Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Gaslighting Nedir ?

  • 21 Nisan 2021
  • Gaslighting Nedir ? için yorumlar kapalı
  • 114 kez görüntülendi.

Özellikle sosyal medyada son zamanlarda ismine pek tesadüftüğümüz bu kavram oldukça yeni bir psikolojik şiddet cinsini ifade etmektedir. Psikoloji literatüründe her gün yeni adlarla karşımıza çıkan psikolojik terimler günlük yaşamımızın daha evvel genel bir başlık altında ifade edilen rahatsızlık ve hadiselerini ayrıntılandırmaya başladı.Terminolojik orijin olarak çok ebatlı bir karakter bozukluğunu ifade eden gaslighting sözcüğü çıkış […]

Gaslighting Nedir ?Özellikle sosyal medyada son zamanlarda ismine pek tesadüftüğümüz bu kavram oldukça yeni bir psikolojik şiddet cinsini ifade etmektedir. Psikoloji literatüründe her gün yeni adlarla karşımıza çıkan psikolojik terimler günlük yaşamımızın daha evvel genel bir başlık altında ifade edilen rahatsızlık ve hadiselerini ayrıntılandırmaya başladı.Terminolojik orijin olarak çok ebatlı bir karakter bozukluğunu ifade eden gaslighting sözcüğü çıkış kaynağını bir tiyatro yapıtından almaktadır. Gaz Işık başlıklı bu reyin, Aralık 1938’de Londra’daki Apollo Tiyatrosu’nda ilk defa gösterime girdi ve altı ay gösterimde kaldı. Reyin günlük yaşamda denk geldiği psikolojik gerilimi ve tacizi çok iyi işleyen senaryosu sayesinde kısa zaman sonra Angel Street ismiyle Amerika’da filme çekildi.

Gaslighting Nedir ?Başrolünde İngiliz tiyatro oyuncusu Patrick Hamilton’ın yer aldığı reyin, yanlış bilginin, mağdura, kendi hafıza ve algılarından kuşku dinlemelerini sağlamak emeliyle sunulduğu psikolojik taciz şekli anlamına gelen ve Türkçede bütün karşılığı bulunmayan gaslighting terimini doğurdu. Filmde Jack ve Bella isimli bir çift var. Jack her gece konuttaki gaz lambasını bir evvelki güne göre giderek daha fazla kısıyor, bu gidişattan habersiz olan Bella da ne zaman “Gaz lambası giderek daha mı az ışık veriyor?” dese Jack’deri sert tepkiler alıyor. Bu biçimde Bella’nın kendine olan özgüvenini sallamaya, kendinden kuşku duyurmaya çalışan Jack, gerçeğinde konutun asıl sahibi olan kadının mücevherlerinin peşinde olduğunu saklamaya çalışmaktadır. Oyunun sonuna doğru vakaya dahil olan bir dedektif sebebiyle Jack bu tasarısında galibiyetsiz oluyor.

Gaslighting Nedir ?Gaslighting, narsistik, psikopatik karakter özelliklerinin belirli bir ferde dönük olarak shayata geçirilen tasarılı ve sistematik psikolojik bir şiddet ve taciz cinsidir. Yöntem ve uygulamaları değişik olsa da maruz vazgeçilen bireyde orta vadeli karakter ve ruh sıhhati anlamında küçümsenemeyecek zararlar vazgeçebilmektedir. Gaslightingi maruz kalan şahıs açısından riskli kılan vaziyet bunun farkında olmaması ve bunun tamamıyla güvenini kazanan birinden geliyor olmasıdır. Hedef alınan şahsın, kesintisiz kendinden kuşku dinlemesine böylece kendine müteveccih yosunu ve değerlendirmelerinin doğruluğuna olan güvenini kaybetmesi kastedilir. Şahıs kendini denetlemeye başlayıp karşıdaki bireye karşı özgüvensiz ve ezik konuma geldiğinde bütün de karşıdaki şahsın istediği gibi bağımlı ve yönlendirilebilir bir köleye dönüştürülür. İrade çökertmeye müteveccih bir manipülasyon usulü olarak başlayan gaslighting ilerleyen safhalarda ağır bir karakter yıkım edici psikolojik şiddete dönüşür.

Gaslighting Nedir ?Gaslighting ,gerçeğinde çok daha önceki bir sorgu ve itiraf tekniği olarak da istihbarat ve emniyet teşkilatları tarafından kullanılmaktadır. Muayenehane olarak bakıldığında paranoya ve şizofreni bulguları sayılabilecek semptomlarla karşılaştığını düşünen şahıs ‘kendini asıllaştıran kahinlik’ efekti olarak açıklanan gidişatın tesiriyle adı geçen vaziyetlerin asıl fiziki bulgularını yaşamaya başlayabilir.Yaşanan misaller üzerinden ele alındığında gaslightin taciz metodu değişik tabakalar halinde çok ebatlı olarak kurbana uygulanmaktadır. İlk ve en yaygın ebadı sözel ebadıdır. Bu noktada kurban üzerinde kendinden kuşku uyandırma ve realiteye dair algısını kırmak esas emeldir. İkinci ve en çok hasar veren ebadı, eşyaların yerlerinin değiştirilmek suretiyle bireyde hafıza ve şuur arasındaki balansı sallamak böylece şahıstaki genel öz şuur ve öz hürmet tamlığını zarara uğratmak olası hale kazanç. Son ebadıyla da gaslightingi uygulayan şahıs kurbana anlattığı her vakayı, vaka tamlığını maksatlı olarak bozarak sonrasında kurbanın hafıza tamlığını adam usluca sallar tam bunların sonunda orta ve uzun vadeli olarak kurbanda ciddi öz hürmet ve şuur bozukluğu meseleleri görülür.Bu üç ebadın dışında mucizevi varyasyonlarıyla da karşımıza gaslightinin rakamsız çeşidi çıkabilir burada ortak nokta ve hakikat emel maruz kalan şahsın öz şuur ve öz hürmetinin çökertilerek sömürmek ve suistimal etmek vardır. Peki bir gaslightin kurbanını nasıl fark edebiliriz, bunun için bize takviyeci olabilecek ipuçları nelerdir ?

Gaslighting Nedir ?Bu bulguları ana hatlarıyla sıralayacak olursak :

 

İçe kapanma: Bu içe kapanma gidişatı gaslightinge maruz kalan bireyde aniden büyüyebileceği gibi uzun zaman sonra da ortaya çıkabilir. Olağanda oldukça keyifli ve sosyal olan şahıs öz hürmet yitimine uğramanın tesiriyle kendi dünyasına çekilip asosyal bir görüntü sergilemeye başlar.
Kronik hale gelen özür dileme: Burada şahıs gaslightingin doğurduğu altlık kompleksi ve ezik ruh halinin tesiriyle kusur yaptığı algısına kapılarak çevresindeki şahıslara karşı kesintisiz kusurlu olabileceği görüşüyle özür dilemeye başlar.
Karar almada zorlanma: Kurban kendi şuuruna dair yeterlilik hissini kaybettiği ve hafıza-şuurunun hatalı olabileceğini düşünerek karar almaktan kaçmaya başlar ve bunda ciddi anlamda zorlanır.
Beğendiği bireye karşı gururlandırılmış hayranlık duygusu: Kurban kendisine gaslighting uygulayan şahsın denetlenemeyecek derecede suçsuz ve hatasız olduğunu düşünür. Zira kusurlu ve noksan olan kesintisiz kendisidir algısı zamanla böylesi bir şuursal sapma alana getirir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ