Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Çölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur?

  • 13 Ekim 2021
  • Çölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur? için yorumlar kapalı
  • 10 kez görüntülendi.
Çölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur?

Çölleşme, bir cins arazi bozulmasıdır ve kurak alanlar giderek daha kurak veya çöl gibi hale geldiğinde ortaya çıkar. Çölleşme, su kıtlığı olan bu bölgelerin kesinlikle çöl iklimlerine dönüşeceği anlamına gelmez, yalnızca toprakların natürel üretkenliğinin kaybolduğu, yüzey ve yeraltı su kaynaklarının eksildiği anlamına da kazanç. Klimatolojik bir çölün oluşabilmesi için bir yerin senelik olarak aldığı yağmur veya karın tamamını buharlaştırması gerekir. Kurak alanlar aldıkları yağışın %65’inden aşırısını buharlaştırmamalıdır, elbette çölleşme şiddetli ve kalıcı ise, bir bölgenin iklimini etkileyebilir. Çölleşme yeterince erken ele alınırsa ve hafifse, tersine çevrilebilir, ancak topraklar bir kere ciddi biçimde çölleştiğinde, onları daha önceki haline getirmek son derece güç ve maliyetli bir iştir.
Çölleşme ehemmiyetli bir küresel etraf meseleyidir, ancak geniş çapta tartışılmamaktadır. Bunun muhtemel bir sebebi, çöl sözcüğünün dünyanın ve tehlike altındaki popülasyonların bölgelerini yanlış temsil etmesidir. Ancak, Hükümetler arası İklim Farklılığı Oturumu’ne IPCC göre, kurak alanlar Dünya’nın kara alanının takribî %46’sını ve Amerika Birleşik Devletleri’nin %40 kadarını kaplamaktadır. Teorik olarak bu, dünyanın kabaca yarısının ve halkın yarısının sadece çölleşmeye değil, aynı zamanda negatif tesirlerine de duyarlı olduğu anlamına kazanç. Çorak toprak, bitki örtüsü kaybı, yaban yaşamın kaybı ve kısacası çölleşme biyoçeşitlilikDünyada ki yaşamın spektrumueksilmesi bu neticelerden yalnızca bazılarıdır.

Çölleşmeye Ne Sebep Olur?

Çölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur?Çölleşme, kuraklık ve orman yangınları gibi natürel hadiselerin yanı gizeme makûs arazi yönetimi ve küresel ısınma gibi insan faaliyetlerinden de kaynaklanmaktadır. Çölleşmeye neden olan unsurlar alttaki gibidir:
Ormansızlaşma
Ağaçlar ve öbür bitki örtüsü, ormansızlaşma olarak bilinen bir eylem olan ormanlardan ve ormanlık alanlardan kalıcı olarak yok olduğunda, üryan kalan arazi çok daha sıcak ve daha kuru hale gelebilir. Bunun sebebi, bitki örtüsü olmadan evapotranspirasyonun bitki yapraklarından havaya nemi taşıyan ve aynı zamanda etraftaki havayı soğutan bir süreç artık asıllaşmamasıdır. Ağaçları kaldırmak, toprağı birbcerahate bağlayan kökleri de yok eder ve bu sebeple toprak, yağmurlar ve rüzgârlar tarafından yıkanma veya savrulma tehlikeyi altındadır.
Toprak aşınmayı
Tüm toprak cinsleri yıpranır ya da uzağında humus yüzeye en yakın uzanan ve bitkileri için lüzumlu besinleri kapsayan bir tabaka halinde ile kaplanır, toz ve kum yüksek infertil karışım geride bırakarak uzaklaştırılır. Kum yalnızca daha az bereketli olmakla kalmaz, aynı zamanda daha büyük, daha kocaman taneleri sebebiyle öbür toprak cinsleri kadar su yakalamaz ve bu sebeple nem kaybını artırır.
Ormanların ve otlakların tarım arazisine dönüştürülmesi, toprak aşınmasının en büyük kaynaklarından bkocamandır. Küresel olarak, toprak bozunma oranları, toprak yaradılışından daha yüksek olmaya devam etmektedir.
Hayvanların fazla yayıldırılması
Fazla yayıldırma da çölleşmeye yol açabilir ve hayvanlar aralıksız olarak aynı çayırdan beslenirlerse, harcadıkları ot ve çalılara büyümeye devam etmeleri için yeterli zaman verilmez. Hayvanlar bazen bitkileri köklerine kadar yedikleri, ayrıca fidan ve tohumlarla beslendikleri için bitkiler tamamen büyümeyi durdurabilir. Bu, toprağın elementlere maruz kaldığı, nem kaybı ve aşınmaya karşı korunmasız kaldığı geniş, sarih alanlar ile sonuçlanır.
Makûs tarım uygulamaları
Fazla ekim tek bir arazi parçası üzerinde fazla tarım ve monokrom aynı arazide her sene tek bir ürün yetiştirme gibi makûs tarım uygulamaları, toprak besinlerinin yenilenmesi için yeterli zamana izin vermeyerek toprak sıhhatine hasar verebilir. Fazla operasyona toprağı çok sık veya çok derin karıştırmak, toprağı sıkıştırarak ve çok süratli kurutarak toprağı bozabilir.
ABD tarihindeki en büyük çölleşme hadiselerinden bkocaman olan 1930’lu senelerde ki Dust Bowl, Great Plains bölgesindeki bu cins makûs tarım uygulamaları tarafından tetiklenmiş ve ayrıca yaşam şartları bir dizi kuraklık tarafından daha da makûslaşmıştır.
Kuraklık
Kuraklık, uzun süreli aylar ila seneler az yağmur veya kar, su kıtlığı yaratarak ve aşınmaya katkıda bulunarak çölleşmeyi tetikleyebilir. Bitkiler susuzluktan can verdikçe toprak üryan kalır ve rüzgârla daha kolay yıpranır. Yağış geri döndüğünde, toprak da su tarafından daha kolay eskimesine yol açar.
Orman yangınlarıÇölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur?
Büyük orman yangınları, bitki yaşamını öldürerek çölleşmeye neden olabilir. Buda toprak nemini eksilten ve aşınmaya karşı hassasiyetini artıran kavurucu toprağı ve yanmış araziler yine tohumlandığında ortaya çıkan yerli olmayan bitkilerin istilasına izin vererek hakikatleşir. ABD Orman Servisi’ne göre, biyoçeşitliliği ehemmiyetli miktarda eksilten istilacı bitkiler, yanmış arazilerde yanmamış arazilere göre 10 kat daha fazladır.
İklim farklılığı
Dünyanın küresel vasati hava sıcaklığı, sanayi evveli zamanlardan bu yana takribî 2 Fahrenhayt derece ısınmıştır. Ancak ummanlar veya atmosferdekinden daha süratli ısınan kara sıcaklığı, gerçeğinde 3 derece Fahrenheit kadardır. Bu toprak ısınması muhtelif biçimlerde çölleşmeye katkıda bulunur. Biltihapçısı, bitki örtüsünde ısı stresine neden olur ve küresel ısınma, kuraklık ve su baskın gibi aşınmaya katkıda bulunan fazla hava hadiselerini de makûslaştırır. Daha sıcak bir iklim, topraklardaki organik maddelerin ayrışmasını da süratlendirir ve onları besin açısından noksan hale getirir.

Çölleşme Nerede Hakikatleşir?

Çölleşme noktaları arasında Kuzey Afrika, Güneydoğu Asya Orta Doğu, Hindistan ve Çin dahil, Avustralya ve Latin Amerika Orta ve Güney Amerika artı Meksika bulunur. Bunlar arasında Afrika ve Asya, topraklarının büyük çoğunluğunun kurak olması sebebiyle en büyük tehditle karşı karşıyadır. Gerçeğinde Nature mecmuasında yayınlanan bir rapora göre, bu iki kıta dünyadaki kurak alanların takribî %60’ını oluşturmaktadır. Ayrıca Batı Amerika Birleşik Devletleri, özellikle Güneybatı da çölleşmeye karşı oldukça korunmasızdır.
Afrika
Topraklarının %65’i kurak alan olarak kabul edildiğinden, Afrika’nın çölleşmeden en çok etkilenen kıta olması afallatıcı değildir. Dünya Kaynakları Enstitüsü’ne göre, Afrika’daki çölleşme o kadar fazla ki, kıta 2025 senesine kadar popülasyonunun dörtte biltihaptan aşırısını besleyemeyez hala gelecektir. Kuzeydeki kurak Sahra çölü ile güneydeki Sudan savanlarının kuşağı arasındaki geçiş bölgesi olan Sahel, kıtanın en bozulmuş bölgelerinden bkocamandır. Hem Sahel hem de Güney Afrika, şiddetli kuraklık şartlarına meyillidir ve kıtadaki çölleşmenin öbür sebepleri arasında iklim farklılığı ve uyumluk tarım yer almaktadır.
Asya
Hindistan’ın neredeyse dörtte bkocaman, büyük miktarda musonlardan kaynaklanan su aşınmayı, kentleşme, fazla yayıldırmadan kaynaklanan bitki örtüsü kaybı ve rüzgar aşınmayı sebebiyle çölleşme yaşanmaktadır. Tarım, Hindistan’ın gayri safi yurtiçi hasılasına GSYİH çok ehemmiyetli bir katkıda bulunduğundan, bu toprak yararlılığı kaybı ülkeye 2014-15 GSYİH’sının %2’sine mülk olmuştur.
Arap Yarımadası’ndaki toprakların yüzde doksanı kurak, yarı kurak ve kuru yarı nemli iklimlerde yer alır ve bu sebeple çölleşme tehlikeyi altındadır. Petrol kazançları sayesinde dünyadaki azami senelik popülasyon çoğalış oranlarından bcerahate sahip olan Yarımada’nın popülasyon çoğalışı, zati su kıtlığı olan bir bölgede yiyecek ve su talebini artırarak arazi bozulmasını süratlendirmiştir. Koyun ve keçilerin fazla yayıldırma ve arazi taşıtları tarafından toprağın sıkışması suyun topraktan süzülmesini daha az yapar ve böylece bitki örtüsünü yok eder en ciddi biçimde etkilenen İsrail, Ürdün, Irak, Kuveyt ve Suriye gibi bazı Arap ülkelerinde çölleşme sürecini süratlendirmektedir.
Çölleşme Nedir ve Çölleşme Nerelerde Olur?Birleşmiş Halklar Yiyecek ve Tarım Teşkilatı’ne göre, Çin’de çölleşme ülkenin kara alanının takribî %30’unu içeriyor ve çölleşmenin neden olduğu ekonomik kayıpların senede 6,8 milyar ABD doları olduğu varsayım edilmektedir. Kuzey Çin, özellikle Loess Platosu yakınlarındaki bölgeler, özellikle korunmasızdır ve buradaki çölleşme, büyük miktarda rüzgâr aşınmayı veya su aşınmayı tarafından yönlendirilmektedir.
Avustralya
Avustralya’nın çölleşmesi, çok senelik otlarının ve çalılarının kaybıyla kendini belli ediyor. Kuraklık ve aşınma, kurak bölgelerinin genişlemesinden mesul ana etmenlerdir. Toprak tuzluluğu, toprak toksisitesini artıran ve bitkilerin suyunu çalan toprakta tuz birikimi aynı zamanda Batı Avustralya’daki ehemmiyetli bir arazi bozulması biçimidir.
Latin Amerika
Latin Amerika genelinde, arazi bozulmasının ana sebepleri arasında ormansızlaşma, tarımsal kimyevilerin fazla kullanımı ve fazla yayıldırma yer alır. Biotropica mecmuasındaki bir araştırmaya göre, ormansızlaşmanın %80’i yalnızca Brezilya, Arjantin, Paraguay ve Bolivydört ülkelerinde alana gelmektedir. İklim farklılığı, göç ve güvenlik raporu, çölleşmenin her sene 400 mil kare Meksika tarım arazisini arz ettiğini ve hipotezi 80.000 çiftçinin etraf muhaciri olmasına yol açtığını varsayım edilmektedir.

Bibliyografi:
carbonbrief.org/ desertification-and-the-role-of-climate-change
usgs.gov/special-topic/ dryland-ecosystems?qt-science_ center_objects
ipcc.ch/srccl/chapter
ncdc.noaa.gov/cag/global/ land_ocean/ytd/12/1880-2020

Yazar: Özlem Güvenç Ağaoğlu

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ