Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Dopaminin İki Değişik Güzergahı

  • 25 Mart 2021
  • Dopaminin İki Değişik Güzergahı için yorumlar kapalı
  • 92 kez görüntülendi.

Seneler evvel psikologlar, bir nörotransmitter nöronlar arasında sinyal mesajımını sağlayan kimyevi maddeler olan dopaminin iki değişik işlevini keşfettiler. Dopamin beyinden, sevinç verici deneyimleri aramak için salgılanır ama aynı zamanda bağımlılığa neden olabilir. Kaliforniya Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmaya göre bu yalnızca dopaminin bir suratıdır. Öteki bir yanı, sıcak bir çay kadehine değmek gibi güzel olmayan deneyimlere […]

Dopaminin İki Farklı Yönü Seneler evvel psikologlar, bir nörotransmitter nöronlar arasında sinyal mesajımını sağlayan kimyevi maddeler olan dopaminin iki değişik işlevini keşfettiler. Dopamin beyinden, sevinç verici deneyimleri aramak için salgılanır ama aynı zamanda bağımlılığa neden olabilir. Kaliforniya Üniversitesi’nde yapılan bir çalışmaya göre bu yalnızca dopaminin bir suratıdır. Öteki bir yanı, sıcak bir çay kadehine değmek gibi güzel olmayan deneyimlere yanıt olarak salgılanmasıdır. Muhtemelen beyni, gelecekte aynı vaziyetten sakınmak için eğitmektedir.

Dopaminin iyi-makûs tabiatının, bağımlılığı ve öteki us hastalıklarını rehabilitasyon edebilmek için uygulamaları olabilir. Misalin; şizofreni gibi dopamin seviyesinin beynin değişik bölgelerinde anormal seviyede salgılandığı hastalıklarda, beyinde sakınma ve mükâfatlandırma sevinç verici eylem ile alakalı nöral ağlar arasında balanssızlık vardır. Bağımlılık da, zevke ve acıya balanssız tepkin göstermenin neticesinde ortaya çıkabilir.

Bağımlılıkta insanlar yalnızca bir sonraki mükâfata odaklanır ve bunun neticesinde ilaç bağımlılığı tehlikeyi çoğalır. Bağımlı şahıslarda bu tavrı tetikleyen nörobiyolojik alt yapıyı henüz öğrenmiyoruz. İlaçların nöral ağları sakınma tutumuna göre nasıl değiştirdiğini kavramanın, ilaç bağımlılığı tavrının kararlı yapısını kırmak için ehemmiyetli uygulamaları olabilir. Bazı sinirbilimciler dopaminin sakınma hadiseyi sinyalindeki potansiyel rolünü tartışırken, dopaminin iki değişik işlevi şimdiye kadar saklı kaldı. Zira dopaminin yaygın olarak mükâfata yanıt olarak salgılanmasına odaklanıldı. En son yapılan çalışmada, iki beyin bölgesine arasında yalnızca birkaç milimetre fark olan bölgeler fiber optik sonda implante edilmesiyle, fiber fotometri usulü kullanılarak dopamin ile alakalı nöral ağlar eş zamanlı kayıt edildi. Bu çalışma ilk kez, mükâfat ve sakınma tavrının nasıl bilindiği ile alakalı beyin ağını ilk kez gösterir.

Mükâfat ve sakınma tavrı için beyinde iki değişik irtibatın bulunması, tehlikeleri ve riskleri eksiltmeye çalışırken neden daha büyük mükâfatlar için savaştığımızı açıklayabilir. Niyeti ve riski bilmeye müteveccih böyle balanslı bir tutum, devamlı değişen bir etrafta yaşamda kalmak için takviyeci olacaktır.

Dopaminin yeni keşfedilen rolü, dopaminin beynin değişik bölgelerinde farklı rollerinin olması vaziyetini destekliyor. Buna misal olarak dopaminin istemli hareketlerde rolü olması ve Parkinson hastalığı dopamin noksanlığının olduğu bir hastalıktır vaziyetinde bu hareketlerin etkilenmesidir. Dopaminle alakalı öğrenilenlerin çoğu, kemirgenler ve maymunlarla yapılan çalışmalarda elde edildi. Bu çalışmalarda, beyinde yalnızca mükâfata yanıt veren dopamin nöronlarını kapsayan spesifik bir bölgedeki hücreler kaydolundu. Bu vaziyette sakınma tutumuna yanıt veren dopamin nöronları gözden kaçtı.Dopaminin İki Farklı Yönü

Mükâfat hipotez etme yanılgı tahminine göre, bir gidişat beklediğimizden daha mükâfatlandırıcıysa, nöronlar faalleşir ve dopamin birleşimler. Fakat mükâfat temennilerimizle eşleştiğinde dopamin olağan seviyesinde kalır ve temennilerimizden daha az mükâfat olduğunda bunalıma yol açan bir etkinlik gösterir. Dopamin nöral ağları değiştirir ve beyni mükâfat etkinliklerini takip edecek ve riskli eylemlerden sakınacak biçimde eğitir. Birkaç sene evvel, değişik dopamin alt ağlarını incelemek için Stanford Üniversitesi’nde, fiber fotometri teknolojisi geliştirildi. Fiber fotometri, beyne vidalanan ince, elastik, fiber optik kabloları kapsar ve dopamin birleşimleyen nöronların verdiği floresan sinyalleri kaydolur. Floresan işaretçiler de, virüsler aracılığıyla yalnızca görüntülenmek istenen hücrelere yerleştirildi.

Maymunlarla yapılan evvelki çalışmalarda bilim insanları; aksonların nöronların uzantıları eriştiği bölgeleri öğrenmeden dopamin hücrelerini kayıt ediyordu. Fareyle yapılan çalışmada, beynin lateral yan ve orta kısımlarındaki dopamin nörolarının aksonlarının eş zamanlı kayıt edilmesiyle, bu bölgelerin beynin mükâfat ağının parçası olduğu değerlendirildi. Sonrasında, aksonları orta beyindeki dopamin bölgesine uzanan hücrelerin etkinliğini de kaydoldu. Afallatıcı biçimde, orta bölgedeki aksonların sakınma uyaranlarına yanıt olarak dopamin salgıladığı görüldü. Sakınma uyaranı olarak, ayaklara elektrik şoku verilmesiyle dopamin salgılandı. Yan bölgelerde yalnızca pozitif uyaranlara mükâfat yanıtı karşı dopamin salgıladı.Dopaminin İki Farklı Yönü

Şu ana kadar bildiklerimize göre iki değişik cins dopamin birleşimleyen hücre mevcuttur. Bir tanesi mükâfat aramaya, öbürü sakınmaya aracılık eder ve anatomik olarak da birbirlerinden tamamen değişiktirler. Bu bulgu, bağımlılıkları kavramada ve rehabilitasyon etmede yeni bir yaklaşım getirir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ