Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Embriyonik Kök Hücrelerin Özellikleri

  • 02 Temmuz 2021
  • Embriyonik Kök Hücrelerin Özellikleri için yorumlar kapalı
  • 97 kez görüntülendi.
Embriyonik Kök Hücrelerin Özellikleri

Son senelerde, embriyonik kök hücrelerin hastalıkların rehabilitasyonunda kullanılma potansiyeli ve bu mevzudaki etik kavgalar üzerine mecmualarda çok rakamda haber yer aldı. Embriyonik kök hücreler nedir? Embriyonik kök hücrelerin kullanımıyla alakalı etik kavgalar neden ortaya çıkmıştır? Embriyonik kök hücreler ES, erken safhadaki ceninden türevlenen, pluripotensi özelliği bedendeki rastgele bir hücre tipine değişikleşme özelliği gösteren bir hücre […]

Embriyonik Kök Hücrelerin ÖzellikleriSon senelerde, embriyonik kök hücrelerin hastalıkların rehabilitasyonunda kullanılma potansiyeli ve bu mevzudaki etik kavgalar üzerine mecmualarda çok rakamda haber yer aldı. Embriyonik kök hücreler nedir? Embriyonik kök hücrelerin kullanımıyla alakalı etik kavgalar neden ortaya çıkmıştır?

Embriyonik kök hücreler ES, erken safhadaki ceninden türevlenen, pluripotensi özelliği bedendeki rastgele bir hücre tipine değişikleşme özelliği gösteren bir hücre hattıdır ve pluripotensi özelliğini kazanmaları için ek bir müdahale gerekmez. Homojen bir kök hücre popülasyonu olarak laboratuvar ortamını arttırılabilirler ve artmaları ile alakalı rastgele bir limit yoktur. Öteki hücre hatlarının aksine, istikrarlı bir kromozom yapsına sahiptir ve ihtiyarlama bulguları göstermez. Artmalarının ilerleyen aşamalarında da özelliklerini kaybetmez ve cenini oluşturmak için embriyogenez evresine katılabilirler.

ES hücrelerinin laboratuvar civarında arttırılabilmesi; hücreler üzerinde gen tertip etmesi incelemeleri, hücre yenilenmesi ve değişikleşmesi mekanizmalarının anlaşılmasına imkân verir. İç ve dış etmenlerin kombinasyonu ile ES hücreleri artar ve değişikleşir. Bu etmenlerin anlaşılması, embriyonik kök hücrelerin laboratuvar civarında değişikleşmesinin hakimiyetini sağlayacaktır. Değişikleşme tesirli bir biçimde hakimiyet edilebilirse, hücreler üzerinde farmakolojik testler yapılabilir ve hücreler hastalara nakledilebilir. Böylece tüm cinslerden ES yalıtımı ve arttırılması, bir araştırma taşıtı ve sonrasında hücresel terapi taşıtı olmuştur.

Teratokarsinomalar ve Embriyonik Kök Hücrelerin Bulguyu

Embriyonik kök hücreler, ebedî bir hücre kaynağıdır. Teratokarsinomalar ise, saç ve diş gibi tamamen değişikleşmiş yapıları, çok rakamda doku tipini kapsayan farklı özellikte urlardır. Bu tömör cinsinin bu özellikleri; sıradan gelişimin bir taklitidir. Teratokarsinomalar üzerine sistematik çalışmalar, 1950’li senelerde olası hale geldi. Leroy ve Stevens isimli bilim insanları, erkek farelerin 129 cinsinde testislerde kendiliğinden teratokarsinomanın oluştuğunu gözlemlediler.
Teratokarsinomaların kızgın biçimde artabilmeleri, yapılarında bulunan değişikleşmemiş hücrelerden embriyonik karsinoma hücreleri kaynaklıdır. Bu alanda lider olan bir çalışmada, analistler embriyonik karsinoma hücrelerini erişkin bir farenin beynine enjekte etmişlerdir ve farenin beyninde teratoma oluştuğunu gözlemlemişleridir. Bu deney, embriyonik karsinoma hücrelerinin, teratoma içerisindeki tüm hücre tiplerini oluşturabildiğini göstermiştir. Böylece, urun nakledilebilir olduğu, embriyonik karsinoma hücrelerinin EC kendini yenileyebildiği ve ur oluşturabildiği gözlenlenmiştir. Buna karşın, değişikleşmiş hücreler ur formu oluşturmazlar.

Stevents farelerde oluşan urun, büyümekte olan germ hücrelerinden kaynaklandığını göstermiştir. Fakat, EC hücreleri germ hücrelerine benzemez ve germ hücreleri başka hücre tiplerine dönüşmez. EC hücreleri, ceninde gastrulasyon aşamasından evvel oraya çıkan hücrelere eş morfoloji gösterir. Buradaki embriyonik hücreler bedendeki tüm hücreleri oluşturacak potansiyele sahiptir ve bu özellik pluripotensi olarak adlandırılır. Erken yarıyıldaki fare ceninleri rahim dışında bir bölgeye nakledilmiştir ve teratokarsinoma gözlemlenmiştir. Afallatıcı şeklide, fare cenininde pluripotensi ur yaradılışıyla ilişkilidir.

1970’li senelerde teratokarsinoma eksplantlarından EC hücreleri laboratuvar ortamını arttırılmıştır. EC hücreleri ile yapılan çalışmalar ES hücre kültürü için zemin hazırlamıştır. EC hücrelerinin başka bir hücre tipiyle birlikte kültüre edilmesinin EC hücrelerinin pluripotensi özelliğini sürdürmesini sağladığı gözlemlenmiştir. Bunun için hücreler mitotik olarak inaktive olan fibroblastlarla kültüre edilmiştir. Fibroblastlar, gıdalar ve sihrime etmenleri açısından besleyici hücre vazifeyi yapmıştır.

EC hücrelerinin bulgusundan sonra, 1981 senesinde fare blastositlerinden ceninin bir gelişim aşaması, pluripotent hücreler üretilmiştir. Embriyonik kök hücrelerin özellikleri, EC hücrelerine oldukça eş. Zira embriyonik kök hücreler de teratokarsinoma oluşturma ve teratokarsinoma içerisindeki hücre tiplerine değişikleşebilme potansiyeli taşır.

Embriyonik Kök Hücrelerin Kullanımı ve Etik Kavgalar

İnsan embriyonik kök hücrelerin kullanımı için, ceninden bir hücre alındıktan sonra ceninin hayatına devam edememesi sebebiyle bu teknoloji etik açıdan münazaralı hale gelmiştir. Zira, bu operasyonun neticesinde, embryo gelişimine devam edemediği için, bir insanın yaşamına son verme gidişatı mevzubahisi olur. Massachusetts’te bir firmada yapılan çalışmada, insan cenininden bir hücrenin dağılması muvaffak olunmuştur. Fakat bu harekâttan sonra ceninler hayatına devam edememiştir. Kullanılan cenin rakamını eksiltmek için ise, ufalanmış olan cenin kaynak olarak dondurulur. Devamındaki çalışmada, ceninden bir ya da iki hücre elde edilmiş ve ceninin gelişimine devam etmesi sağlanmıştır. Daha sonra bu strateji pre-implantasyon genetik tanıda ceninin rahime aktarılmasından evvel yapılan tanı harekâtı da kullanılmıştır. Bu tanı harekâtı ise, yalnızca sıhhatli ceninlerin transferini ve hastalık yapıcı değişinim taşıyan ceninlerin elenmesini emeller. Fakat etik kavgalar sebebiyle bu teknik yaygınlaşamamıştır. Aynı sene, erişkin bir insandan uyarılmış pluripotent kök hücrelerinin iPSC üretilmesiyle insan embriyonik kök hücre çalışmalarının ehemmiyeti eksilmiştir. Zira iPSC hücreleri erişkin bir insanın teninden elde edilir, embriyonik kök hücreler gibi pluripotensi özelliği gösterir ve elde etmek için ceninler kullanılmadığı için etik açıdan münazaralı değildir. Bu sebeple, iPSC hücreleri, ES hücrelerinin yerine araştırma taşıtı ve hücresel rehabilitasyon olarak kullanılabilir.

Embriyonik Kök Hücrelerin ÖzellikleriGünümüzde iyi nitelik uygulamaları koşulları altında üretilmiş insan ES hücreleri mevcuttur. Brisbane Avustralya‘da ES Cell İnternational adlı bir firmada dondurulmuş ceninler bulunmaktadır. Kaliforniya’da bulunan BioTime adlı bir işletme, bu hücrelerin moleküler özelliklerini inceleme etmiş ve genomlarını dizilemişlerdir. Elde ettikleri dataları da yayınlamışlardır.

İnsan uyarılmış pluripotent kök hücrelerinin yaygınlaşmasıyla, ES hücreleri araştırma taşıtı yerine altın standart olarak kullanılmıştır. Fakat, ES hücre uygulamaları modası geçmiş bir hal almıştır. Zira, ES hücreleri yapılarak kullanılan terapiler iPSC kullanılarak da yapılabilir hale gelmiştir. Hastaların ten hücreleri alınıp genetik mühendisliği usulleriyle programlandıktan sonra iPSC hücrelerine dönüştürülür. Bu sayede, iPSC hücreleriyle hastalık modeli oluşturulabilir. Bu yolla çok rakamda hastalık için, ilaç taraması çalışmaları ve hücresel rehabilitasyon çalışmaları yapılmaktadır. Hücresel rehabilitasyon çalışmalarında hastalardan alınan hücreler iPSC hücrelerine dönüştürüldükten sonra, CRISPR-Cas9 gen tertip etme usulüyle hastalık yapıcı değişinimin düzenlenmesi ve hastaya nakledilmesine müteveccih çalışmalar devam ettir. Önümüzdeki senelerde kök hücreye dayalı rehabilitasyon usulleri ve buna dayalı teknolojilerin kapsamının genişlemesi muhtemeldir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ