Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Fibromiyaljinin Tanı Kriterleri

  • 31 Mart 2021
  • Fibromiyaljinin Tanı Kriterleri için yorumlar kapalı
  • 96 kez görüntülendi.

Fibromiyalji tanısı koymak oldukça güçtür, zira anlamlı belirlenmiş tek bir biyolojik bir neden yoktur. Tanıda, kriterlere dayalı ve muayenehane olarak iki usul kullanılmasına karşın, FM münakaşalı bir yorum olmaya devam etmektedir. Yapılan bazı çalışmalar fibromiyaljinin fazla teşhis edildiğini öne devam et ve öbürleri cemiyet doktorlarının FM tanı ve kriterleri hakkında hudutlu bilgiye sahip olduğunu bildirmektedir. Kritere […]

Fibromiyalji tanısı koymak oldukça güçtür, zira anlamlı belirlenmiş tek bir biyolojik bir neden yoktur. Tanıda, kriterlere dayalı ve muayenehane olarak iki usul kullanılmasına karşın, FM münakaşalı bir yorum olmaya devam etmektedir. Yapılan bazı çalışmalar fibromiyaljinin fazla teşhis edildiğini öne devam et ve öbürleri cemiyet doktorlarının FM tanı ve kriterleri hakkında hudutlu bilgiye sahip olduğunu bildirmektedir.

Kritere Dayalı Tanı

Fibromiyaljinin Tanı KriterleriFibromiyalji, 1990 senesinde fotoğrafı kriterler tarafından fotoğrafı olarak oluşturulmuş ve ardından çok rakamda semptom, hastalığın merkezi bir bileşeni haline gelmiştir. Günümüzde fibromiyaljiyi ebatsal veya devamlı bir bozukluk olarak destekleyen deliller vardır ve Dünya Sıhhat Teşkilatı’nün beynelmilel hastalıklar listesine dâhil edilmiştir. 2016 senesinde yaygın boya kriteri yine oluşturulmuş ve bu sebeple fibromiyalji teşhisi için bazı kriteler zorunludur ve bunlar alttaki gibidir:
• Yaygın sızı indeksi WPI 7 ve semptom şiddeti ölçeği SSS 5 veya WPI 4–6 ve SSS skoru 9,
• Yaygın sızı varlığı dört veya beş beden bölgesinde sızı,
• En az 3 ay süren semptomlar,
Sınıflandırma kriterleri bir tanıya kılavuzluk etmeye destekçi olabilir, ancak öncelikle araştırma ve epidemiyolojik çalışmalar için verimlidir.

Muayenehane Tanı

Muayenehane tanı uzaman ve hasta ilişkisini direnir ve semptomların yoğunlukları sebebiyle, kronik yaygın sızı hâkimdir. Bu yoğun semptomlardan kimileri alttaki gibidir:
• Yaygın bitkinlik,
• Karın krampları,
• Baş sızıları,
• Uyku bozukluğu,
• Adale spazmları,
• Adale sertliği,
• Hassasiyet,
• Eksilmiş fiziksel, sosyal ve öğrenişsel işlevler,
• Depresif ruh hali, anksiyete ve asaplılık
Dahası FM, bitkinliğin şiddet ölçümleri, tazelenmemiş uyku, öğrenişsel problemler ve somatik semptomlar dahil olmak üzere sızısız semptomları dahil etmesi ile kronik yaygın sızıdan değişiktir. Fibromiyaljide yaygın bulguları vardır ve bunlar alttaki gibidir:
• Hiperaljezi, tazyik gibi banal olarak sızılı bir uyarana fazla duyarlılık,
• Allodini, klasikte sızısız bir uyarana karşı sızılı his, misalin değme ve masaj,
• Akdikeni alanın genişlemesi, bölgenin ötesinde sızı
• Periferik asap talebi,
• Uzun süreli elektrofizyolojik deşarj,
• Sızının sonradan uyaran tatsız niteliği misalin, yanma, zonklama, karıncalanma veya anlaşma,
Bununla beraber kronik yaygın sızıya yol açan birden fazla spinal segment süresince sızıya yol açar. Sızı bölgelerinin rakamı, genel popülasyondaki somatik ve psikolojik semptom yükü ile eforlu bir biçimde ilişkilidir. Basınç, iğne batması, soğuk, ısı, titreşim, elektrik, iskemi ve kimyevi kapsaisin, hipertonik salin uyaranlar kullanılarak artırılmış cevabın mevcut olup olmadığını tanımlamak için kantitatif duyusal test yapılmalıdır. Hastalar allodini pamuklu çubuk, fırça, Von Frey filamentleri kullanılarak, geçici toplama, şartlı sızı modülasyonu ve nosiseptif fleksiyon refleksi için test edilmelidir. Bunalım veya fibromiyalji gibi tüm yaygın vaziyetler, hastalık gidişatı sıhhat ve özellik muhakkak bir insanı ayırt eden karakteristik özellik ile hastalık gidişatı çelişkiyi içinde kalır.

Patogenez

Yüksek kronik sızı insidansı göz önüne alındığında, bu cins acıların altında uyuyan esas süreçleri kavramak temeldir. Merkezcil asapların tekerrür tekerrür uyarılması, sızı sinyallerinin işlenme şeklinde farklılıklara neden olarak asap sisteminin duyarlı hale geldiği bir patofizyolojik gidişata yol açarken acı algısı yükselir. Hem periferik hem de merkezi asap sistemi, yaralanma veya iltihaplanma nosiseptörlerine cevap olarak sızı sinyallerine duyarlı hale gelebilir. Etraf, periferik duyarlılaşma ismi verilen bir süreç olan sızılı uyaranlara daha duyarlı hale gelebilir. Bunlar, nosiseptörleri alınganlaştırır ve ardından merkezi asap sistemine CNS ek sızı sinyalleri yollayarak CNS’nin fazla uyarılmasına yol açabilir.
Merkezi duyarlılaşma, merkezi asap sistemindeki kumpassızlığın sızı mesajımı ve sızının önlenmesi arasındaki balanssızlık nöronal kumpassızlığa ve fazla uyarılmaya neden olur. Bu nedenden dolayı hem hasarlı hem de hasarlı olmayan uyaranlara fazla duyarlılığa ve sızının sürmesine neden olan bir fizyolojik olgudur. Aktive edilmiş C lifleri, asap terminallerinde birkaç nörotransmiteri ifade eder ve bunlar alttaki gibidir:
• Madde P SP,
• Asap sihrime etkeni NGF,
• Kalsitonin geni ile alakalı peptid,
• Vazoaktif bağırsak peptidi,
• Glutamat GLUT,
• Aspartat,
• Beyinden türetilmiş nörotrofik etkenleri,
Bedende bulunan bu kimyeviler, postsinaptik reseptörleri hiperexcite eden sinapsta bir ihtar dalgasına neden olur. Bedende bulunan bu kimyevilerden kimileri alttaki gibidir:
• Nörokinin1 NK1,
• N-metil-D-aspartat NMDA,
• Metabotropik glutamat,
• Tirozin kinaz B TrK-B
• Protein kinaz gama,
Fibromiyaljinin Tanı KriterleriBu reseptörlerin aktivasyonu, postsinaptik asap hücrelerinde dikkate bedel bir fizyolojik farklılığa neden olurken görülen bu fizyolojik farklılar alttaki gibidir:
• Çeper farklılıkları,
• Kalsiyumun hücre içi akışı,
• Protein kinaz aktivasyonu
• Protein c-fos ekspresyonu periferal uyarımı takiben nöronal etkinlik için işaret,
Görülen bu farklılıklar, ikinci derece nöronların fazla uyarılabilirliğinin yoğunlaşmasına neden olarak muhtelif periferal uyaranlara fazla duyarlılığa yol açar. Merkezi duyarlılık, merkezi asap sisteminin etrafsal bir girdiye tepkisini artıran merkezi duyusal bilginin işlenmesindeki karmaşıklık oluşur. Organik bir sebebi bulunamayan tıbbi olarak meçhul bir grup bozukluğa atıfta bulunan merkezi duyarlılık belirtileri CSS için esas etiyoloji olarak merkezi duyarlılaşma önerilmiştir. Bazı yazarlar, semptomlarının tıbbi olarak açıklanamayacağını ve doğası gereği psikiyatrik, psikolojik veya psikososyal olduğunu belirtmektedir. Bu sebeple, fibromiyaljili şahıslar merkezi sızı işlemede anormalliklerden muzdariptir.
Duyusal bilgileri hasarlı olarak açıklamak için daha düşük bir eşik, çoğalan uyarma mekanizmasına veya eksiltilmiş inhibisyon mekanizmalarına ek olarak anlamına kazanç. Bu, kronik sızının büyümesinde ve sürdürülmesinde ehemmiyetli bir rol oynar. Öte yandan, bir uyarana cevap olarak C liflerinin antidromal aksonal refleksi olarak periferik asap sisteminin bazı anormallikleri, nöroendokrin süreçleri ve vasküler iletkenliği başlatabilir. Bu süreçler, stres ve öteki psikolojik etmenlerin sızı algısını kuvvetlendirmek için bu nöral tepkileri indüklediği nöro-inflamasyon fenomenine içerir. Anormal duyusal ve sızı harekâta, fibromiyalji patofizyolojisinde anahtar etmendir ve buna ek olarak, duyarlılaşma sızı algısını artırır.

Fibromiyalji Neden Olan Etmenler

Merkezi asap sisteminin çoklu seviyelerinde sızıya bağlı fazla nöronal etkinlik, görüntüleme çalışmaları ile beyindeki yapısal ve fonksiyonel farklılıklar veya banal eksilen inhibitör mekanizmaların bozulmuş işlevi olduğuna dair deliller vardır. Bununla beraber fibromiyaljiye neden öteki etmenler alttaki gibidir:
• Genetik yatkınlık veya muhtelif genlerin ekspresyonunda farklılık epigenetik mekanizmalar,
• Nörotransmiter seviyelerindeki beceriksizlikler,
• Bedendeki biyokimyasal farklılıklar,
• Endokrin disfonksiyon,
• Belirli enfeksiyon cinsleri misalin, epstein-barr virüsü, lyme hastalığı ve Q gibi muhtelif etmenler ateş, viral hepatit,
• Duygudurum bozuklukları,
• Sosyokültürel civar erken hayat stresi veya kasvet,
• Psikolojik travma
• Genel olarak geçmiş tecrübeler misalin, çocukluk veya cinsel istismar,
• Duyarlılık ve subkortikal nosiseptif mesajım,
Kronik sızı vaziyetlerinin çoğalmış ve eksilmiş sıklığı veya sızı duyarlılığı ile ilişkili genler, sızı duyarlılığını modüle eden nörotransmiterlerin ve öteki enflamatuar yolların ufalanmasını veya bağlanmasını kumpaslar. Fibromiyaljide yer alan neden olan genler arasında serotonin mekanizmalarını, dopamin reseptörlerini ve ayrıca katekolaminlerin metabolizmasını hakimiyet eden genler bulunur. Yapılan bir tahlilde, hipotalamik-hipofiz-adrenal HPA aksı, monoaminerjik, opioiderjik, endokannabinoid ve bağışıklık sistemleri dahil olmak üzere nörobiyolojik substratların ve ayrıca bazı epigenetik mekanizmaların, erken hayat psikolojik stres ve sonraki hayatta kronik sızı tehlikeyi ile ilişkilendirilmiştir.
Erken psikolojik travma, HPA aksı cevabını değiştirebilir, bu da bir merkezi sensitizasyon belirtisinde periferik ve spinal dorsal boynuz nöronlarının, uyarıcı amino asitlerin ve asıl sızılı bir ihtar olmadığında beyne anormal nosiseptif girdiye yol açabilen merkezi nöropeptitlerin işlev bozukluğuna neden olabilir. Benzer biçimde, erken istismara maruz kalan FM’li bir hayli şahısta anksiyete, bunalım ve travma sonrası stres bozukluğu alana gelmektedir. FM’li hastalar, sıhhatli yaşıtlarından değişik olan spesifik bağırsak mikrobiyom farklılıklarına sahip gibi görünmektedir. Yakın zamanda Clos-García ve takımı bağırsak mikrobiyomunu enterik asap sistemi yoluyla beyne bağlayan glutamat metabolizmasında mümkün moleküler biyobelirteç bir farklılık bulmuşlardır. Bu farklılık psikiyatrik ve gastrointestinal bozukluklarla ilişkilendirilmiştir. Son olarak, fiziksel travmanın misalin motorlu vasıta kazaları FM’ye neden olduğu fikrine bilimsel bir dayanak yoktur.

Öteki Merkezi Duyarlılık Belirtileri

Muayenehane olarak apaçık patolojinin yokluğunda ortaya çıkan sızı, bitkinlik ve öteki üzücü hisler, tıbbi uygulamada yaygın sıhhat problemleridir. Bu cins tecrübeler hiçbir zaman tek tip değildir, ancak semptomlar genellikle stereotipik olarak tanınabilir biçimlerde beraber bulunur. Bir hastalığın CSS grubunun bir azası olarak sınıflandırılması için birkaç kriter önerilmiştir. Bu kriterler alttaki gibidir:
• CS’nin varlığı,
• Altta uyuyan bir hastalığın olmaması ilk şartlar
• Bozukluklar arasındaki karşılıklı ilişki,
Bununla beraber bozukluklar arasındaki karşılıklı ilişkiler sebebiyle FM’nin ayırıcı tanısı güçtür. Ayrıca Yunus ve takımı tarafından yapılan araştırmalarda, CSS ailesi listesine dâhil edilen bir dizi rahatsızlığı bildirmişlerdir ve bunlar alttaki gibidir:
• İrritabl bağırsak belirtiyi,
• Birincil işlevsiz dispepsi,
• Gerilim tipi baş sızısı,
• Migren,
• Miyofasiyal sızı belirtiyi,
• Miyofasiyal temporomandibular bozukluk,
• Birincil kronik boyun sızısı,
• Birincil bel sızısı öbürlerinin yanı gizeme sıkıntılı bacak belirtiyi,
• Periyodik uzuv hareket bozukluğu,
• Endometriozis,

Psikiyatrik

Fibromiyalji hastalar bir hayli semptom bildirdiklerinden, semptomlar çok şiddetli, gizeme dışı görünür ve hastalar öteki sızı bozuklukları olan hastalara mukayeseyle çok sıhhatlidir. Yakın tarihli bir muayenehane tahlil FM hastalarının % 62’sinin majör depresif bozukluk, % 11 bipolar bozukluk, % 29 panik bozukluk ve % 29 sosyal korku gösterdiğini bildirmiştir. Ruhsal bozukluklar, özellikle duygudurum bozuklukları FM’de sızı, bitkinlik, uyku, fiziksel işlev ve hayat niteliği üzerinde negatif bir tesir ile ilişkilendirilmiştir.

Fibromiyaljinin Tanı KriterleriPsikiyatrik Olmayan Romatoloji

Artritik olmayan romatizmanın sıklıkla anksiyete gidişatlarını içerdiği bildirilmektedir. Öteki bozukluklarla ilişkili adale-iskelet sistemi sızısı veya bitkinlik, FM’ninkileri taklit edebilir ve bunun tersi de geçerlidir. Ek olarak, FM dışında kalan ve eşzamanlı olarak örtüşen bir hayli eş bozukluk vardır ve bu geniş kategoriler alttaki gibidir:
• Romatoid artrit, sistemik lupus eritematozus, Sjögren belirtiyi, polimiyalji romatika ve spondiloartrit dahil olmak üzere enflamatuar ve otoimmün bozukluklar,
• Adale bozuklukları ve miyaljiler,
• Miyofasiyal sızı belirtiyi, temporomandibular eklem disfonksiyonu ve bel sızısı

Bibliyografi:
nhs.uk/conditions/fibromyalgia/diagnosis/
medscape.com/answers/329838-18857/what-are-the-diagnostic-criteria-for-fibromyalgia

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ