Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Evrenin Sonu

  • 18 Haziran 2021
  • Evrenin Sonu için yorumlar kapalı
  • 162 kez görüntülendi.

Müthiş düzgünlükte bir büyük patlama kabul edilemez. Dalgalanmalar büyük patlamanın ufalamaz bir parçasıdır. Yoğunluk dalgalanmaları kozmik zamanın eşiğinde yaratılmışlardır. Aradan geçen milyarlarca senede çağdaş evrenin yapısına yol açan sapmalar ortaya çıkmış olmalıdır. Evrende kolladığımız karışık yapıya yol açan evrimi işte bu kumpassızlıklara borçluyuz. Kollanan 2.73 derece Kelvin sıcaklığında hemen hemen müthiş bir kara cisim tayfı […]

Müthiş düzgünlükte bir büyük patlama kabul edilemez. Dalgalanmalar büyük patlamanın ufalamaz bir parçasıdır. Yoğunluk dalgalanmaları kozmik zamanın eşiğinde yaratılmışlardır. Aradan geçen milyarlarca senede çağdaş evrenin yapısına yol açan sapmalar ortaya çıkmış olmalıdır. Evrende kolladığımız karışık yapıya yol açan evrimi işte bu kumpassızlıklara borçluyuz.
Kollanan 2.73 derece Kelvin sıcaklığında hemen hemen müthiş bir kara cisim tayfı veren kozmik mikrodalga fonu evrenin erken ve sıcak yarıyıllarına şahitlik etmektedir. Mikrodalga fonunun varlığı kozmoloji uzmanlarını, büyük patlama kuramını ilk tekillikten 10^-42 saniye sonrasına kadar götürebilmek için cesaretlendiriyor. Bu şimdilik çok az anlaşılan kuantum kütle çekimi kuramı yerine normal fizik ilk olarak geçerli olmaktadır. Evrenin SonuElemanter parçacıkların temel ölçeklerinin Schwarzschild yarıçaplarıyla aynı mevkide olduğu bu yarıyılda kuantum dalgalanmaları kaçınılmaz olarak vardı. Bu dalgalanmaların ölçeği, büyük patlamadan 10^-35 saniye sonra hakikatleşen şişme yoluyla genişleme yarıyılına mikroskopik ölçekten mikroskobik ölçeğe çıkacak biçimde desteklenmiştir. Daha sonra bu dalgalanmalardan tam yapılar alana gelmiştir.
Büyük patlamadan bir milyon sene sonra ışınım alanı plazma üzerindeki baskısını sona erdirince sis böldü. Bu andan sonra dalgalanmalar gelişmeye başladı ve zamanla ilkel galaksilere dönüştüler. Sonunda bu ilk plazmanın nötrleşmesi hidrojen atomlarının büyük bulutlar halinde biraraya gelebilmelerine imkân verdi. Bu bulutlar da ilk galaksilerin ataları oldular. Böyle bir modelin denemekte kullanılacak en iyi yöntem, modelin kozmik fon ışınımındaki sıcaklık dalgalanmalarını ne kadar sıhhatli öngördüğüne bakmaktır. Lafı edilen model, kozmik fondaki muhakkak bilinmez kumpassızlıklarla alakalı en son ölçümle şaşılacak miktarda yakın öngörülerde bulunmaktadır. Kozmik mikrodalga fon ışınımındaki düzgünlük, evrenin ilk yarıyıllarındaki homojenliğin göstergesidir. Daha dalgalanmaların az çok beklenen seviyede bulunmasıdır. COBE uydusu, 10 derecelik açısal ölçeklerde ve 30 mikrokelvin, başka bir deyişle kozmik mikrodalga fonunun vasati seviyesinin yüz binde biri seviyesinde sıcak ve soğuk noktaların varlığını keşfetmiştir. Büyük patlamadan bir milyon sene sonra evrenin hemen hemen tamamen-ama bütün değil –homojen olduğu neticesine varılmıştır. Evrenin ilk yarıyıllarında genlikleri takribî 10^-5 olan minik yoğunluk dalgalanmaları vardı. Bu dalgalanmalar, Evrenin Sonukütleçekimsel tereddütlüklerin gelişmesi neticeyi günümüzde kolladığımız galaksileri oluşturmak için 2! yanılgı hisseyi ile bütün olarak yeterli seviyedeydi. Kozmoloji uzmanlarının şu andaki düşüncesi budur.
Şimdi astronomlar kozmik ateş topundaki dalgalanmaların daha minik açısal ölçeklerde bir haritasını çıkarıyorlar. Sadece birkaç derecelik ya da daha minik açısal ölçeklerde haritaya çıkarılabilirse, buradan galaksi dağılımlarında kollanan büyük ölçekli yapıların tohumlarını bulmayı ümit edebiliriz. Önümüzdeki on senede, ilk dalgalanma genliklerinin ölçekle nasıl değiştiğini bulabilmeliyiz. İlke olarak, soğuk karanlık maddeyi sıcak karanlık maddeden, adiyabatik dalgalanmaları entropi dalgalanmalarından ve sarih bir evreni kritik yoğunluktaki bir evrenden ayırabilmeyi ümit edebilmeliyiz. Tüm bu kozmoloji alternatifleri semanda silinemez izler vazgeçer.
Eldeki bilgiler yüksek nitelikli olduğu sürece, bu izlerin farkedilmemesi imkânsızdır. Bununla beraber çözüm hemen kendini göstermez. Mücadelelerimiz, “lekeli sırça tesiri” tarafını yasaklanır. Galaksimiz mikrodalga frekanslarında bütün anlamıyla iletken değildir. Aradığımız sinyalin yüzde onu seviyelerine erişen, tozdan kaynaklanan ışınım, sinkrotron ışınımı ve yıldızlararası madde kaynaklı “bremsstrahlung” ışınımı ile boğuşmak gidişatındayız. Galaksimizden kaynaklanan bu fluluğun giderilebilmesi için vasıtaların duyarlılıklarının geliştirilmesi, daha geniş frekans bandı kullanımı ve semanın daha geniş bir bölgesinin kollanması akla ilk gelen yöntemlerdir.
Şu anda evrenin evrimi ve büyük ölçekli yapıların kaynağı mevzusundaki fikirlerimizin geçerli olup olmadığının ispatlanabilmesi için bir huduttayız. Büyük bir süratle, arkeoloji gibi saygın bir bilim olma yolunda yürüyen kozmoloji, şu sıralarda altın çağını yaşıyor. Uzak geçmişin daha iyi anlaşılabilmesi için yeni yeni yöntemler geliştiriyor. Belki de önümüzdeki on sene içinde ilk yoğunluk dalgalanmalarının genliklerinin ölçeğe göre dağılımının haritasını çıkarabilirsek, önümüzdeki evrim yolunun da parolasını çözmeyi muvaffak olabiliriz.
Sonumuzun dondurucu soğuklukta bir sis ya da evren yine çökmeye başlarsa asabi bir Evrenin Sonupelte, çökmezse devamlı genişleyecek karanlık bir boşluk olacağı söylenmiştir. Ünlü kozmoloji uzmanı Steven Weinberg bu mevzudaki fikri şöyle dile getiriyor: “Evren ne kadar fazla anlaşılabilir olursa o kadar fazla emelsiz görünüyor”. Tam kozmoloji uzmanları bu depresif düşüncesi paylaşmıyorlar. Zira baki uzaklıktaki bir gelecek için dahi baki bilgi temennisi vardır. Freeman Dyson, sezebilen varlıkların, günümüzden takribî 10^32 sene sonra reelleşecek olan proton bozunmasında dahi varlıklarını sürdürebileceklerini kavgaya açıyor. İyimser olmak için sebeplerimiz var. İğne ile kuyu kazar gibi biriktirilen evrenin bilgi içeriği, gelecekteki büyük çökmeden varlığını sürdürerek çıkabilir ve başka bir büyük patlamadan kendi küllerinden yine doğan Phoenix gibi yine doğabilir.
Bu spekülasyonlar mevzusunda zekice tenkitler yapabilmek için şu andaki bilgi birikimimiz eksik görünüyor. Şimdi, yeni yeni yerli yerine oturan büyük patlama kuramının kolaylığı ve fantastik hoşluğuna afallama ve bilgi sarihimizi kapatacak olan gelecekteki bulgular için umutla bekleme zamanı.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ