Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Güneşe Yanaştıkça Hava Neden Isınmaz ama Soğur?

  • 08 Mayıs 2021
  • Güneşe Yanaştıkça Hava Neden Isınmaz ama Soğur? için yorumlar kapalı
  • 73 kez görüntülendi.

Başlıkta bahsedilen şey gerçeğinde uzay boşluğunda Güneş’e yanaşmak değildir; yeryüzünde yukarıyalar çıkıldıkça, başka bir deyişle mesafe olarak az da olsa da Güneş’e yakınlaştıkça oluşan soğumadır. Varsayım edildiği üzere bu vaziyet genel geçer bir gidişattır ve yükseklik çoğaldıkça hava da soğur. Peki ama neden? Dünya ile Güneş’in Arasındaki Mesafe Metamorfozları Dünya seyyaresinin ısı kaynağı Güneş’tir. Ancak yüksek bir […]

Başlıkta bahsedilen şey gerçeğinde uzay boşluğunda Güneş’e yanaşmak değildir; yeryüzünde yukarıyalar çıkıldıkça, başka bir deyişle mesafe olarak az da olsa da Güneş’e yakınlaştıkça oluşan soğumadır. Varsayım edildiği üzere bu vaziyet genel geçer bir gidişattır ve yükseklik çoğaldıkça hava da soğur. Peki ama neden?

Dünya ile Güneş’in Arasındaki Mesafe Metamorfozları

8576_shutterstock_250729213Dünya seyyaresinin ısı kaynağı Güneş’tir. Ancak yüksek bir dağın tepesine çıkıldığında, başka bir deyişle gerçeğinde Güneş’e biraz daha yanaşıldığında hava daha da ısınmaz; aksine soğur. Buradaki yakınlaşma mesafesi elbette ki Dünya’nın Güneş’e olan mesafesi ile mukayese etildiğinde son derece ufak ve hatta gülünç kalır. Zira Güneş ile Dünya arasında takribî 149,5 milyon km gibi bir mesafe vardır. Yeryüzünde ise bilinen azami nokta Everest, o da takribî 9 kmdir.

Gerçeğinde her gün, her birey ya da her coğrafi nokta Güneş’e takribî 12.000 km yakınlaşıp uzaklaşmaktadır. Zira Dünya’nın çapı alt yukarıya bu kadardır ve Dünya kendi dingili çevresinde döndükçe sabit bir noktanın Güneş’le olan mesafesi de seyyarenin çapı kadar değişir. Buna ek olarak Dünya’nın Güneş çevresinde dönmesi sırasında bir de elips yörünge hakikati vardır. Bu yörünge üzerinde Dünya Güneş’e zati en yakın 147 milyon km, en uzak 152 milyon km olacak biçimde pozisyon almaktadır. Bunun özeti şudur ki, Dünya her yıl Güneş’e takribî 5 milyon km kadar yakınlaşıp uzaklaşmaktadır. Ancak mevzubahisi vaziyet genel ısıyı çok derinden etkilemez, hakikat olan Güneş ışınlarının Dünya’ya geldiği açılardır.

Her 1 Km Yükseklikte 6-7 Derece Sıcaklık Düşüyor

Mevzuya geri dönecek olursak, Güneş’in Dünya’yı ısıtmasının altından gerçeğinde gelen ışınların yeryüzünden yansıması gidişatının faal olduğu söylenebilir. Yüksek noktalara çıkıldıkça hava sıcaklığının düşmesi de bununla alakalıdır. Zira nemli bir havada ışınların yansıyıp yukarıya yükselmesi sırasında her 1 kmlik irtifada neredeyse 6-7 derecelik bir sıcaklık düşüşü asıllaşır. Misalin Everest’in dip noktası ile en tepesi arasında 50 derecelik sıcaklık farkı ve hatta daha aşırısı ölçülebilir. Bahsedilen sıcaklık düşüşleri atmosferin ilk katmanına kadar geçerlidir. Somut olarak ortaya koymak gerekirse, yer suratında sezilen 25 derecelik bir sıcaklık var iken, 11 km tepede ise -50 derecelik bir sıcaklık sezilir. Atmosferin ilk katmanının ardından ise sıcaklık metamorfozları çok daha fazla olmaktadır.

Atmosferin İlk Tabakasından Sonra Sıcaklık Metamorfozları

8576_87483Atmosferin biltihapçı tabakasının ardından ikinci tabakası yer alır. Bu tabakada ozon tabakası da bulunur. Yeniden bu tabaka 11 ile 48. kmler arasındadır. Ancak burada sıcaklık başkalaşımı yükseldikçe eksilmez, bütün tersini çoğalır. Ardından da 0’ın altındaki sıcaklık tabaka sonlarına doğru sıfır dereceye yanaşır.

48. kmden sonra 3. tabaka devreye girer ve 88. kmye kadar bu tabaka sürer. Bu tabakada da azami noktalarda sıcaklık -80 dereceye düşer. İşte buradan itibaren de Güneş’e yanaştıkça aralıksız bir sıcaklık çoğalışı yaşanır.

Bu kadar sıcaklık kıymeti anlatılmışken, Güneş’deri çıkan ışınların ilk anda 2 milyon derece sıcaklıkta olduğundan da bahsetmek gerekir. Bu sıcaklık kıymeti 149,5 milyon km yol kat ederek dünyaya erişir ve yaşanabilir sıcaklıklar yeryüzünde oluşmuş olur. Tabiatın bu mucizeleri olağanüstüdür.

Isınan Hava Yükselir Ama Yükselirken Isı Enerjisini Kaybeder

Yeryüzünde ısınan hava yükselir, bu sıkça gündeme gelen ve yaygın biçimde bilinen bir gidişattır. Ancak ısınan hava yükselmekte iken, sahip olduğu ısı enerjisine tüketir ve misalin bir dağ tepesine erişen hava kütlesi etraf ısısıyla aynı bedellere erişir. Bu gidişat da yüksek mesafelere çıkıldıkça havanın soğumasına belli bir miktarda tesir eder.

Öte yandan dağların tepe noktalarının soğuk olmalarının bir değişik sebebi de yüzey biçimleridir. Güneş’deri gelen ışınların dik alınamaması neticeyi bu noktalar soğuk kalır ve yeterince ısınmaz. Zira bütün bir ısınma sağlanması için ışınların dik biçimde alınması gerekir. Bundan dolayı da dağ eteklerinin bir ölçü serin olduğu fark edilir.

Ek olarak bulutlardan da bahsetmek koşuldur. Zira yeryüzünün ısınmasında bulutların da ciddi bir rolü vardır. Bulutsuz gecelerin bulutlu gecelere göre daha soğuk olmaları da bunun bir göstergesidir. İşin özünde ise bulutların yerden yansıyan ısıyı yine yeryüzüne döndürmeleri, bir nevi yalıtım görevi görmeleridir.
Bibliyografi:
http://www.forumlordum.net/egitim-ogretim-genel/13712-gunese-yaklastikca-hava-neden-sogur.html

Yazar:Baran Akçok

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ