Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Cinsleşme: Geçimsel Açılım

  • 22 Nisan 2021
  • Cinsleşme: Geçimsel Açılım için yorumlar kapalı
  • 133 kez görüntülendi.

Hayatın canlılığın en sansasyonel güzergahlarından biri fazla miktarda muhtelif oluşudur. Günümüzde dünyada donakaltıcı bir cins spektrumu vardır. Fosil kayıtları, muhakkak bir zaman diliminde yaşamış olan ya da bugün yaşayanların ihtimalle % 0.1’den daha az, öteki tüm cinsler yok olmuştur tüm canlıların yalnız minik bir kısmı olduğunu göstermiştir. Öyleyse sarihçe divergent açılan evrimleşme ya da geçimsel […]

Türleşme: Uyumsal AçılımHayatın canlılığın en sansasyonel güzergahlarından biri fazla miktarda muhtelif oluşudur. Günümüzde dünyada donakaltıcı bir cins spektrumu vardır. Fosil kayıtları, muhakkak bir zaman diliminde yaşamış olan ya da bugün yaşayanların ihtimalle % 0.1’den daha az, öteki tüm cinsler yok olmuştur tüm canlıların yalnız minik bir kısmı olduğunu göstermiştir. Öyleyse sarihçe divergent açılan evrimleşme ya da geçimsel açılım radiation -bir cinsin evrimsel olarak çok rakamda birbirinden ayrı cinse ufalaması- yok olma ile aynı sıklıkta olmuştur.
Coğrafi yalıtım fırsatları şu ana kadar düşünülen en yaygın cinsleşme öncülü olmasına rağmen simpatrik cinsleşmenin neden olmadığı tüm cinslerin oluşmasına yol kalemtıraş kadar nasıl yeterli olmuştur? Her şey bir yana, çok hudutlu bir alanda dört, beş ya da daha fazla yakın akraba bir cins kompleksin oluşması da beklenilmez değildir. Misalin, çoğu simpatrik olan kırkayak türü Brachoria’nın 28 cinsin dağılışı Birleşik Devletlerin doğusunda bulunan yaprak döken ormanların minik bir kısmında sınırlanmıştır. Şayet coğrafi yalıtım zorunlu bir etmen ise böyle minik bir alanda nasıl bu kadar fazla cinsleşme oluşabilmiştir? Böyle suallere yanıt verebilmek için özellikle verici ve tarihsel bir ehemmiyeti olan bir misale, Darwin’in natürel seçilimle evrimleşme kuramını yönteme etmesine yol açan Galapagos adalarında yaşayan ispinozlara aynı zamanda bu adalarda yaşayan kaplumbağa ve kandırıcı şüphelere dönelim.
Galapagos Adaları, şimdi bağlı olduğu ülke olan Ekvator’un takribî 900 kilometre batısında, Pasifik Ummanu’nun içinde ekvatorun bütün ortasında bulunurlar. Adaların hiç bir zaman birbirleri ile irtibatları olmamıştır. İsmeler takribî olarak 5 milyon sene evvel volkanlar halinde umman tabanından yükselmiştir. Şüphesiz başlangıçta ismeler üzerinde hiç hayat yoktu ve bu sebeple anakaradan buraya erişme uğrunu tutacak tüm cinslerin faydalanmasına sarihti. Oldukça az rakamda canlı cinsi adalara erişmeyi muvaffak olmuş ve buraya Türleşme: Uyumsal Açılımyerleşmişlerdir. İnsanoğlu adalara erişmeden evvel adalara has karasal omurgalı olarak 7 sürüngen cinsi bir ya da birden fazla yılan, kocaman bir kaplumbağa cinsi ve ikisi oldukça büyük iguana olmak üzere en azından beş cins kertenkele cinsi, 7 memeli cinsi 5 cins sıçan ve iki cins yarasa ve hudutlu rakamda kuş cinsi iki cins baykuş, bir cins şahin, bir cins güvercin, bir cins guguk kuşu, bir cins ötleğen kuşu, bir cins kırlangıç, dört cins alaycı kuş ve şöhretli Darwin ispinazlorı bulunmaktaydı. On dört cins Darwin ispinozu, dünyanın başka yerinde bulunmayan ayrı bir alt familya oluşturmaktadır. Bu kuşların, Güney Amerika’ya da Orta Amerika anakaralarından, adalara yerleşen belirsiz bir ispinoz atadan 13 cins Galapagos adalarında, bir cins Kokos adasında evrimleştiğine inanılmaktadır. Coğrafi olarak izole olmuş koloni oluşturan ataların yavrularının zaman içinde anakaradaki atalarından oldukça değişik bir seviyeye gelecek biçimde büyük bir evrimleşme geçirmiş olmaları gerektiği basitçe anlaşılabilir. İlk bakışta daha donakaltıcı olan şey, ataları oluşturan muhacirlerin yavruların bulunan iki cinsi hangi biçimde oluşturduğudur.
Tek bir isme ile değil, 25’deri daha fazla ayrı adadan oluşan bir grup adayla ilgilendiğimiz unutulmamalıdır. Ispinozlar, ismeler arasındaki uzak mesafeleri basitçe uçarak geçemeyecek ve mesken alanının ortamında kalma istikametinde eforlu bir meyil göstereceklerdir.
Dolayısıyla muhakkak bir adada bulunan bir popülasyon, öteki adalardakilerden aktif olarak izole olmuştur. Başlangıç kolonici kuşların yüksek bir rüzgarla çekilerek kazara adalardan birine konmasıyla kurulduğu varsayım edilmektedir. Sonra sürüden sapanlar yolunu afallayıp öteki adalara çekildiler ve yeni koloniler kurdular. Parçaladıktan itibaren kurucu tesiri sebebiyle yeni kolonilerdeki alel frekansları atasal kolonilerinkinden oldukça değişiktir. Türleşme: Uyumsal AçılımAz evvel allopatrik cins yaradılışı modelinde anlatıldığı gibi, zamanla değişik adalardaki koloniler daha fazla değişikleşmişlerdir değişik değişinimler, değişik seçilim baskıları ve minik popülasyonlarda olması beklenen genetik çekilme. Dolayısıyla her bir adada değişik bir cins ya da en azından değişik bir alttürün oluşması beklenebilirdi. Fakat bugün var olan gidişat bu değildir. Adaların çoğunda birden fazla ispinoz cinsi bulunur, hatta büyük ismeler 10 cinse sahiptir. Peki, bu gidişat nasıl açıklanabilir?
Şimdi A formunun orijinal olarak Santa Cruz adasında ve yakın akraba B formunun Santa Maria adasında evrimleştiğini zannedelim. Şayet sonra bu iki form, bazı minik değişiklikler oluşturmak için yeterli vakit izole kalmadan A formu Santa Maria’ya dağılmış ise ikisi de hür olarak üreyebilir ve birbirlerine karışabilir. Fakat şayet A formu Santa Maria’yı istila etmeden evvel A ve B apaçık değişiklikler geliştirecek kadar bir vakit ayrı kalırlarsa o zaman A ve B birbirlerine göre eşeysel yalıtıma sahip olabilirler ve bu yolla ayrı cinsler olarak büyüyebilirler ve de bu formlar arasında faize olmaksızın aynı adada iki ayrı cins olarak beraber bulunabilirler. Şayet bu formlar, melez formlar oluşturdularsa bu melezlerin hayata kapasiteleri büyük bir ihtimalle atasal formlardan daha düşük olmalıydı.
Bu açıklamaya göre natürel seçilim yalnızca kendi formu ile çiftleşenleri desteklemiş olacaktır ve bu seçilim baskısı çapraz eşleşmelerle alana gelen gametlerin telefini önleyen daha tesirli manevi yalıtım mekanizmalarının süratli gelişimine yol açacaktır. Gerçekten Darwin’in ispinozları kendi cinsinin abonelerini basitçe tanırlar ve değişik bir cinsin personellerine çok az alaka gösterirler.
Şimdi, hipotetik misalimizde, Santa Cruz’un A ve Santa Maria’nın hem A hem de B formu ile işgal edildiği muhakkak bir noktaya eriştik. Şayet her iki form, aynı yiyecekleri kullanıyor idilerse A ve B büyük bir ihtimalle kesintisiz olarak beraber olmuşlardır. Bunun devam etmesi gidişatında rekabet olacaktır ve geçim eforu daha düşük olan yapan cins rekabeti asgariye indirecek derecede değişikleşmedikçe öteki cins tarafından elimine edilecektir. Kısacası, nerede iki ya da daha fazla çok yakın akraba cins beraber bulunurlarsa ya birinin yok olmasına ya da kişilik başkalaşımına -bu misalde değişik biçimde bir beslenme özelleşmesinin evrimleşmesine- Türleşme: Uyumsal Açılımyol açacaktır. Kişilik başkalaşımı, gerçekten Darwin’in ispinozlarında kolladığımız vaziyettir. Bu 14 cins, dört grup tür oluşturur. Grubun biri, özellikle tabanda yaşayan altı cinsi kapsar; bunların kimileri tohumlarla, ötekileri ise kaktüs çiçekleriyle beslenirler. Bunlardan tohumla beslenenlerin kimileri büyük tohumlarla, kimileri orta büyüklükte tohumlarla ve kimileri minik tohumlarla beslenirler. Bu beslenme seçimleri gaganın morfolojik olarak özelleşmesi ile sonuçlanır. Büyük gagalar büyük tohumları kırabilirken minik gagalar minik tohumları toplamada faaldirler özelleşme hep simetrik değildir, çok tesirli olmamasına rağmen büyük gagalar minik tohumları toplayabilirken, minik gagalar büyük tohumları hiç kıramazlar. Oxford Üniversitesi’nden David Lack, gagalar üzerinde bir dizi dikkatli hesaplama ile kişilik başkalaşımına ait sarih ispatlar elde edebilmiştir. Misalin, minik ve orta boy yer ispinozları geniş bir adada beraber bulunmaları halinde, bunların gaga uzunlukları vasati olarak sırasıyla 8,4 ve 13,2 mm gibi bir farkla oldukça değişiklik göstermektedir. Fakat bu cinslerden yalnız birinin bulunduğu bir adada gaga büyüklüğü 9,7 mm’lik bir vasati ile orta büyüklükte olma meylindedir.
İspinozların ikinci grubu genellikle ağaçlarda yaşayan altı cinsi kapsamaktadır. Bunlardan biri nebat ile, ötekileri böcekle beslenirler; fakat böcek yiyiciler, aylarının büyüklükleri ve avı tutma yerleri açısından birbirlerinden değişiktirler. Üçüncü grup, oldukça değişik ve daha çok ana karadaki ötleğen kuşlarına büyük bir eşlik gösteren tek bir cins kapsar. Dördüncü grup, Galapagos Adaları’nın 700 kilometre kadar kuzey doğusunda ve Panama’ya 500 kilometre uzaklıkta olan Cocos Adası’nda bulunan bir cinsi kapsamaktadır. Besin değişikliklerine bağlı olarak cinsler arasında, gaga biçimi ve büyüklüğünde büyük değişiklikler vardır. Öteki isme habitatlarında da aynı ortak atayı paylaşmalarına rağmen kuşlar arasında gaga biçimi ve büyüklüğünde dikkate bedel varyasyonlar bulunabilir. Gagaların bu özellikleri kuşların kendi cinsinin öteki abonelerini tanımasında ehemmiyetli bir anlam taşır.
Şimdi, şayet Santa Maria’daki seçilim, A ve B cinsleri arasında kişilik başkalaşımını takviyelerse Santa Maria’daki A populasyonu giderek zamanla Santa Cruz’daki A cinsi populasyonuna daha az benzeyecektir. Neticede bu değişiklikler gitgide o kadar büyük bir seviyeye gelecek ki iki popülasyon temel olarak izole hale gelecek ve ayrı cinsler halini alacaklardır. Artık A cinsinden türeyen Santa Maria popülasyonunu C cinsi olarak belirleyebiliriz. Böylece iki adanın coğrafi ayrılığı tek bir orijinal cinsten üç cinsin A, B ve C evrimleşmesine yol açmıştır. Adadan adaya atlama sürecini, aralıksız devam edebilen ve yeni ek cinsler verebilen değişikleşme süreci izlemiştir.
Türleşme: Uyumsal AçılımOn dört Darwin ispinozu cinsinin yaradılışına yol açan sürecin böyle bir süreç olduğu mevzusunda şüphe yoktur. Darwin’in ispinozlarından bildiğimiz ilkeleri, Birleşik Devletlerin doğusunda, minik bir alanda sınırlanmış kırk ayak Brachoria’run 28 cinsinin gidişatına uygulayalım. Bu hayvanlar, yaprak döken ormanların tabanındaki humus katmanı içinde yaşarlar. Yeniden bu hayvanlar oldukça yavaştırlar ve seyrek çok uzaklara giderler. Bu sebeple hayatları için daha az uygun olan ormanlık alanlarda basitçe izole olurlar. Bu cins allopatrik popülasyonlar, şartlar değişip simpatrik hale gelince oldukça değişikleşebilir ve tamamen ayrı cinsler olarak davranırlar. Açıkcası, adalarda görülen bu cins süreçler, bir kıtadaki çeşitlenme için de düşünülebilir. Aynı süreç, muhakkak bir genişlikteki bir coğrafya parçasında bulunan böcek, balık, sürüngen, kuş, memeli ve bir hayli nebat grubunun kollanan geçimsel açılımı için de düşünülebilir. Darwin ispinozları gidişatında olduğu gibi adalardaki bu cins geçimsel açılımlar çok apaçık olup inceleme için oldukça iyi misaller oluştururlar, ancak ilkede başka şartlar altında oluşan geçimsel açılımdan değişiklik göstermezler. Ortaya koyduğumuz cinsleşme modeli, canlılarda görülen bu çok büyük spektrumu oluşturmak için zorunlu çok büyük değişikleşmeyi gösterebilir. Darwin’in kendisinin ifade ettiği gibi evrimsel değişikleşme süratinin statik olmadığı sarihtir. Koloni oluşturacak ilk Galapagos adalarına eriştiklerinde geride vazgeçtikleri Orta ya da Güney Amerika’daki şartlardan oldukça değişik etraf şartları ile karşılaşmışlardır. Bunların maruz kaldıkları seçilim baskısı, büyük ihtimalle daha evvel civarlarında karşı karşıya kaldıkları seçilim baskılarından değişik olmuştur, misalin faydalanılan kaynaklardaki değişiklikler, değişik morfoloji, fizyoloji ve tavırların seçilimine yol açmış olabilir. Öteki yandan şayet öteki cinslerle aralarında başlangıçta rekabet çok az olsaydı ya da hiç bulunmasaydı, seçilim baskısı geçici olarak hafifleyecekti.
Sadece yeni habitatlar ispinozlar tarafından doldurulduğunda ehemmiyetli olmaya başlayacaktır. Dolayısıyla er ya da geç seçilim baskısı atasal popülasyondan süratli bir değişikleşmeye yol açması gerekmektedir. Daha sonra ispinozların Galapagos Adaları’ndaki şartlara geçimlerinin çoğalması ile evrimsel metamorfozun sürati ihtimalle yavaşlamıştır.
Genelde şartlar fazla miktarda değiştiğinde ve organizmalar, en azından evvelden ılımlı bir biçimde geçim yapabilecekleri yeni evrimsel alternatiflere sahip olduklarında evrimsel bir patlama geçirebilir. Süratli bir geçimsel metamorfoz periyodu yaşanır. Bu düzeyleri, yeni evrimsel özelliklerde ince tertip edilmelerin yapıldığı daha durağan bir yarıyıl izler.
Böylesi süratle evrimsel metamorfoz patlamaları, muhtemelen çift hayatlıların karaya ilk çıkışlarındaki fazla çeşitlenmesi ve dinazorların yok olması neticeyi boş kalan bir çok biyolojik nişte – yaşamda kalmanın yolu- memelilerin çeşitlenmesi ile karakterizedir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ