Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Bereket?

  • 25 Nisan 2021
  • Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Bereket? için yorumlar kapalı
  • 243 kez görüntülendi.

Dopamin nedir, ne işe yarıyor ve nasıl yapıyor gibi sualler senelerdir asap biliminde nörobilimde münazaralara neden olmuştur. Dopamin son 60 senede 110.000’den fazla araştırma yazısının mevzusu olmuştur ancak hala nörobilimciler arasında bir kavga kaynağıdır. Dopamin bir nörotransmitterdir. Hareket, dikkat, bilme ve duygusal tepkileri tertip etmeye takviyeci olur. Dopamin, mükâfat sisteminin bir parçası olarak zevk ve memnuniyet […]

Dopamin nedir, ne işe yarıyor ve nasıl yapıyor gibi sualler senelerdir asap biliminde nörobilimde münazaralara neden olmuştur. Dopamin son 60 senede 110.000’den fazla araştırma yazısının mevzusu olmuştur ancak hala nörobilimciler arasında bir kavga kaynağıdır. Dopamin bir nörotransmitterdir. Hareket, dikkat, bilme ve duygusal tepkileri tertip etmeye takviyeci olur. Dopamin, mükâfat sisteminin bir parçası olarak zevk ve memnuniyet duygularına katkıda bulunduğundan bağımlılıkta da rol oynar. Aynı zamanda yalnızca mükâfatları görmeye değil, onlara doğru ilerlemek için harekete geçilmesine de izin verir.

Nörotransmitter Nedir?

Dopamin, beynin asap hücreleri nöronlar arasındaki sinyalleri iletmekten mesul olan nörotransmitterlerden biridir. Beyindeki kimyevi habercilere nörotransmitterler denir. Asap hücrelerinin arasındaki boşluklara salgılanır. Bu haberciler daha sonra reseptörler olarak Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?adlandırılan moleküllere bağlanır. Bu reseptörler, nörotransmitter tarafından taşınan sinyali bir hücreden komşu hücreye aktarır. Gerçeğinde çok az rakamda nöron dopamin yapar. Beynin farklı bölgelerinde farklı nörotransmitterler yapılır. Dopamin beynin iki ana bölgesinde üretir. Bunlardan biri substantia nigra, ötekiyi ventral tegmental alandır. Her iki beyin bölgesi çok ufaktır ama ürettikleri dopamin beyin süresince gezen sinyaller iletir.

*Substantia nigra: Substantia nigra’dan üretilen dopamin hareketlere ve konuşmaya başlanmasına takviyeci olur. Bu alanda dopamin yapan beyin hücreleri henüz anlaşılamayan sebeplerden dolayı can vermeye başladığında meseleler yaşanır. Bilim insanları şu anda genetiğin, etrafsal etkenlerin ve natürel ihtiyarlama sürecinin hücre vefatı ve Parkinson hastalığı üzerindeki rolünü incelemektedir. Dopaminin yüzde 80’i kaybolduğunda titreme, hareket yavaşlığı, sertlik ve denge problemleri gibi Parkinson bulguları ortaya çıkar. Genellikle 60 yaş etrafında bayanlarda ve erkeklerde görülür. Parkinson hastalığına erken tutulan 40 yaş etrafında şahıslar da vardır.
*Ventral tegmental alan VTA: Beynin bu kısmında üretilen dopaminin işlevleri daha az belirlenmiştir ve nörobilimcilerin kavgalarının ana kaynağıdır. Dopamin üreten nöronlar aktive olduğunda dopamini hür vazgeçer. Ventral tegmental alanda VTA üretilen dopamin, insanların hareket etmesine en azından doğrudan takviyeci olmamaktadır. Bunun yerine, bu alan genellikle hayvanlar insanlar dahil bir mükâfat beklediğinde veya aldığında dopamin’i beyini yollar. Bu mükâfat lezzetli bir dilim pizza veya gözde bir şarkı olabilir. VTA’daki tam nöronlar dopamin yapmaz. Bir Hayli çalışma, sızı gibi istenmeyen veya hasarlı uyaranların aniden ortaya çıkmasının, ventral tegmental alandaki bazı nöronların Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?aktivasyonuna neden olduğunu ileri devam ettir.

Dopamin Haz Almayı Sağlar

Dopamin ruh halini de tesirler. Dopamin, bir laboratuvar hayvanını, misalin lezzetli gıdalar elde etmek için bir kola tekerrür tekerrür basmaya iten şeydir. İnsanların bir dilim pizza daha nedeni de budur. Mükâfat ve pekiştirme, gıda ve su gibi ehemmiyetli şeyleri nerede bulacağımızı bilmemize takviyeci olur, böylece daha aşırısı elde edilebilir. Caydırıcı bir vakadan kurtulmak da mükâfat olarak düşünülebilir. Mükâfatlendirici olan şeyler bizi oldukça iyi sezdirir. Dopaminin düşürülmesi, hayvanlarda yeme ve içme gibi etkinliklerden alınan neşenin kaybolmasına neden olabilir. Bu sevinçsiz vaziyete anhedonia ya da haz kaybı denir.

Parkinson Rehabilitasyonu ve Dopamin

Dopamin, yoğun olarak motor sistemde misyon alır. Beyin yeterli dopamin üretemediğinde, Parkinson hastalığı ortaya çıkabilir. Parkinson ilerleyici bir hastalıktır. Hastalık ilerledikçe beyin daha az dopamine sahip olduğundan, hastalığın semptomları daha besbelli hale kazanç, hastada titreme, yürüme güçlüğü ve hareketle alakalı değişik meseleler büyür. Analistler dopamin üreten hücrelerin kaybını durdurmanın veya yavaşlatmanın yolları üzerinde çalışmaktadır.
Parkinson hastalığını idaremek için kullanılan, daha fazla dopamin oluşturulmasına izin veren muhtelif ilaçlar vardır. Bu ilaçlar, semptomların hafif veya ileri olmasına bağlı olarak tek başlarına veya birbirleriyle kombinasyon halinde kullanılabilir. Parkinson hastalığının ilk rehabilitasyonu, dopamin imalini teşvik eden L-dopa ismi verilen bir ilaçtır. Dopamin ayrıca şizofreni ve Dikkat Yetersizliği ve Hiperaktivite Bozukluğunda DEHB rol alır. Kanser ilaçları da dopamin seviyesini yükseltip Parkinson semptomlarına gevşetebilir. Semptomlar ilaçlarla muhtelif nedenlerden dolayı hakimiyet edemediğinde operasyon düşünülmelidir. Beyindeki bazı bölgelerin yakılmasını kapsayan pallidotomi ve talamotomi operasyonları dışında derin beyin Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?stimülasyonu DBS operasyonu da uygulanabilir. Bu operasyonda beynin emin bir alanına bir elektrot implant yerleştirilir.

Bağımlılık ve Dopamin

Uyuşturucu bağımlılığı ve Parkinson hastalığının ortak noktası eksik dopamin seviyeleridir. Düşük dopaminli insanlar bağımlılığa daha yatkın olabilmektedir. Emin bir dopamin reseptörünün varlığı, daha yaygın olarak tehlike alma ve coşku arama olarak öğrenilen duyum arayışı ile ilişkilidir Dopamin günlük tutumların çoğu için ehemmiyetli olan, beyindeki bir hayli şeyi etkileyen bir kimyevidir. En ehemmiyetlisi ruh sıhhatini ve zevk almayı tesirler, motivasyonu artırır ve bireyi mutlu eder. İçki ve kokain, nikotin gibi uyarıcılar ve eroin gibi değişik maddeler bir biçimde dopamin üretimini çoğaldırır. Bu yükseliş insanları hasarlı olsalar dahi bu uyuşturucu maddeleri tekerrür tekerrür aramaya güçler.
Kısa süreli kullanım, hemen hemen herkes için aynı mükâfat ve zevki üretir ve işler süratli bir biçimde olağana geri döner. Zaman içerisinde ilaçlara maruz kalmak, seçim edilen ilaca ve reseptörler üzerindeki tesirlerine bağlı olarak beyni duyarlılaştırır veya duyarsızlaştırır. Bu, bir birey bir ilaca hoşgörü oluşturduğunda hakikatleşir. Birey artık bir zamanlar natürel olarak alana gelen aynı pozitif duyguları elde etmek için ilacın daha aşırısına gereksinim dinler. Uzun süreli fazla uyuşturucu veya içki kullanımı gerçeğinde beyni ele geçirir, duyguları, motivasyonu ve ruh halini hakimiyet eder. Zamanla bu ilaçlar sıradan dopamin akışının yerini alır ve onlar olmadan birey motivasyonunu kaybeder, hazin veya bunalımda sezer, hem fiziksel hem de akılsal olarak sıradan biçimde çalışamaz. Böyle bireylere uyuşturucu kullanmayı veya içki içmeyi durdurabileceğini söylemek, neredeyse mutlu olmayı vazgeçmelerini söylemek gibidir ve bu onlar için hiç de basit değildir.

Bağımlılık Rehabilitasyonu

Uyuşturucu ve içki rehabilitasyonu, psikoterapi ve ilaçlar çoğu insanı dopamin işlevi bakımından sıradan vaziyete geri döndürebilir. Kullanım müddetine, derecesine ve seçim edilen maddeye bağlı olarak bu azıcık zaman alabilir. Tek başına iyileşmeye çalışmak yerine her zaman Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?eğitimli bir tıbbi bağımlılık uzmanıyla beraber çalışılması önerilir. Tehlikesiz ve tesirli iyileştirme muhtemeldir. Çok uzun süreli veya fazla uyuşturucu ve içki kullanımı beyin yapılarını ve tavırlarını geri dönüşü olmayacak biçimde değiştirebilir. Bununla beraber bağımlı birey rehabilitasyon ile beyin ve tutum farklılıkları ile nasıl yaşayacağını bilebilir. Pek çok bağımlı, rehabilitasyon ile nitelikli bir hayat sürse de tamamen rehabilitasyon edilemez. Bu sebeple birey ne kadar erken rehabilitasyon görür ve bağımlılıklarının üstesinden kazançsa zaferli bir netice almak için kısmeti o kadar çoğalır.

Dopamin Nasıl Yükseltilir?

Dopamin, beynin zevk, motivasyon ve mükâfat kimyevileridir. Dopamin duyarlılığının çoğaldırılması, motivasyon, hafıza, tutum, biliş, dikkat, uyku, ruh hali, bilme ve yoğun egzersiz gibi etkinlikler de dahil olmak üzere bir hayli günlük işlevler üzerinde derin tesirlere neden olabilir. Dopamin seviyesini natürel olarak yükseltmenin yolları vardır.
*Temel şahsi bakım sağlanmalıdır: Dopamini yükseltmeye başlamak için doğru başlangıçtır. Kumpassız bir gece uykusu dopamini ciddi biçimde eksiltebilir; bu surattan iyi bir uyku kumpası ve hijyeni sağlanmalıdır.
*Balanslı beslenmeli, fiziksel etkinlik artırılmalıdır: Balanslı bir beslenme ve fiziksel olarak faal kalma sıhhatli bir hayat stilini sürdürmek genel sıhhat ve iyiliğe katkıda bulunur. Dopamin duyarlılığını artırmak isteyenlerin sakınması gereken bazı gıdalar vardır. Patates cipsi, şekerleme ve kurabiye gibi abur cuburlar bireyin anlık olarak mutlu sezmesine neden olabilir, ancak sıhhat veya beyin için o kadar iyi değillerdir. İşlenmiş, abur cubur, şeker ve tatlılardan, beyni çökerten büyük ölçüde dopamin kapsayan konsantre kalori kaynaklarından kurtulmak gerekir. Çok fazla doymuş yağ tüketimi de dopamin reseptörü hassasiyetini eksiltir.
*Televizyon izleme süresi sınırlanmalıdır: Bazı insanlar gevşemek için TV izliyor olsalar da basitçe bağımlı hale gelebilirler. İzleyiciyi içeri sürüklemek ve izlemeye devam ettirmek için planlanmış bir hayli yeni içerik vardır. TV izlemeyi vazgeçmek için zamanla izleme süresi Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?usulca eksiltmeli, daha sonra tamamen kesilmeli veya TV izlemek için tüketilen zaman değişik faalliklerle değiştirilmelidir.
*Sosyal medya kullanımını sınırlanmalıdır: İnternet kullanım zamanı da TV izleme süresi gibi eksiltilmeli, orta seviyeye çekilmelidir zira internet bağımlılığı bir hayli insanı etkileyen ve giderek yaygınlaşan bir meseledir. Sosyal medya, daha önceki dostlarla iletişim kurulmasına ve bireyin hayatındaki ehemmiyetli anların paylaşılmanıza izin vererek yaşamı zenginleştirebilir ancak uygun biçimde idarenmezse, zamanı harcayan, işi ve ilişkileri etkileyebilen bir bağımlılık haline gelebilir.
*YouTube daha az izlenmelidir: Site, bir videodan değişiğine tıklamayı basitleştirecek biçimde muhtemel olduğu kadar dolaşılabilir olacak biçimde yapılandırılmıştır ve çok bağımlılık potansiyeli olan bir cümbüş platformudur. YouTube’un izlenmesi olabildiğince eksiltilmelidir.
*Video oyunları oynamaktan bırakılmalıdır: Video oyunları bağımlılık yaratabilir. Video oyunları alışkanlığının üstesinden gelmek güçtür ancak ondan uzaklaşmak beyne çok gereksinim dinlediği molayı verecektir.
*Kafein tüketimi sınırlanmalıdır: Kafein daha kurnaz ve tetikte sezilmesine takviyeci olabilir ancak çok uzun vakit ve fazla içilmesi sıhhat ve beyin için makûs olabilir. Kafein, natürel olmayan bir enerji patlaması sağlar ve yanlış kullanıldığında, adenozini kurnazlıkla alakalı nörotransmiter ve dopamin reseptörlerinden alınganlaştırabilir. Fazla kafein tüketimi, beyin sinapslarındaki dopamin konsantrasyonlarını artırır. Bedeni ve aklı sıfırlamak için kafeinden uzaklaşmak, vazgeçmek güç olabilir ancak çoğu insan kafeinsiz bir hayatın bereketlerini oldukça süratli bir biçimde sezer. Kafein bir ilaçtır ve rastgele bir ilaç gibi ondan kurtulmak için geri çekilme semptomlarına ve enerji seviyelerinizdeki ciddi düşüşe hazır olunmalıdır.
*İçkisiz meşrubatlar fazla harcanmamalıdır: İçkisiz meşrubatlar hasarsız gibi görünse de aşırıca şeker kapsar. Beyin taramaları, aralıklı şeker tüketiminin beyni emin ilaçlara eş biçimlerde etkilediğini doğrulamıştır. Bunu, beynin duygusal hakimiyetle ilişkilendirilen bir parçası olan limbik sistemin kimyasını etkileyerek yapar. Şekere aralıklı ulaşım, madde bağımlılığının tesirlerine benzeyen tutumsal ve nörokimyasal farklılıklara yol açabilir.
*İçkili alkol kullanılmamalıdır: İçki GABA, glutamat ve dopamin gibi nörotransmitterlerin reseptör bölgelerine tesir eder. İçkinin GABA ve glutamat bölgelerindeki etkinliği, hareketin ve konuşmanın yavaşlaması gibi fizyolojik tesirlere neden olur ancakDopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar? fertler yalnızca GABA ve glutamat tesirleri için içki içmez. İçkinin beynin mükâfat merkezinde, dopamin alanındaki faalliği bir hayli insanı ilk etapta içmeye motive eden zevkli duygular yaratır. İçilen içki ölçüyü kesinlikle eksiltilmelidir.
*Uyuşturucu almaktan bırakılmalıdır: Uyuşturucu maddeler dopamin salınım ölçüsünü artırarak dopamin seviyelerini yükseltebilir. Bu maddeler o kadar eforlu ve uyarıcıdır ki dopamin seviyelerini bazal seviyelerinin % 1200 üstüne yükseltebilir.
*Mastürbasyon ve pornografiden uzak durulmalıdır: Bu, dopamin metabolik yollarını sıfırlamanın kilit doğrultuyudur. Bunun üstesinden gelmek, hayatınızın değişik kısımlarına da akacak. Pornografi ve sarih görüntüler beyinde büyük ölçüde dopamin salgılanmasına yol açar. Mastürbasyonla birleştiğinde bu karşılaşılabilecek en fazla uyaranlardan biridir. Bu iki suni dopamin kaynağının yaşamdan uzaklaştırılması ya da eksiltilmesi beyin için çok verimli olacaktır.
*Alışveriş alışkanlıkları idarenmelidir: Bazı insanlara gereksinim dinlenmeyen eşyaları almak gerçekten çok cazip gelebilir. Yeni şeyler almanın sağladığı coşkuya dayanmak çok güç olabilir. Alışveriş alışkanlıkları mevzusunda hakimiyet kaybediliyorsa az ölçüde nakit para taşımak ve tüm kredi kartlarını kullanmayı vazgeçmek iyi olabilir. Boş zamanlar dışarıda geçirilmeli ve alışveriş yapmak yerine yeni şeyler bilinmelidir.
*Müzik fazla kullanılmamalıdır: Müzik, çok muhtelif duygu ve düşünceleri çağrıştırabilir ve ruh halinde veya enerjide büyük farklılıklar oluşturabilir. Müzik esin, bereketlilik ya da ruh halini artırma için bir vasıta olarak kullanılabilir. Kronik müzik kullanımı, zaman içinde dopamin hassasiyetini potansiyel olarak etkileyebilir. Bağımlı olunmasa dahi, müzik dinlerken geçirilen vakti kısaltmak, duyguları dengelemek ve beyine müzik dayanağı olmadan duyguları tecrübelemeyi öğretmek için takviyeci olabilir.
*Fazla, suni dopaminerjik faaliyetlerden sakınılmalıdır: Yeterince uzun vakit kullanıldığında birini “mutlu” vaziyete getirebilecek suni bir şey bireyi uyuşturur. Balansı gözetmek için fazla ölçüde dopamin salındığında, dopamin reseptörleri alta düşer, Dopamin Nedir, Nerede Üretilir, Ne İşe Yarar?böylece aynı mutluluk seviyesine erişmek için daha fazla dopamin gerekir. Hedonist ya da hazcı bir hayat stili yalnızca doyumsuzluğu besler.
*Alaka alanları ve hobiler edinilmelidir: Hayatda tatmin edici ve natürel zevk kaynakları oluşturulmazsa, birey kaçınılmaz olarak anında tatmin edici tutum ve faalliklere yönelecektir. Hobiler iş dışındaki alaka alanlarının keşfedilmesine, yaratıcı olmaya ve her türlü yeni şeyin sınanmasına izin verir. Hayat boş olanlar anlık hazlar yerine anlamlı zevk kaynakları gecikmeli haz çevresinde inşa edilerek, hayat niteliği büyük miktarda artırılabilir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ