Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Gen Tertip Etmesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Rehabilitasyon Edilebilir Mi?

  • 19 Ekim 2021
  • Gen Tertip Etmesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Rehabilitasyon Edilebilir Mi? için yorumlar kapalı
  • 115 kez görüntülendi.
Gen Tertip Etmesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Rehabilitasyon Edilebilir Mi?

Genetik hastalıklar; bir organizmayı oluşturan hücre ismi verilen ünitelerde bulunan DNA’da alana gelen bozuklukların değişinimlerin yol açtığı ve ebeveynlerden çocuklara aktarılabilen hastalıklardır. Günümüzde, yapılan çok rakamda bilimsel çalışma ve muayenehane araştırmalara karşın, çoğu genetik hastalık için tamamen rehabilitasyon edici yöntemler henüz mevcut değildir. Misalin; ülkemizde, diğer ülkelere mukayeseyle daha sıklıkla görülen bir genetik hastalık olan […]

Gen Düzenlemesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Tedavi Edilebilir Mi?Genetik hastalıklar;

bir organizmayı oluşturan hücre ismi verilen ünitelerde bulunan DNA’da alana gelen bozuklukların değişinimlerin yol açtığı ve ebeveynlerden çocuklara aktarılabilen hastalıklardır. Günümüzde, yapılan çok rakamda bilimsel çalışma ve muayenehane araştırmalara karşın, çoğu genetik hastalık için tamamen rehabilitasyon edici yöntemler henüz mevcut değildir. Misalin; ülkemizde, diğer ülkelere mukayeseyle daha sıklıkla görülen bir genetik hastalık olan Ailesel Akdeniz Ateşi FMF, tanısı konulduktan sonra rehabilitasyon edilemez. Fakat, hastanın hayat niteliğini düşüren semptomların eksiltilmesi ve rahatlatılması olasıdır. Bunun için hasta, ömrünün geri kalanı süresince bazı ilaçlar kullanır.

Genetik bir hastalığa kesin bir çözüm bulmak için akla gelen yöntemlerden biri; DNA’da değişinimin olduğu bölgeyi çıkararak, yerine aynı bölgenin değişinim kapsamayan kopyasının yerleştirilmesidir. Peki bu harekât nasıl reelleştirilebilir? Hücrelerin içerisinde nükleaz ismi verilen DNA’yı muhakkak bölgelerden kesebilen enzimler bulunur. Bu enzimlerin varlığı, DNA’da muhakkak ve istenilen bölgelerin kesilip değiştirilmesinin olası olup olmayacağı sualini akla getirdi. Şayet DNA’da istenilen bölgenin değiştirilmesi olası olursa, hastalık yapıcı değişinimler ortadan kaldırılabilir ve genetik hastalıklar kalıcı olarak rehabilitasyon edilebilir.

Gen Düzenlemesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Tedavi Edilebilir Mi?Genleri değiştirmek olası olabilir mi? 2012 senesinde Berkeley Üniversitesi’nde tahlilci olan Jennifer Doudna ve takımı, ilk kez bakterilerde bir bağışıklık sistemi mekanizması olarak keşfedilen CRISPR gen tertip etme yöntemi ile alakalı çalışmalarını yayınlamışlardır. Doudna ve araştırma grubunun yaptığı çalışmaya göre CRISPR yönteminde, Cas9 ismi verilen bir nükleaz enzimi ve Ribo Nükleik Asit kompleksi, DNA’da spesifik bir bölgeye bağlanır. Kompleksteki Ribo Nükleik Asit kesilecek bölgeye bağlanır ve Cas enzimi de o bölgeyi DNA’dan keserek çıkartır. DNA’daki kesilmiş kısım, hücredeki onarım mekanizmaları tarafından onarılır. Bu noktada, hücrede iki tip onarım mekanizması vardır. Bunlar; yanılgıya meyilli onarım ve homoloji ile yönlendirilen onarımdır. Yanılgıya meyilli onarım yönteminde, kırılan bölgede DNA’ya onarım enzimleri, rastgele bir DNA dizisini referans almadan bölgeyi doldurur ve bu sebeple orijinal bölgeden değişik bir bölge ortaya çıkar. Bu gidişatta, alakalı genin yapısı bozulur ve gen baskılanmış olur. Homoloji ile yönlendirilen onarımda ise, aynı bölge kalıp bir DNA dizisine göre onarılır ve böylece bölgede DNA kesilmeden evvel bir değişinim varsa DNA düzenlenmiş olur. Böylece bu yöntem, alakalı bölgeye bağlanacak bir Ribo Nükleik Asit planlandığında, genetik hastalığa neden olan genin baskılanması ya da gendeki değişinimin düzenlenmesi yoluyla rehabilitasyona imkân tanır. Bu açıdan CRISPR temelli yöntemlerin geliştirilmesi genetik alanında devrimsel kalitededir.

Gen Düzenlemesi Yöntemleri ile Genetik Hastalıklar Tedavi Edilebilir Mi?Genetik hastalıkların rehabilitasyonu için ne cins çalışmalar yapılmaktadır? Geçtiğimiz sene, Çin’de tahlilci Mitalipov ve takımı, canlı insan ceninlerinde yaptıkları CRISPR yöntemiyle gen tertip etmesi çalışmalarını yayınladılar. Bu çalışmada, insanlarda ölümcül olan bir kalp hastalığı geninde, CRISPR-Cas9 yöntemi kullanılarak düzenleme yapıldığı iddia edilmektedir. Burada kastedilen doğum evvelinde, var olan genetik hastalıkların ortadan kaldırılmasıdır. Buna karşın, insan ceninlerinde genetik başkalaşımların yapılması bazı etik münakaşaları ve evhamları da birliktesi getirmektedir. Bu sebeple, Çin’de yapılan bu çalışmayla alakalı olarak, hastalıklarla alakalı genler dışında insanda görünüş, akıl ve marifetlerle alakalı genlerin değiştirilip sipariş yoluyla özel tasarım bebeklerin alana getirilmesiyle ve bu gidişatın ne kadar etik olacağı ile alakalı münazaralar ortaya çıkmıştır. Münazaralar daha ileriye götürüldüğünde, genetik manipülasyon neticesinde daha zeki ve maharetli olan bir üstün insan ırkının ortaya çıkarak, olağan insanların üzerinde üstünlük kuracağı kaygısı gibi bilim kurgu romanlarına mevzu olabilecek bir seviyeye gelmektedir. Buna karşın, günümüz teknolojisi böyle bir vaziyet yaratmak için yeteri kadar gelişmiş değildir ve yalnızca CRISPR-Cas9 sistemi kullanarak bu vaziyeti oluşturmak olası gözükmemektedir.

Gen tertip etme yöntemleri muayenehanede hastalıkların rehabilitasyonu için henüz yaygın biçimde kullanılmamaktadır. Zira öncelikle, rehabilitasyon edilmek istenen hastalık ile alakalı gen tertip etme yönteminin deneysel ve muayenehane çalışmalarının yapılması gerekmektedir. Bu mevzuyla alakalı şu ana kadar yapılmış muhtelif hastalıkla alakalı çok rakamda deneysel çalışmaya karşın, yöntemin spesifikliği, DNA’da yalnızca istenilen bölgede farklılık yapılması, yöntemin bileşenlerinin hücrelere ve organizmanın bedenine aktarılırken kullanılacak tesirli yöntemin tanımlanması gibi mevzularda daha çok çalışma yapılmalıdır. Bu ve eşi safhalarda gereken optimizasyon sağlandıktan sonra ve muayenehanede hastalar üzerinde galibiyetli neticeler alındığı gidişatta, önümüzdeki senelerde nörodejeneratif hastalıklar, kalıtsal kalp hastalıkları, bazı kalıtsal psikiyatrik bozukluklar gibi bir hayli genetik hastalığın rehabilitasyonu bu yolla olası olabilir. Gelecekte, gen tertip etmesi yönteminin optimize edilip, geliştirilmesiyle çok rakamda hastalığın rehabilitasyon edilmesi ve bu sayede insanların yaşam niteliğinin çoğalması ile alakalı umut verici büyümeler ortaya çıkabilir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ