslerdeki kuşlar, böcekler, rüzgar, su vb. ile özel tozlaşma ilişkileri geliştirir. Bazı kapalı tohumlu cinsler eşeysiz de artabilir. Muazzam uyarlama yelpazeleri aynı zamanda renk, yaprak biçimi ve büyüklüğü ile çiçek ve meyve görünümünde geniş farklılıklara sahip olmalarını sağlar.

Angiospermlerin kapalı tohumluların bir başka eşsiz uyarlamayı döllenmeden sonra büyüyen bir besleyici doku olan endospermin oluşmasıdır. Bu doku gelişen cenini beslemeye takviyeci olur ve yeni çıkan fidelere esas koruma sağlar. Endospermler triploid başka bir deyişle 3n kromozomludur.

Tohum Meyve İçindedir

Gymnospermler İle Angiospermler Arasındaki FarklarTüm meyveler çiçeklerden oluşsa da her çiçek meyve üretmez. Tozlaşma ve tohum gelişiminden sonra çoğu defa çiçeğin dişi uzvundaki ovaryum yumurtalık kısmı meyveye dönüşecektir. Bu bir tohum ayrılma mekanizmasıdır. Meyve içinde saklanan ve korunan tohumlar bu sebeple kapalı tohumlu denir o meyveyi gıda olarak harcayan hayvanların dışkısıyla bulunduğu yerden çok uzak mesafelere ufalayabilir.

Tek ve Çift Çenekliler

Angiospermler kendi içinde tek çenekli monokotil ve çift çenekli dikotil olarak iki gruba parçalar. Her iki grup kök, çiçek, yaprak, gövde yapısı ve mesajım demetleri gibi özellikler bakımından farklar taşır. Aralarındaki en ehemmiyetli fark kambiyumdur. Gövdenin enine gelişip kalınlaşmasını sağlayan kambiyum dokusu çift çeneklilerde bulunur, tek çeneklilerde yoktur. Tek çenekli olan angiospermler otsu misalin buğday, yulaf, arpa, çift çenekli olanları ise misalin armut, erik, portakal, elma genellikle odunsu yapıdadır.

Angiospermler Tarımın Kilit Noktasıdır

Odunsu ve otsu cinsleri bulunan angiospermler dünyadaki tarımın kilitGymnospermler İle Angiospermler Arasındaki Farklarnoktası gidişatındadır. Beslenmede ehemmiyetli bir yere sahip olan un, ekmek, bulgur, pirinç, şeker gibi yiyeceklerin her biri kapalı tohumlu bir nebattan elde edilir. Sofralarda bulunması ve harcanması ehemmiyetle nasihat edilen sebze ve meyveler de birer kapalı tohumludur. Doğa insana maydanoz, soğan, fasulye, lahana, elma, erik, narenciye, karpuz, kavun, havuç, biber, pırasa, patates, domates gibi kapalı tohumlu muhtelif mahsuller sunmuştur.

Besinlerin yanı gizeme angiospermler de gymnospermler gibi bazı ilaçların ve kıyafetlerin yapımında oldukça ehemmiyetli bir yer meblağ. Oysa gymnospermler özellikle çam gibi conifer cinsleri öncelikle kereste ve kâğıt yapımı için kullanılır.

Son Laf

Neredeyse günlük yaşamımızda gördüğümüz her nebat bir gymnosperm veya bir angiospermdir ve her iki grup da küresel kültüre ve ekosisteme emin emeller için hizmet eder. Bu iki grup arasındaki farkın öğrenilmesi tarih süresince karasal nebat gelişiminin uzun ve karışık sırasını kavramaya takviyeci olur ve ekosistemlerin şu andaki vaziyetine dair ipuçları sağlar.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ