Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Câbir bin Hayyân Kimdir?

  • 23 Nisan 2021
  • Câbir bin Hayyân Kimdir? için yorumlar kapalı
  • 88 kez görüntülendi.

Câbir bin Hayyân, tüm bilim insanları tarafından kimyanın müzakeresiz babası olarak tanınır. Yaşamı 722 ve 815 seneleri arasında geçen ve bir eczacının oğlu olan Câbir, ömrünün büyük bir kısmını Irakın Kufe şehrinde geçirdi ve burada kimyayı bilimsel olarak sistemleştirdi.

4000_cabir

Câbir bin Hayyân, tüm bilim insanları tarafından kimyanın müzakeresiz babası olarak tanınır. Yaşamı 722 ve 815 seneleri arasında geçen ve bir eczacının oğlu olan Câbir, ömrünün büyük bir kısmını Irakın Kufe şehrinde geçirdi ve burada kimyayı bilimsel olarak sistemleştirdi. Aralıksız laboratuarda çalışan Câbir, süblimleştirme, akışkanlaştırma, kristalleştirme, damıtma, saflaştırma, cıvayla karıştırma, oksitleme, buğulaştırma ve filtrasyon gibi operasyonları geliştirip muhteşemleştirdi; şapı damıtmak suretiyle sülfürik asit üretti ve maddeleri gazlar, metaller ve minareler olarak sınıflandırmaya başladı. Kimyevilerin özelliklerini yitirmeksizin birleşerek, gözle görülmeyen element bileşikleri oluşturması hakkında da yazdı. Tüm bunlar bugün herkesin öğrenebileceği bir şey gibi görünse de, bundan bin iki surat elli sene evveli için Câbir, zamanının çok ilerisinde bir şahıstı.

Ampirik çalışmaya çok önemseyen bu elit bilim insanının en ehemmiyetli araştırması, asitler üzerinedir. Daha Önceki dünyada, sirkeye tadını veren asetik asitten daha eforlu bir asit öğrenilmemekteydi. Günümüzde kimya sanayisinin bırakılmazlarından olan sülfürik, nitrik ve nitromuriyatik asitleri keşfeden Câbir, kimyevi deney ihtimallerini ehemmiyetli miktarda artırmıştır.

4000_imbikTakribi 1 kga denk gelen ratıl ağırlık ünitesinden, 6,480 kat daha minik ağırlıkları ölçebilen bir alıngan kantar geliştirdi. Oksitlenmenin olduğu belli gidişatlarda metallerin ağırlığının eksildiğini ortaya koydu. Onun çalışmaları arasında Kimyevi Özellikler Üzerine Büyük Kitap, Ağırlık ve Miktar Üniteleri, Kimyevi Bileşikler ve Boyalar gibi yapıtlar yer almaktadır. Bu yapıtlarda su banyosunun ve kimyevi fırının kullanımı açıklanmakta, cıva oksit ve sülfür bileşikleri gibi ehemmiyetli kimyevi maddelerden bahsedilmektedir.

Câbir, Müslüman bilginlerin çoğu gibi cemiyete bereketli olmak istediğinden, kimyanın yevmiye uygulamalarına ilgi duyuyordu. Fantastik derecede meraklı olan Câbir, kumaş ve ten boyama, saç boyaları hazırlama, kumaşı su geçirmez yapan ve demiri gözeten cilalar yapma, sırça imalinde kullanılan manganez dioksit, altın renginde yazı yazmak için demir pirit, çini ve seramiği sırlamak için tuzlar ve asetik asidi yoğunlaştırmak için sirkenin damıtılması gibi mevzularda araştırmalar yaptı. Yangında yanmayan bir cins kâğıt ile gece okunabilen mürekkep bile geliştirmiştir.

Câbirin metallerin arıtılmış edilmesi ve çelik hazırlanması mevzusundaki çalışmaları döküm tekniklerinin büyümesine katkıda bulunmuştur. Kimya kuramına göre en büyük katkıları arasında metallerin yapısı mevzusundaki görüşleri yer almakta olup bu görüşler, çok az farklıyla çağdaş kimyanın başlangıcı sayılan 18. asra kadar erişmiştir.

Bu araştırmaların tamamı, Irak’taki Kufe şehrinin Şam Kapısı olarak öğrenilen semtinde yapılan kazı çalışmaları sırasında, vefatından iki surat sene sonra yine ortaya çıkarılan laboratuarında yapılmıştı. Molozlardan çıkarılanların arasında bir hayvan ve büyükçe bir parça altın da bulunuyordu. Câbir bin Hayyân tarafından kimyayla alakalı şu yorum yapılmıştır: “Kimya ilmindeki ilk önemli husus, pratik uygulamalar yapman ve deneyler yürütmendir, çünkü pratik tatbikatta yahut da deneysel çalışmalarda bulunmayan birey, ilmin en alt seviyelerine bile ulaşamaz. Ey oğul, deneyler yap ki ilmi elde edesin. Alimi ellerindeki maddenin bolluğu değil, deneysel usullerindeki müthişlik mesut eder.”

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ