Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Echinococcus Granulosus Hidatik Solucan Nedir?

  • 26 Mart 2021
  • Echinococcus Granulosus Hidatik Solucan Nedir? için yorumlar kapalı
  • 80 kez görüntülendi.

Hidatik solucan olarak da adlandırılan echinococcus granulosus, insanları ve hayvanları etkileyen bir asalak cinsidir. Bu asalağın, 12 değişik tür tipleri olsa da ekinokokkoz hidatidoz olarak öğrenilen zoonotik hastalığa neden olurken dört ana cinsi insan asalak hastalığına neden olduğu öğrenilmektedir. Bununla beraber bu dört ana cinsi alttaki gibidir: • Echinococcus granulosus E. granulosus, • Echinococcus multilocularis, […]

Hidatik solucan olarak da adlandırılan echinococcus granulosus, insanları ve hayvanları etkileyen bir asalak cinsidir. Bu asalağın, 12 değişik tür tipleri olsa da ekinokokkoz hidatidoz olarak öğrenilen zoonotik hastalığa neden olurken dört ana cinsi insan asalak hastalığına neden olduğu öğrenilmektedir. Bununla beraber bu dört ana cinsi alttaki gibidir:
• Echinococcus granulosus E. granulosus,
• Echinococcus multilocularis,
• Ekinokokkus Vogeli,
• Echinococcus oligarthrus,
Echinococcus granulosus, en az 10 değişik genom paterni ve değişik genetik göstergeçler ile takribî 2-7 mm uzunluğunda minik ebatlı bir tenya olan kistik ekinokokkozun sebepsel organizmasıdır. Genelde erişkin kurtlar, kesin konakçı olan köpeklerin bağırsaklarında yaşarlar. Hidatidoz, daha önceki çağlardan beri öğrenilen dünyanın bir hayli ülkesinde sıhhat ve ekonomi açısından insanlar için riskli olan salgın hastalıklardan biridir. Hidatidoz veya ekinokokkoz tek oküler, Libya, Sudan, Mısır, Lübnan, Suriye, Cezayir, Filistin ve Irak yaygındır ayrıca Kuzey, Doğu ve Güney Afrika, Batı ve Güney Avrupa ve Güney Amerika dâhil olmak üzere bir hayli Arap ülkesinde yaygındır. Yapılan araştırmalar, hastalığın Kuzey Amerika ve Kanada gibi daha evvel tamamen yok olan bölgelerde dağıldığını göstermektedir.

Parazitoloji

Echinococcus granulosusun üç değişik gelişim safhası vardır; minik olan ve uzunlukları 7 mm’yi geçmeyen ve kesin konakçıların ince bağırsağının mukoza katmanına bitişik yaşayan yumurtalar, larvalar ve erişkin kurtlardır. Cinsel olgunluğun yetişkin aşamalarına takribî 5-4 hafta içinde erişirler. Erişkin solucan, kısa boyunlu ve üç tip irtibatlı segmentle 0,3 mm çapında küresel bir başlığa sahiptir. Kafa, dört yan emici ile 50 ila 28 çatal arasında değişen iki gizeme dikenle çevrili bir emici kapsar. Başı takip eden kısım olgunlaşmamış cinsel uzuvları kapsarken, orta kısım olgunlaşmış testisleri ve yumurtalıkları kapsarken genital sarihliğin ortasında yer alır. Üçüncü segment gravid segment olarak adlandırılır, dallanmış bir uterus kapsar ve takribî 1000 yumurta kapsayan 15–12 dalı vardır. Erişkin asalak, kesin bir konağın ince bağırsağında yaşar ve enfektif onkosferler kapsayan yumurtalar üretilir. Daha sonra, hür yumurtaların yanı gizeme sestod segmentleri de konağın dışkısı yoluyla etrafa atılır.
Echinococcus Granulosus Hidatik Solucan Nedir?Bir ara konakçı tarafından oral yoldan yumurta alımını takiben, kan ve lenf damarları süresince bir larva göçü başlar. Bundan sonra, başta karaciğer ve akciğerler olmak üzere bir hayli iç uzuvda bir larva safhası metacestode büyür. Tipik olarak, her biri uygun bir kesin konakçı tarafından oral alımdan sonra erişkin bir sestoda dönüşme potansiyeline sahip olan çok rakamda protoskoleks olgun metacestode tarafından üretilir. Bu asalak ayrıca, e. granulosus ve asalağın yetişkin kesin konakçıları olan etçillerden köpekler, tilkiler, parslar, aslanlar ve sırtlanların bağırsaklarında yaşarlar. Ayrıca larvaların hidatik kist yaşadığı asalağın ara konakları olan otoburlar, koyun, keçi, deve, inek, manda, at, eşek, domuz, tavşan ve insanlardır.

Echinococcus Granulosus Yumurtaları

Yumurtalar küresel şekle sahip, takribî 40–30 m çapındadır ve görünüşte öbür tenyaların yumurtalarına eştir. Bir hexacanth veya oncosphere cenin kapsar, zira ceninin altıncı kancaları vardır. Yumurtalar transparan kaplamalarla çevrilidir, yumurtalar, hayvanların tüylerine ve öbür şeylere yapışan yapışık bir katman kapsar ve bu da onların dağılmasına takviyeci olur. Optimum şartlarda yumurtalar, çayırlar ve bahçelerde haftalarca veya aylarca canlı kalırken, doğru nem ve orta sıcaklıklarda canlı kalırlar. Yumurtalar suda ve ıslak kumda 3 hafta 30° C’de ve 225 gün süresince bulunur. 6° C ve 10–21° C’de 32 gün, ayrıca yumurtalar güneş ışığına ve kuru şartlara maruz kaldıklarında kısa bir müddet kalırlar. 10 dakika süresince % 3,75 sodyum hipoklorite maruz kaldıklarında yumurtaları öldürürler ve aynı zamanda dondurulduğunda öldürülürler. Bu – 4 gün için 70° C veya 2 gün için -80° C veya 3 dakika için 60° C’den daha büyük ısı ile hakikatleşir.

Echinococcus Granulosus Larva Safhası

Ara konakçılar çiftlik hayvanları veya insanlar tesadüfî konakçı yumurtaları yuttuğunda, cenin onkosferler yumurtadan çıkar ve faal hale kazanç, kan dolaşımı yoluyla karaciğere veya başka bir uzva iletilir. Hekzakant cenin kesin konumuna erişir erişmez, hidatik kistin iç katmanında gelişen ve yavru kistler veya protoskoleksler üreten tek oküler hidatik kiste dönüşür.

Echinococcus Granulosus Mesajımı

İnsanlara bulaşma, asalak yumurtalarla kirlenmiş besin ve su yerken fekal-oral yoldan kaynaklanır. Bu yumurtalar, köpekler gibi kesin konakçıların dışkılarıyla, lekeli toprakta veya kumda bulunan yumurtalarla ellerin kirlenmesi yoluyla atılır. Belirleyici konaklar, enfekte koyun gibi ara konağın uzuvlarında bulunan hidatik kistlerle beslendiklerinde erişkin solucanla enfekte olur.

Echinococcus Granulosus Cinsleri

Echinococcus granulosus, ara ana adlarına göre adlandırıldığı gibi muhtelif suşlar da böler. Bu suşların hayat döngüsü sahip oldukları konakçı cinsine yüksek derecede uyarlama sağlarlar. Konakçı oldukları canlı cinsine göre suşlar biçim, büyüme sürati, patojenite ve mevcudiyetlerinin coğrafi kapsamına göre değişir. G1 koyunlarda, G2 Tazmanya koyunlarında ve G3 bufalolarda bulunurken bu cinslerin tümü echinococcus granulosus cinsine girer. Ve attaki G4 cinsi bu sebeple echinococcus equinus olarak ve ineklerde G5, echinococcus ortleppi olarak adlandırılır. Ayrıca develerde G6, Domuzlarda G7, cılız olarak karakterize edilen G9, Polonya’daki insan hadiselerinde kistik hastalıktan izole edilmiştir. G7, G8 ve G9 echinococcus canadensis’e girebilir ve bazı analistler G9 suşunu domuzlarda bir cins G7 suşu olarak kabul eder.

Echinococcus Granulosus Hidatik Solucan Nedir?Echinococcus Granulosus Sınıflandırması

Echinococcus türünün sınıflandırılması uzun zamandır münakaşalı olmuştur, asalağın yapısal ve fenotipik özelliklerindeki değişikliğe, konağın ve cinsinin özelliklerine dayalı olarak bu türün 16 cinsi ve 13 alt cinsi belirlenmiştir. Ancak yalnızca 4 tanesi taksonomik kabul edilir ve bunlar alttaki gibidir:
• Echinococcus granulosus,
• Echinococcus multilocularis,
• Echinococcus oligarthrus
• Echinococcus vogeli,
Bununla beraber echinococcus granülositik asalak asalağın sınıflandırma sistemi vardır ve bunlar alttaki gibidir:
• Kraliyet: Animalia
• Şube: Platyhelminthes
• Süper sınıf: Eucestoda
• Sınıf: Cestoda
• Alt sınıf: Cestoda
• Sipariş: Cyclophyllidea Ben; Braun, 1900
• Aile: Taeniidae Ludwig, 1886
• Tür: Echinococcus Rud, 1801
• Cins: granülöz Batsch, 1786

Echinococcus Granulosus Hayat Döngüsü

Echinococcus granulosus’un erişkin düzeyleri, kesin konağın ince bağırsağının mukoza katmanında yaşar ve yumurtalar, etrafsal şartlara bağlı olarak birkaç ay veya hatta bir sene süresince güçlü etrafsal şartlara oldukça mukavemetlidir. Bu sebeple, özellikle çocuklarda enfekte köpeklerle temas yoluyla enfekte olabilen insanlar da dahil olmak üzere kontamine su ve besin içerken ara konakçılara bir enfeksiyon kaynağı olarak kalır. Oysa yumurtalar makat etrafındaki köpek tüylerine yapışırlar.
Echinococcus Granulosus Hidatik Solucan Nedir?Yumurtalar ara konağın midesine erişir ve daha sonra sindirim akışkanları ile kitinöz korteksi ayrıştırır ve altıncı kancaların ceninini onkosferleri hür vazgeçer. Onkosferler bağırsağa nüfuz ederek karaciğere, akciğerlere ve beyin dâhil öbür uzuvlara erişirken adaleler de takribî 5 ayın sonunda hidatik kistlere dönüşür. Kesin konakçı, ara konağın enfekte olmuş uzuvlarıyla beslendiğinde, asalak ince bağırsağına erişir. Burada ilk başlıklar 7-4 hafta içinde erişkin solucanlara dönüşür ve her solucan, döngüyü yine başlatarak günde binlerce yumurta üretir.
Erişkin echinococcus granulosus sensu lato 2-7 mm uzunluğunda, kesin konağın ince bağırsağında bulunur. Gravid proglotidler, dışkıdan geçen ve hemen bulaşıcı olan yumurtaları hür vazgeçer. Uygun bir ara konakçı tarafından yutulduktan sonra, yumurtalar ince bağırsakta çatlar. Bağırsak duvarına nüfuz eden ve dolaşım sistemi süresince muhtelif uzuvlara, özellikle de karaciğer ve akciğerlere göç eden altı kancalı onkosferleri hür vazgeçer. Bu uzuvlarda onkosfer, kistin iç kısmını dolduran protoskolikler ve kız kistler üreten, kademeli olarak genişleyen kalın duvarlı bir hidatik kiste dönüşür. Kesin konak, enfekte ara konağın kist kapsayan uzuvlarını hazmederek enfekte olur. Yutulduktan sonra, protoskolikler dışarı çıkarlar, bağırsak mukozasına yapışırlar ve 32-80 gün içinde yetişkin aşamalarına dönüşürler. İnsanlar anormal ara konakçılardır ve yumurta yutulduğunda enfekte olurlar. Onkosferler bağırsakta salınır ve muhtelif uzuvlarda kist hidatik büyür. Kistler yırtılırsa, hür kalan protoskolikler bedendeki öbür bölgelerde ikincil kistler oluşturabilir ve buna ikincil ekinokokkoz denir.

Bibliyografi:
ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4767951/
who.int/news-room/fact-sheets/detail/echinococcosis
sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/echinococcus-granulosus
researchgate.net/publication/49776660_Understanding_the_laminated_layer_of_larval_Echinococcus_I_Structure

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ