Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Çocuk Edebiyatının Esas Öğeleri

  • 29 Nisan 2021
  • Çocuk Edebiyatının Esas Öğeleri için yorumlar kapalı
  • 93 kez görüntülendi.

Şahsiyet Her eserde, başından muhtelif hadiseler geçen kahramanlar değişik karakterleri canlandırır. Şahsiyet sanatçının asıl hayattan esinlenerek yarattığı, duygu ve düşünce doğrultularıyla geliştirdiği, sanatçı duyarlılığıyla biçim verdiği şahsiyettir. Çocuklar okuduğu ya da dinlediği bir hikayenin veya hikaye eşi bir yapıtın karakterleri aracılığıyla insana ve hayata dair büyüyen vakaları ve vaziyetleri tanır. Çocuk edebiyatında yer alan bir […]

Çocuk Edebiyatının Temel ÖğeleriŞahsiyet

Her eserde, başından muhtelif hadiseler geçen kahramanlar değişik karakterleri canlandırır. Şahsiyet sanatçının asıl hayattan esinlenerek yarattığı, duygu ve düşünce doğrultularıyla geliştirdiği, sanatçı duyarlılığıyla biçim verdiği şahsiyettir. Çocuklar okuduğu ya da dinlediği bir hikayenin veya hikaye eşi bir yapıtın karakterleri aracılığıyla insana ve hayata dair büyüyen vakaları ve vaziyetleri tanır. Çocuk edebiyatında yer alan bir kişilikler bir şahıs, rastgele bir nesne ya da karakter özellikleri kazandırılmış bir hayvan olabilir. Bu kahramanlar çocuklara hem değişik şahsiyetleri canlandırır hem de hayvan ve nesnelerin özelliklerini tanıtır. Onların gelişim dünyalarına göre öğrenmeleri gerekenleri yeni duygularla bilmelerini sağlar. Eserlerde yer alan kahramanlar seslendiği yaş grubunun seviyesine uygun olarak, şahsiyet özelliklerini kahramanların tavır ve eylemleriyle çocuklara tanıtılır. Kahramanları konuşturmak şahsiyet oluşturmak sıkça müracaat etilen yollardandır. Eserlerde yazarın muhtelif bakış açılarıyla kahramanlarla yarattığı bu insan tabiatını ve insan hakikatini çocuğa duyurtması bakımından ehemmiyetlidir. Kahramanlar çocuğun aynım kurabileceği öykünebileceği şahsiyet özelliklerine sahip olmalıdır.

MevzuÇocuk Edebiyatının Temel Öğeleri

Çocuk edebiyatında mevzu, çocuğu metnin içine sürükleyen, kitapla ilişkisini sağlayan esas öğelerdendir. Konuşmada, yazında, eserde ele alınan duygu, düşünce, vaka, olgu, mesele hayatta var olan her mevzu çocuk edebiyatında yer alır. Çocuk edebiyatında mevzular çocuğun alaka, istek ve ihtiyaçlarına cevap verdiği miktarda ehemmiyetlidir. Hayatı ve insanı anlatan her şey mevzu olabilir.
Erişkinlere müteveccih mahsullerde mevzu sınırlanmasından laf edilmezken çocuk edebiyatında mevzu alanı, çocukların gelişim safhalarına göre gitgide zenginleşir
Çocuk kitaplarında mevzu tercihi çok ehemmiyetlidir. Çocukların dünyaya, hayata bakışı erişkinlerden değişiktir. Bu sebeple çocukların erişkinlere göre alaka ve ihtiyaçları ve hayata dair özellikleri değişiklik gösterir. Çocuk edebiyatı mahsulleri de bu reeli göz önünde bulundurarak çocukların temennilerine cevap veren mevzularla oluşturulmalıdır.
Çocuk kitaplarındaki mevzuların, çocukların yaşantılarına uygun ve sevgi kaynağından beslenmesi sevgi, arkadaşlık, dostluk, iyilik, hayırseverlik, özveri, içtenlik, inceleyicilik, kahramanlık gibi özellikleri özümsetici kalitede olması gerekir. Yazar ele aldığı bir mevzuyu vaka ve hadiseler dizisi içinde işler. Çocuklara müteveccih eserlerde yazarlar mevzuyu oluşturabilmek için yaratıcı eforlarını kullanarak vaka ve vakaları kurgular. Bu hadiseler çocukların sıhhatli bir şekilde anlamlandırabildikleri mevzuların işlendiği, hadiselerin yer aldığı metinler çocukların istekle okuyabilecekleri cinstendir.
Çocuk kitaplarında işlenecek mevzular mektep evveli yarıyıldan başlayarak değişen, büyüyen değişik fertsel alaka ve gereksinimlerini karşılamalı; çocukların vicdanlarında, hafızalarında sevgi, sulh vb. kavrayışın büyümesine katkı sağlayıcı özellikte olmalıdır.
Çocuk kitaplarında mevzunun kalitesinde, yazarın tercihine bağlı vaka kurgusunda vaka dizisi süresince bir gerilim oluşturan ve merak duygusunu canlı yakalayan çatışmalar yer alabilir. Bu çatışmalar şu biçimde belirtilebilir:
• Şahsın kendisiyle olan çatışması
• Şahıs-şahıs çatışması
• Şahıs-tabiat çatışması
• Şahıs-cemiyet
Bu şekilde görülebilecek bu çatışmalar anlatım kumpasında duygulu bir şekilde verilmeli, mübalağa etilmiş merak öğeleri çocuğu okumadan uzaklaştırabilir.

Çocuk Edebiyatının Temel ÖğeleriMesaj

Yazarın okurlarıyla paylaşmak istediği ana düşünce olan mesaj öğretici metinlerde yazarın vermek istediği düşünce biçimine belirlenebilir. Edebiyat eserlerinde ise, sanatçının okurlarında oluşturmak istediği duygu düşüncedir.
Balaka kazandırmak emeliyle hazırlanan çocuk kitabında esas emel çocukların bilgilenmesini sağlamaktır. Edebî kaliteli çocuk kitabının emeli ise, çocuklara dinleme ve düşünme yetilerini geliştirmek, insana has duyarlılık kazandırmaktadır.
Balaka kazandırmak emelli çocuk kitaplarında öğreticilik, yalın bir anlatımla, görsel öğelerle desteklenerek doğru ve geçerli bilgiler çocukların seviyesine uygun bir şekilde verilmelidir.
Ayrıca, ailelerin ve eğitimcilerin öğretici kaliteli kitaplar ile yazınsal kaliteli kitapları işlevleri bakımından birbirinden ayırmaları gerekir. Çocukların sadece bilmek isteyen bir varlık olduğunu düşünmek yerine onların edebiyat eserleriyle anlam kâinatını genişlettirmek duygu ve düşünce dünyasını geliştirme lüzumları da düşünülmelidir.

Dil ve Anlatım

Çocuk kitaplarında çocuğa görelik prensibini tanımlayan esas öge dil ve anlatımıdır. Çocuklar bebeklikten itibaren ninnilerle ana dilin laf varlığıyla tanışır. Daha sonra minik yaşlarda mâniler, muammalar, sayışmacalar, tekerlemeler, masallar ve fabllarla laf varlıklarını geliştirirler. Ana dilin laf varlığını tanıtan ve dilin muhtelif özellikleriyle anlatım eforunu gösteren bir vasıta olarak çocuk edebiyatı eserleri çocuğun dil gelişimde tesirli olan vasıta gereçlerdendir. Çocuk edebiyatında kullanılan dilin Türkçenin hoş misallerini vermesi çocukların dilini tesirli bir şekilde bilmesi için ehemmiyetlidir. Çocuklara müteveccih yayınlarda aktüel olmayan bir dil kullanılmamalı, argo ve küfürlü söyleyişlere yer verilmemelidir. Canlı, hareketli, kısa tümce yapılarıyla örülü anlatım şekli kullanılmalıdır.

FotoğrafÇocuk Edebiyatının Temel Öğeleri

Fotoğraf, sanatçının kurmacasının da yarattığı içeriği görselleştiren bir öğedir. Çocuk kitaplarında fotoğraf tek başına görsel bir öğe olarak kullanıldığı gibi metinle beraber içeriği bitiren ve açıklayan, anlamı genişleten, zaman zaman da metne yeni anlamlar kazandıran estetik bir öğe olur.
EHEMMİYETLİ! Çocuk kitaplarındaki fotoğrafın işlevini bütün yerine getirebilmesi için çocuk kitabı çizerlerinin çocuğun dünyasını, onun alaka ve lüzumlarını iyi öğrenen çizerler olması gerekir.
Çocuk kitaplarındaki sanatçı duyarlılığıyla yapılmış fotoğraflar, görme duyularını geliştirerek çocukların sanat ruhlarının büyümesine takviyeci olur. Bunun yanında çocukta çok ebatlı düşünme, idrak etme ve hafızanın daha tesirli bir biçimde işlemesini sağlamaya da takviyeci olur.

Bibliyografi:

Çocuk Edebiyatı, Alemdar Yalçın-Gıyasettin Aktaş, Akçağ Yayınları
Çocuk Edebiyatı, Ferhan Oğuzkan, Anı Yayıncılık

Yazar: Serpil Altunyay

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ