Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Event Horizon Teleskopu EHT Nedir?

  • 29 Nisan 2021
  • Event Horizon Teleskopu EHT Nedir? için yorumlar kapalı
  • 204 kez görüntülendi.
Event Horizon Teleskopu EHT Nedir?

Kara delikler, bilim adamlarının bir asırdır kavramaya çalıştığı kozmolojik muammalardır. Onları çözmenin en iyi yolu Event Horizon Teleskopu EHT takviyeyi ile oluşturulan proje olabilir. Projenin detaylarına girmeden evvel, astronomların ve bilim adamlarının kara delikler ile alakalı fikirlerini gerçekten görmeden nasıl ortaya çıkardıklarını kavrayabilmemiz ehemmiyetlidir. Kara delikler esasen görünmezler; hiç ışık yaymazlar. Ancak, Albert Einstein ve […]

Kara delikler, bilim adamlarının bir asırdır kavramaya çalıştığı kozmolojik muammalardır. Onları çözmenin en iyi yolu Event Horizon Teleskopu EHT takviyeyi ile oluşturulan proje olabilir. Projenin detaylarına girmeden evvel, astronomların ve bilim adamlarının kara delikler ile alakalı fikirlerini gerçekten görmeden nasıl ortaya çıkardıklarını kavrayabilmemiz ehemmiyetlidir. Kara delikler esasen görünmezler; hiç ışık yaymazlar. Ancak, Albert Einstein ve ilk kere 1915’te ana hatları çizilen genel görelilik kuramı ile, ‘geri dönüş noktası’ olmayan noktaya kadar zaman ve mekanı çözecek kadar büyük nesneler olduğunu belirtmiştir. Bu “nokta” ya da kara delik yarıçapında, yerçekimi o kadar eforludur ki hiçbir şey, ışık dahi içerideki yerçekiminden kaçamaz. Bu nokta vaka ufku olarak öğrenilir ve dünya çapındaki bilim adamlarının bir dizi eforlu radyo teleskopu kullanarak Event Horizon Teleskopu EHT Nedir?gözlemlemeye çalıştığı şey budur.

Birincisi 1971’de keşfedildiği gibi, kara deliklerin matematiksel bir anormallikten daha aşırısı haline gelmesi, yarım yüzyıldan fazla sürmüştür.

O zamandan beri, kara delikler hakkındaki bilgimiz çok gelişti, ancak bu sihrime hala gökbilimcilerin istediği miktarda değil. Misalin, gökbilimciler farklı cinsteki kara deliklerin olduğunu kavrarlar: yıldızların oluşturduğu kara delikler, süper kütleli kara delikler ve ara kara delikler IMBH’ler. Yıldızların oluşturduğu kara deliklerin tüm düzeyin çevresine parçaladığı ve uzayda hareket ettiği düşünülmektedir. Süper kütleli kara delikler, en büyük kara delik cinsleridir ve bir hayli galaksinin merkezinde bulunur ve IMBH’lerin bir zincir tepkininde çarpışan yıldızların mahsulü olduğu düşünülmektedir.

Bir kara delik hakkında düşünmenin kolay yolu, yerçekiminin o kadar eforlu olduğu o kadar yoğun bir bir alanda, nesnenin hiçbir biçimde o alandan kaçamaması. Ancak daha karışık olan yanıt Einstein’ın ve Stephen Hawking gibi değişik bir hayli astrofizikçinin tespitleriyle geliyor. Einstein’ın kuramı, kara deliklerin uzay-zaman dokusunda kuyu yarattığını ve vaka ufkunun ötesine geçtikten sonra sorunun kaçınılmaz olarak, ebedî bir kütleyi barındıran “tekillik” noktası için amaçlandığını belirtir. Madde bu Event Horizon Teleskopu EHT Nedir?noktanın ötesine geçmeden evvel, özellikle süper kütleli kara deliklerde, madde ışık süratine yakın süratlerde seyahat edebilir. Bu bölgeler, radyo ve X ışınları kullanılarak görülebilen son derece zinde emisyonlar yaratır. Einstein’ın genel görelilik kuramı ve kuantum mekaniği kuramı, parçacıkların yüksek süratteki tavırlarının nasıl iç içe geçtiğini kavramaya çalıştığı alanlardır. Yalnızca bu bölgelere girerek bilim insanları yetersiz bağı bulmaya çalışabilirler.

Astrofizikçiler, karadeliklerin var olduğuna dair kesin delillere sahipler. Misalin, galaksilerin merkezinde, çevremizdeki değişik tüm yıldızların yörüngelerinde olduğu gibi, Güneş’in kütlesinin milyarlarca katı olan bu çok büyük nesnenin var olduğu neticesine varabiliriz. Einstein, genel görelilik kuramını, Güneş Sistemimizde olan şeyleri açıklamak için türetmiştir: Kuramı bir tam olarak kâinata uygularken, işler umut verici görünmemektedir.
Bir kara deliğin görüntülenmesi güçtür ve teknolojinin evrimi ve geniş teleskopların çoğalan gelişimi sayesinde çağdaş zamanlarda sadece bir umut ışığı sağlamıştır. Böyle bir galibiyeti sağlamak için, gökbilimciler Yay Yolu A* Sgr A* ‘nın merkezinde bulunan süper kütleli kara deliği sınamak ve görüntülemek için toplandılar.
EHT hakkında kavramanız gereken en ehemmiyetli şeylerden biri, bir fotoğrafın çözünürlüğünü veya netliğini çoğaldırmak için teleskopunuzun ebadını çoğaldırmanız gerektiğidir. Teleskop ne kadar büyük olursa, şeyleri o kadar net görebilirsiniz: O halde sual, teleskopun galaksimizin merkezinde, misalin milimetre dalga boylarında, kara deliğin resmini sürükleyebilmesi için ne kadar büyük olması gerektiğidir?

Astrofizikçilerin yapabildiği şey, bir teleskop ağı oluşturmak ve aynı anda çok rakamda resim sürüklemek ve suni Dünya ebadında bir teleskop oluşturarak onları üst üste getirmek. Bu Çok Uzun Baseline Interferometry VLBI olarak öğrenilen bir tekniktir ve EHT fotoğrafı olarak 2012 senesinde Evrensel mm-VLBI Array GMVA projesi ile beraber çalışmayı kapsayan Arizona Üniversitesi tarafından tertip edilen bir konferansın ardından işbirliğine başlamıştır. Bu konferansta, Şili’deki Atacama Büyük Milimetre/milimetre/Array ALMA, Almanya‘daki Radyo Teleskopu Effelsberg, İspanya’daki Yebes Gözlemkonutu, Batı Virginia’daki Yeşil Banka Teleskobu ve Çok Uzun Baseline Array VLBA gibi milimetre dalga boyu gözlemleriyle bir hayli teleskop tanıtıldı.

2017 senesinin Nisan ayında, EHT projesi bir hafta süresince muhtelif teleskopları Event Horizon Teleskopu EHT Nedir?birbirine bağlayan bir gözlem yaptı. Bu, yalnızca Sgr A* ‘yı değil, aynı zamanda 50 milyon ışıkyılı uzaklıktaki eliptik bir galaksinin M87’ nin merkezinde bir kara delik olan tarihi bir bulguydu. Bu vaziyet, dünyadaki bir gökbilim takımı tarafından senelerce süren yoğun çalışmanın neticesiydi, ama bu son değildi. Tüm bilgilerin, çok uzun zaman alan maksimum itinayla işlenmesi gerekiyordu. Özellikle Güney Kutbu’ndan gelen bilgiler dijital olarak sevk edilemiyordu. Bunun yerine, basılı kopyalar haline getirilmesi ve daha sonra donakaltıcı derecede, Güney Kutbu’nu sık sık ziyaret etmemesi gereken bir kurye servisi aracılığıyla sevk edilmesi ve varış yerine sevk edilmesi gerekiyordu. Bilgileri teleskoptan iletmek aylarca sürdü.
Bilgiler işlenirken, gökbilimciler aynı zamanda bir kara deliğin nasıl görünebileceğini tanımlamak için simülasyonlar da oluşturdular. Astrofzikçiler, Simülasyonlarda gördüğünüz en ehemmiyetli şey, kara deliğin dışında çok sıcak olan ve çok fazla ışınım yayan bir çok plazmadan bahsederler. Kara delik ortada. Tesirli bir biçimde yanına giden ışığı yiyor ve bir siluet vazgeçiyor. Simülasyonlar, emisyonun ortasında bir delikle, çevresindekiler gösteriyor.

İnsanların çoğu odaklarını ‘Gargantua’ya vazgeçebilir; 2014 filminde gösterilen kara delik Interstellar, bilimsel doğruluk açısından yakın bir bilimkurgu. Hakikatinde filmde Nobel mükâfatlı astrofizikçi Kip Thome, üretim takımına Gargantua’nın neye benzeyeceğini gösteren simülasyonlar yaratmasına dayanakçı oldu. Ancak imalin, yeterince ‘seksi’ olmadığına karar verildi. Bu surattan bazı bilimler görmezden gelindi. Ancak bu hidrodinamik simülasyonlar, astrofizikçilerin bize bildirdiği gibi son derece karışıktır: Çok fazla türbülans, çok fazla manyetik alan var. En iyi fizik kavrayışımızı kullanmayı ve sonra bir kara deliğin nasıl görüneceğini varsayım etmeyi kapsayan, hipotezlerimizin ne olduğu hakkında çok fazla kısıtlama yapmamızı isteyen, farklı ebatlarda gözlemlerimiz var.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ