Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Duyular ve Duyu Uzuvları

  • 27 Ekim 2021
  • Duyular ve Duyu Uzuvları için yorumlar kapalı
  • 24 kez görüntülendi.
Duyular ve Duyu Uzuvları

Görme Duyusu : Görme, dış dünyayı idrak etmemizi sağlamada ehemmiyetli olan duyulardan biridir. Dünyada bulunan hoşlukları idrak etmenin yanında, yaşamda kalmak için de görme duyusu çok ehemmiyetli bir mekanizmadır. Gözler beş duyu uzvumuz arasında en karışık yapıda olandır. Görme eylemi için beynin ayırdığı alan, öteki tüm duyulara parçalayan alanın toplamından fazladır. Gözümüze dış dünyadan gelen ışık ilk evvel […]

Duyular ve Duyu OrganlarıGörme Duyusu : Görme, dış dünyayı idrak etmemizi sağlamada ehemmiyetli olan duyulardan biridir. Dünyada bulunan hoşlukları idrak etmenin yanında, yaşamda kalmak için de görme duyusu çok ehemmiyetli bir mekanizmadır. Gözler beş duyu uzvumuz arasında en karışık yapıda olandır. Görme eylemi için beynin ayırdığı alan, öteki tüm duyulara parçalayan alanın toplamından fazladır.
Gözümüze dış dünyadan gelen ışık ilk evvel gözün dışında yer alan kornea ve korneanın altında bulunan mercek sayesinde kırılır. Bu kırılmadan ters dönmüş olarak gözün dip kısmında bulunan ağ tabaka üstüne yansıtılır. Gözün en dip kısmında bulunan ve rakamları takribî 125 milyon olan özel asap hücreleri tarafından gelen ışık elektrik enerjisine çevrilir. Bu asap hücreleri genel hatlarıyla iki tiptir: çubuk ve koniler. Loş ışığı idrak eden özel asap hücrelerine çubuk hücreleri rengi idrak etmeye yarayan hücrelere ise koni hücreleri denir. Parlak görüş sağlamanın yanında koni hücreleri, siyah beyaz renk ayrımını da yapmaktadırlar. Renkleri görmemiz bu koni hücrelerinin üç çeşit rengi idrak etmesine bağlı: yeşil, kırmızı ve mavi. Renklerin idrak edilmesinin esasında bu üç renk uyumaktadır. Cisimlerden yansıyan ışığın şiddeti bu renkleri idrak etmede büyük bir yere sahiptir. Cisimlerden gelen ışığın şiddetine, biçimlerine, renklerine ve hareketlerine bağlı olarak beyinde değişik görüntüler oluşmaktadır. Çubuk ve koni hücreleri tarafından idrak edilip asap liflerine iletilen ihtarlar beyne gönderilir. Beynin iki yarısında ad bu ihtarlar iletilmektedir. Asap lifleri çapraz bağlarla bağlı olduğu için sağ taraftaki görüntü beynin sol tarafına, sol taraftaki görüntü ise beynin sağ tarafında algılanır. Burada anlam kazanmaya bağlayan bilgiler beynin arka kısmında bulunan ve bu iş içi özelleşmiş olan oksipital bölgeye gönderilir. Takribî olarak iki milimetre ebadındaki hücre tabakayı ile çevrelenmiş bu bölge görme merkezi olarak görev yapar. Bu bölgeye iletilen bilgiler aracılığı ile biçimler, renkler ve hareketler idrak edilerek incelemeyi yapılır.

Duyular ve Duyu OrganlarıDuyma Duyusu:İnsanın yaşamında büyük bir ehemmiyete sahip olan duyulardan bir öbürü de duyma duyusudur. Duyma duyusu sayesinde bir hayli canlı cinsi etraftan gelen riskleri algılar. Bunun yanında bağlantı içinde büyük bir yere sahiptir. Duyma problemi yaşayan çocuklar konuşma eylemini de asıllaştırmakta güçlükler yaşamaktadırlar. Hava titreşimi duyma duyusu için birinci şarttır. Kulağımıza gelen sesler, hava yolu ile cisimlerin titreşiminin dış kulağa iletilmesi ile oluşmaktadır. Dış kulağa erişen bu titreşimler orta kulakta bulunan kulak çeperini titretir. Bu titreme ses şiddetine ve frekansına göre farklılık göstermektedir. Bu sayede orta kulakta bulunan örs, çekiç ve üzengi ismini taşıyan üç minik kemik hareket eder. Üzengi ismi verilen ve kulağın en iç kısmında bulunan kemik, iç kulakta bulunan bir çeperi titreştirir. Bu titreşim iç kulakta yer alan akışkanın hareket etmesini sağlar. İç kulakta yer alan ve bu eylem için özelleşmiş olan hücreler tarafından birer elektrik sinyaline dönüşerek nöronlara iletilir. Ses dalgalarının frekans seviyeleri farklı nöronların uyarılmasını sağlar. Bu sayede değişik sesler algılanır. Nöronlar yolu ile idrak edilen sesler beynin temporal bölgesinde yer alan dinleme merkezine taşınır. Sesler ilk başta aynı biçimde algılanır ve temporal bölgeye aktarılır. Sonrasında bu bilgiler beynin sol kısmında bulunan konuşma merkezine inceleme edilmek üzere gönderilir.

Değme Duyusu :Dış dünyadan gelen ihtarları idrak etmemizde oldukça büyük bir ehemmiyet taşıyan bir öteki duyumuz da değme duyusudur. Cisimlerin yapısı, ebatları ve sertlikleri bu duyu aracılığıyla idrak edilmektedir. Ciltte bulunan asap uçları tarafından değme eylemi asıllaşır. Asap uçları kıl kökleri ile iletişimlidir ve kılların en küçük hareketini algılar. Hasarlı bir uyaranın henüz bize değmeden onu sezmemizi sağlayan bir mekanizmadır. Değme duyusu ile bir maddeyi idrak etmede en ehemmiyetli nokta o bölgede yer alan asap liflerinin rakamıdır. Parmak ve dudaklarda bu sayı çok fazla iken sırt kısmında asap liflerinin rakamı çok azdır. Parmaklar ve dudaklar bir cismi detaylı olarak idrak etmek için ehemmiyetli bir rol oynamaktadırlar. Bebeklerdeki cismi ele alma sonrasında ağza götürme eylemi bu gidişatı sarihler kalitededir. Bedenin iki farkı noktasına aynı anda temas eden iki uyaranın ayrımı o bölgelerde bulunan asap ağı sıklığı hakkında bilgiler verir. Sırt bölgemizde birbirine çok yakın olan iki noktaya kalem uçları ile aynı anda temas ettirilmesi tek bir uyaran hissi uyandırabilmektedir. Kalem uçları arasındaki mesafe çoğaldırılıp 6-7 cm seviyesine çıkarıldığında iki değişik uyaran olduğu ayrımına varabiliriz. Dudak bölgesinde ise bu mesafe 1-2 mm’ye kadar inmektedir. Seks dürtüsünün tatmin noktası olmasının sebebi de budur.
Değme duyusu sayesinde acı ve ağrıları sezilebilmektedir. Bu gidişat hastalıkların erken teşhisi için büyük ehemmiyet taşımaktadır. Ağrı ve acılar değişik biçimlerde sinyaller olarak beyne iletilmektedir. Misal verecek olursak elimiz sobaya değince acıyı alana getiren ihtarlar nosiseptör ismi verilen özel asap liflerince algılanır. Bu sinyaller omuriliğin arka kısmına iletilir. Sinyaller henüz beyne erişmeden omurilik tarafından refleks hareketi için komut verilir. Refleksler en ilkel asap mesajım biçimidir. Tüm canlıların yaşamda kalmasında refleks büyük ehemmiyet taşımaktadır. Göze yanaştırılan yabancı bir cisim gözün kapatılmasını bildiren refleksleri harekete geçirmektedir. Beynin dış kabuğunda anlam kazanan sinyaller ise; ağrı ve acının şuurlu bir seviyede idrak edilmesini sağlar. Beyinde ağrı idrak edilmesi gidişatı endorfin ve enkefalin ağrı kesicilerin salgılanmasını sağlar. Bazı insanlar morfine benzeyen maddelere o kadar alışıyor ki acı sürüklemeyi bir yaşam biçimi haline getiriyorlar.

Koku ve Tat Alma Duyusu: Bu duyular birlikte çalışmasına rağmen birbirinden değişik uzuvlar ve asaplar aracılığına idrak edilir. Koku ve tat alma duyusunun birlikte çalışmasının sayesinde kokuları idrak edip bunların ayırdına varabiliriz. Tat alma duyusu tek başına yalnızca acı, tatlı, tuzlu, ekşi tatlarını idrak etmemizi sağlamaktadır. Koku duyusu sayesinde tat alma duyusu binlerce değişik lezzeti idrak edebiliriz. Ağzın içerisinde bulunan 5 binden fazla tat alma tomurcukları dil üzerinde dağınık halde yer almaktadır. Bir tomurcuk üstünde takribî 50 bin kadar tat alma asabı vardır. Tatlar, asaplar tarafından idrak edilince beyin sapına gönderilir.

Duyular ve Duyu OrganlarıAğza alınan çok acı ya da ekşi bir besine verilen ilk tepki beyin sapında oluşturulur. Sonrasında bu sinyaller beynin ortasında yer alan talamus bölgesine ve ardından beyin dış kabuğuna iletilir. Tadın değerlendirilmesi ve şuurlu bir biçimde idrak edilmesi burada asıllaşır. Burun mukozası kokunun idrak edilmesi sürecinde ilk duraktır. Burun içini kaplamış halde bulunan mukoza akışkanı koku ihtarları alan özel hücrelere sahiptir. Farklı cinsten moleküllerin hava yolu ile buruna alınması, mukozaların yüzeyine yapışıp ihtar alana getirmesini sağlar. Alınan bu ihtarlar özelleşmiş asap hücreleri tarafından elektriksel impulslara dönüşerek kokuların idrak edilmesi sağlanır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ