Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?

  • 22 Nisan 2021
  • Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir? için yorumlar kapalı
  • 124 kez görüntülendi.

Ekosistem birbiriyle ilişkide olan nebat ve hayvan topluluklardır. Bir ekosistem bir umman kadar büyük veya bir su birikintisi kadar ufak olabilir, ancak her birinin yaşamda kalması için aynı bileşenlere gereksinimi vardır. Ekosistemlerin varlığını sürdürebilmesi için ana enerji kaynağı güneştir. Onsuz hiçbir canlı varlığını sürdüremez. Üreticiler güneş ışığını kullanarak kendi yiyeceklerini kolay şekerler biçiminde üretirler. Güneşderi […]

Ekosistem birbiriyle ilişkide olan nebat ve hayvan topluluklardır. Bir ekosistem bir umman kadar büyük veya bir su birikintisi kadar ufak olabilir, ancak her birinin yaşamda kalması için aynı bileşenlere gereksinimi vardır. Ekosistemlerin varlığını sürdürebilmesi için ana enerji kaynağı güneştir. Onsuz hiçbir canlı varlığını sürdüremez. Üreticiler güneş ışığını kullanarak kendi yiyeceklerini kolay şekerler biçiminde üretirler. Güneşderi gelen enerjiyi harcayıcı canlıların kullanabileceği enerji formuna çeviren ve gıda kaynağı haline getiren canlılar nebatlara üreticiler ya da ototroflar denir. Bu anlamda nebatlar ekosistemde hayatın esasını oluşturur. Nebatlar dışında ekosistemlerdeki bir öteki biyotik canlı bileşen harcayıcılardır. Nebatları yiyen hayvanlara ilk harcayıcı otobur ya da herbivor denir. Hayatak için lüzum dinledikleri enerjiyi nebatların ürettiği Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?şekerlerden alırlar. Buna karşılık, karnivor etçil ve omnivor ot ve et yiyen gibi ikincil harcayıcılar enerji ve gıda gereksinimini ilk harcayıcıların etlerini yiyerek karşılar. Ayrıştırıcılar da biyotik bileşenler arasındadır. Bakteriler, mantarlar ve böcekler gibi ayrıştırıcılar ölü nebat ve hayvanları ufalamaktadır. Çürüyen organizmalar toprağa nebat gelişmesi için zorunlu olan yiyecekleri mineralleri ilave ederek döngünün devam etmesini sağlar.
Ekosistemlerde biyotik bileşenlerden başka abiyotik cansız bileşenler de bulunmak zorundadır. İklim bunlardan biridir. Bir ekosistem besin imali ve su kaynağı bakımından abuhavaya lüzum dinler. Topraktaki erimiş halde bulunan inorganik elementler de abiyotik bileşenler arasındadır. İnorganik bileşenler muhakkak bir ekosistemde hayvanların ve nebatların yaşaması için zorunludur.

Gıda Zinciri
Gıda zinciri, nebatlar tarafından tutulan ve fotosentez yoluyla yakıta dönüştürülen güneşten gelen enerji ile başlar. İlk harcayıcılar nebatlarla, ikincil ve üçüncül harcayıcılar ise ilk harcayıcılarla beslenir. Her zincirin sonunda ayrıştırıcılar “paklik takımı” olarak hareket ederler ve ölü hayvan leşlerini harcar, nebatlardan ve ekosistemin öteki azalarından kaynaklanan artık mahsulleri çürütür.

Ayrıştırıcıların Gıda Zincirindeki Rolü Nedir?
Ağaçlar daha önceki yapraklarını dökerler, hayvanlar, nebat lifleri veya kemikler gibi gıdaların hazmedilemeyen kısımlarını kapsayan dışkılar vazgeçer. Tam bu ölü maddelerin enerjisi tükenmiştir ancak hayat için hala hayati ehemmiyete sahiptir zira tüm canlıların esas yapı taşları olan kimyevileri kapsar. Bu kimyeviler, ayrıştırıcı denilen organizmaların dayanağı ile gıda ağına geri dönüştürülür. Ayrışma, organik malzemenin bir ekosistemde geri dönüştürülmesine izin verdiği için ehemmiyetli bir süreçtir. Ayrıştırıcılar gıda zincirinde hayati bir rol oynar ve ona döngüsel bir yapı kazandırır. Ayrıştırıcı ismi verilen bu organizma grubu gıda zincirindeki son bağı oluşturur. Nebatlar fotosentez için topraktaki minerallerden başka güneş Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?ışığına lüzum dinler ve ayrıştırıcılar ölü hayvanları ve nebatları ayrılıp, hayati yiyecekleri toprağa geri vermekten mesuldür. Karbon, azot ve fosfor gibi elementler nebatlar tarafından topraktan elde edildikçe gıda zincirine girer. Hayvanlar bu elementleri nebatları veya öteki hayvanları yiyerek elde eder. Bir ayrışma veya mineralizasyon süreci süresince ayrıştırıcılar, özellikle bakteriler bu elementleri inorganik halde toprağa geri verir, böylece ekosistemde devamlı bir geri dönüşüm reelleşir.

Ayrıştırıcı Çeşitleri
Ayrıştırıcılar her ekosistemde ehemmiyetli bir rol oynamaktadır. Ayrıştırıcılar heterotrofiktir başka bir deyişle enerjilerini cansız organik maddelerden alırlar. Çok muhtelif ayrıştırıcılar vardır. Her biri geri dönüşüme değişik biçimlerde takviyeci olur.
Genel anlamda iki çeşit ayrıştırıcı vardır:
*Çöpçüler Leş yiyenler
*Çürükçüller.
Bir Hayli ayrıştırıcı cinsi mikroskobiktir başka bir deyişle mikroskop olmadan görülemezler. Mantarlar gibi bazı ayrıştırıcılar mikroskop olmadan görülebilir ancak ayrışma harekâtının çoğu mikroskopik bakteriler tarafından asıllaştırılır. Değişik cinste ayrıştırıcılar ekosistemde değişik işler yapar.

Çöpçüler Arınıcılar, Leş Yiyenler
Çöpçüler ölü bir organizmanın enkazlarına erişen ilk organizmalardır ve doğrudan ölü nebat ve hayvan materyallerini yerler. Çöpçüler vazifesini yapıldıktan sonra, ayrıştırıcılar ve detritivorlar arınıcıların geride vazgeçtikleri parçaları alır ve tüketir. Aslanlar, çakallar, kurtlar, rakunlar, opossumlar gibi bir hayli avcı da ekosistemlerde çöpçü veya arınıcı olarak vazife alır. Akbabalar lüzumlu arınıcılardır. Onlar hayvan aleminin yemek için arınmak zorunda olan azalarıdır. Solucanlar, sinekler, eşekarısı ve hamamböceği çöpçü ya da leş yiyenlerdir. Solucanlar sadece nebatları parçalar. Solucanlar yuttukları toprakta bulunan çürüyen nebatsal ve hayvansal maddeleri hazmeder. Bedenlerinin öteki ucundan çıkan atıklar nebatların tekerrür alınması için hazır olan ehemmiyetli mineralleri kapsar. Mantarlar bir hayli ortamdaki ana ayrıştırıcılardır. Mantarlar ölü nebatları veya hayvanları kolay maddelere ayırmak için kimyeviler salgılar. Gelişmek için bu maddelerin bir kısmını emerler, değişikleri toprağa karışır. Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?Bazı mantar misalleri mayalar, küfler ve şapkalı mantarlardır. Bazı mantar cinsleri gibi değişikler ayrıştırıcılar meyve ve sebzeleri seçim eder. Aktinolitler, sadece ayrışması güç olan nebatları ve otobur atıklarını parçalar.
Bir arınıcı vazifesini yaptıktan sonra gizeme çürükçüllere kazanç ve iş tamamlanır. Bakteriler, insan bedeninin içi de dahil olmak üzere, Dünya’nın hemen her yerinde bulunan tek hücreli mikroskobik organizmalardır. Bazı cinsler öteki canlılarda beraber yaşar. Misalin, bağırsaklarımızda gıdaların sindirimine takviyeci olan milyonlarca bakteri vardır. Öteki bakteriler ölüler üzerinde yaşar ve onları topraktaki minerallere dönüştürür.

Detritivorlar
Bazı organizmalar ayrıştırıcılar ile eş bir işlev görür ve bazen ayrıştırıcılar olarak adlandır ancak onlar detritivorlardır. Detritivorlar döküntüler ile beslenen heterotrofik organizmalardır. Atıklar ya da döküntüler ölü nebat ve hayvan materyallerinden oluşan organik maddelerdir. Detritivor ve ayrıştırıcı terimleri sıklıkla birbirinin yerine kullanılsa da değişiktir ve detritivorlar teknik olarak ayrıştırıcıların bir dalıdır. Fark ayrıştırıcıların ve detritivorların organik materyali bölme şeklinde uyumaktadır. Detritivorlar dağılmak ve beslenmek için organik maddeleri bedenlerinde hazmetmelidir. Detritivorların aksine, mantarlar, bakteriler veya protistler gibi asıl ayrıştırıcılar yiyeceklerini ağızdan, sindirim yoluyla almaktan ziyade, hücre dışında biyokimyasal tepkinlerle maddeleri ayrıldıktan sonra emerek saprofit beslenir. Bununla beraber her ikisinin de beslenme taktiği ölü nebat ve hayvansal maddeleri harcamayı kapsar.
Detritivorlar, ayrıştırmanın erken safhalarında daha büyük partiküllü materyal ile beslenir ve bunu yaparken, materyali daha ufak ebatlı parçalara ayırır. Ufalanma harekâtı, bakteri ve öteki mikroorganizmaların hamlesi için mevcut yüzey alanını çoğaldırır ve böylece ayrışma sürecine takviyeci olur ve süratlendirir. Detritivorların sindirimiyle atıklardaki bazı karbonhidratlar, proteinler ve lipitler daha kolay maddelere parçalar. Suda çözünür yiyecekler toprağa sızar ve toprağın mineral içeri çoğalır.
Detritivorlar, ilk üreticilerden, otçul ve etçillerden gelen materyalle beslenir ve bu sebeple bir ekosistemdeki tam trofik Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?seviyelerde bulunur. Detritivorlar genellikle ikincil harcayıcılar tarafından yenir ve bu surattan ekosistemlerdeki enerji döngüsünün ufalamaz bir bileşenidir. Detritivorlar genellikle akarlar, böcekler, kelebekler, teşbih böcekleri ve sinekler gibi omurgasız böceklerdir. Sümüklü böcek ve salyangoz gibi yumuşakçalar veya toprakta yaşayan solucanlar, kırkayaklar gibi omurgasızlar da birer detritivordur. Deniz civarlarındaki detritivor misalleri, yengeçler ve ıstakozlar gibi kabuklular, deniz yıldızları gibi ekinodermler veya deniz hıyarlarıdır. Bu deniz detritivorlarının bir hayliyi deniz dibinde yaşar. Toprakta yaşayan detritivorlar, öreğin solucanlar, hareketleriyle toprağı havalandırır ve karıştırır, bu da nebatların gelişmesi için ehemmiyetlidir.
Mantarlar ve saprofit olarak da öğrenilen öteki mikroorganizmalar gibi ayrıştırıcılar detritivorlar tarafından atılan materyalleri inorganik karbon gibi daha kolay maddelere dönüştürmek için kimyevi bileşikler ve sindirim enzimleri kullanarak asıl anlamda ayrışmayı reelleştirir. Bu döngüsel maddeler tam canlılar için zorunludur, misalin, ayrıştırıcıların solunumundan salınan inorganik karbon nebatlar tarafından alınır ve fotosentez yapmak için kullanılır. Modifiye olmuş organik maddenin arkası arda ayrışması humuslaşma ile sonuçlanır. Humus yüksek mineral içeriğine ve kararlılığa sahip bir toprak cinsidir.

Ayrışma Evreleri
Bir organizma can verdiğinde ve ayrıştırıcılar işlerini yaptığında organizmanın yıkıntıları beş ayrı evreden geçer: Taze düzey, şişme düzeyi, etkin çürüme, ileri çürüme ve kuru enkaz düzeyi.
Ayrışan bir organizmada alana gelen iki ana harekât vardır: otoliz ve yine şekillenme. Otoliz, ölü organizmanın kendi bedenindeki hücresel enzimlerin hücreleri ve dokuları ayrıldığı zamandır. Yine yaradılış, mikropların vefattan sonra bedende arttığı zamandır. Ayrışmanın 5 safhanın kısa bir özeti alttadır:
1-Taze düzey
Bu düzey bir organizmanın kalbi atmayı durdurunca veya canlı can verdiğinde başlar. Bedene daha fazla oksijen gelmediği ve karbondioksit biriktiği zaman otoliz başlayacaktır. Bu arada kokuşma da başlamıştır.
2- Şişme düzeyi
Çürüme sebebiyle gaz birikimi oluşur ve organizmanın yıkıntıları şişme safhasına girer. Bazı gazlar ve akışkanlar bedenden atılır.
3-Etkin çürüme
Harabeler kütle kaybeder, dokuların akışkanlaşmaya ve ufalanmaya başlar. Bakteriler, amonyak, hidrojen sülfit ve metan gibi kimyevileri üreterek eforlu kokulara neden olur.
4-İleri çürüme
Organizma çok fazla kütle kaybeder, bu surattan ayrışacak fazla bir şey kalmaz. Organizma toprakta üzerinde ya da içindeyse etraftaki toprak Ekosistemlerde Ayrıştırıcıların Rolü Nedir?nebatlar için ehemmiyetli bir gıda maddesi olan azot bakımından bir çoğalış gösterir.
5-Kuru Enkaz
Bu safhada yalnızca kuru ten, kıkırdak ve kemik kalır. Topraktaki gıda seviyelerinin çoğalmasından dolayı yıkıntıların çevresinde nebatlar gelişebilir. Sonunda yalnızca organizmanın kemikleri kalır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ