Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Bitkilerde Soğuk ve Donma Hasarlanması

  • 25 Nisan 2022
  • Bitkilerde Soğuk ve Donma Hasarlanması için yorumlar kapalı
  • 37 kez görüntülendi.
Bitkilerde Soğuk ve Donma Hasarlanması

Sıcaklık bir cins için kritik seviyenin altına düştüğünde bitki hücreleri hasar görür. Bir bitkinin düşük sıcaklıklara maruz kalması sebebiyle karşılaşabileceği iki cins hasarlanma vardır. Bunlardan bkocaman soğuk hasarlanması, değişiği donma hasarlanmasıdır.

1-Soğuk HasarlanmasıBitkilerde Soğuk ve Donma Zararlanması

Soğuk zararı, donma noktasının 0 santigrat derecenin üzerindeki sıcaklıkların neden olduğu bitki parçalarına verilen hasardır. Takribî 20 ila 0 santigrat derece arasında genellikle 12,5 santigrat derece ortamında alana gelen soğuk hasarlanmasıdır. Birçok meyve ve sebzeyi tesirler. Tropikal veya subtropikal orijinli bitkiler en duyarlı olanlardır. Soğuktan hasar görmüş yapraklar mor veya kırmızımsı olabilir ve bazı vaziyetlerde solgunlaşabilir. Duyarlı cinslerin hem çiçekleri hem de meyveleri hasar görebilir.

Soğuk Hasarlanması Belirtileri
Düşük sıcaklığa maruz kalmaya tepki olarak duyarlı cinslerde muhtelif fizyolojik ve biyokimyasal farklılıklar alana kazanç. Bu farklılıklar, yüzeyde çukurlaşma, renk bozulması, iç bozulma, olgunlaşmama, dirilik kaybı, büyüme inhibisyonu, solma, lezzet kaybı ve çürüme gibi muhtelif soğuk zararı semptomlarının büyümesine yol açar. Ölümcül olmayan sıcaklıklarda minik soğuk stresi olağanda geri dönüşümlüdür. Kritik aralığın üzerinde kademeli olarak eksilen sıcaklıklara maruz kalmak, bitkilerde daha sonra düşük sıcaklıklara maruz kalma sırasında hasarlanmayı azaltabilecek veya ortadan kalkabilecek sertleşmelere de neden olabilir.
Hücrelerde buz kristalleri büyümediği için soğuk hasarlanmaları donma hasarlanmalarından değişiktir. Soğuk zararı semptomlarının ciddiyeti hem gizleme sıcaklığı hem de soğuk muamelenin uzunluğu ile alakalıdır. Bu sebeple semptomlar daha uzun muamele müddetleri için daha düşük gizleme sıcaklıkları ile çoğalır. Meyve düşük sıcaklıktayken bazı soğuk zararı belirtileri ortaya çıkabilir, meyve soğutma sıcaklığından oda sıcaklığına çıkarıldığında bu belirtiler çoğalır. Ürünler, soğuk zararına karşı duyarlılıkları bakımından değişiklik gösterir. Muzların 12,5 santigrat derecenin altında birkaç gün saklandığında fazla derecede soğuğa duyarlı olduğu görülürken, tatlı sulu kavunların kış kavunu 5 santigrat derecede soğuma belirtileri göstermesi haftalar gerektirir. Soğuk zararı ile alakalı en büyük güçlük, gelişiminin biyokimyasal ve fizyolojik esasının bilinmemesidir. Belirtilerin başlaması için gereken sıcaklık kombinasyonlarına göre zamanın öngörülemeyen doğası sebebiyle, soğuk zararının başlangıcını ve ciddiyetini varsayım etmek güçtür. Kısa bir soğuk muamele süresi rastgele bir semptom geliştirmeyebilir ancak daha uzun soğukta gizleme müddetleri bozukluğu neden olabilir. Düşük sıcaklığa maruz kalma zamanına bağlı olarak sitolojik farklılıklar tersine çevrilebilir veya geri döndürülemez olabilir.

Soğuk Hasarlanması Semptomlarının EksiltilmesiBitkilerde Soğuk ve Donma Zararlanması
Soğuk hasarını önlemek için dikim tarihleri değiştirilebilir ancak bu genellikle bitkinin daha sonraki gelişimi üzerindeki tesiri sebebiyle güçtür. Depolanan sebze ve meyvelerde soğuk hasarlanmasını önlemek için uygun depolama sıcaklıklarının korunması temeldir. Soğuk zararı semptomlarını eksiltmek için hasat sonrası idare biçimleri şunlardır:
Sıcaklık uygulama: Sıcak suya batırma, sıcak suyla fırçalama, kürleme veya sıcak nemli hava ile abuhavalandırma biçiminde kısa süreli yüksek sıcaklık uygulamalarının, narenciyede soğuk zararı insidansını eksilttiği gösterilmiştir.
Bitki büyüme tertip edicileri: Jasmonik asit, salisilik asit gibi bir dizi değişik bitki büyüme tertip edicisi, soğuk zararının gelişiminde rol oynar. Jasmonik asit ve muhtelif metabolitlerinin, narenciye de dahil olmak üzere bir dizi üründe soğuk zararı dahil olmak üzere abiyotik ve biyotik streslere karşı bitki tepkilerini tertip ettiği gösterilmiştir. Jasmonik asit ve salisilik asidin, muhtemelen artan antioksidan etkinlikler, artan toplam fenolik yapımı ve/veya baskılanmış membran lipid peroksidasyonu ve reaktif oksijen cinsleri yapımı yoluyla narenciyede soğuk zararı insidansını eksilttiği gösterilmiştir.
Fungusitler: Tiyabendazol gibi yaygın hasat sonrası mantar öldürücüler, yeşil küf gibi hasat sonrası çürümeyi hakimiyet etmek için uygulanır ancak aynı zamanda soğuk zararı insidansını eksilttiği de gösterilmiştir. Ayrıca tiyabendazolün sıcak batırma 40 santigrat derece olarak uygulanmasının soğuk semptomlarının ekspresyonunu daha da eksilttiği gösterilmiştir. Artan sıcaklığın, kimyevinin meyvede daha fazla birikmesine neden olduğu düşünülür ancak tiyabendazolün artan soğuk hoşgörüsünü nasıl sağladığı bilinmemektedir.
Mumlar: Mumların uygulanması, hasat sonrası fırçalama, taşıma ve ambalajlama ile çıkarılan natürel mumların / kütikülün yerini almak için yaygın olarak kullanılır. Balmumları meyveden su kaybını eksiltir ve ayrıca soğutma hasarlanması insidansını eksilttiği fakat değişik balmumu ve meyve cinsleriyle değişik neticelere sahip olduğu gösterilmiştir.
Modifiye edilmiş atmosfer: Modifiye atmosfer ambalajının kullanımı ticari olarak yaygındır ancak soğutma zararını eksilttiği gösterilmiştir. Depolama kolisinin içindeki yüksek bağıl nemin su kaybını ve soğutma zararını eksilttiği düşünülmektedir.

2- Donma Hasarlanması

Bu cins hasarlanma, dış sıcaklık 0 santigrat dereceye veya altına düştüğünde alana kazanç. Bitkilerde donma zararı toprak suyunun donmasından veya bitki içindeki akışkanların donmasından kaynaklanabilir. Donma zararı, temel olarak, sıcaklık 0 santigrat derecenin altına düştüğünde hücre yapısına hasar veren buz kristallerinin yaradılışından kaynaklanır. Bitki içindeki suyun donması, hücre ve dokuların yapı ve işlevinin bozulmasına neden olabileceğinden daha ciddi bir tehdittir. Buz genellikle ilk olarak hücre duvarlarında ve hücreler arası boşluklarda oluşur. Buz kristalleri büyüyüp sitoplazmaya girdiğinde zarar alana kazanç. Bitkide ve bitki dokusunda buz yaradılışı, özellikle doku çözüldüğünde zarara neden olur. İkincil büyümede olan dokular genellikle donmadan etkilenir. Don zararı tüm bitki üzerinde ciddi bir tesire sahip olabilir veya bitki dokusunun sadece minik bir bvefatını etkileyerek yararı veya sadece ürün niteliğini azaltabilir. Soğuk zararına duyarlı bazı bitki cinsleri, donla ilk karşılaşmada ölebilir. Öte yandan, soğuk abuhavalara özgü birçok bitki, fazla düşük sıcaklıklarda hasarlanmadan yaşamda kalabilir.
Bitkiler hücre içi donma ve/veya hücre dışı donma yaşayabilir. Hücre içi buz yaradılışı çok öldürücüdür ve hücrelerin hemen bozulmasına neden olur. Bu tip buz yaradılışı plazmadesmata yoluyla hücreden hücreye dağılır. Protoplazmik yapıya hasar verir ve buz kristalleri, mikroskobik olarak tespit edilebilecek kadar büyüdüklerinde hücreyi öldürür. Hücreler arası boşluklara bitişik hücre duvarında oluşur. Sitoplazmadaki çekirdeklenme merkezlerinden kendiliğinden ortaya çıkar. Doğrudan hücre içi donma zararı, süratli soğutma ile ilişkilidir. Hücre içi donmadan kaynaklanan zararın boyutu, temel olarak sıcaklığın ne kadar süratli düştüğüne ve donmadan evvel hangi seviyede fazla soğuduğuna bağlıdır. Hücre dışı donmada, bitkinin protoplazması susuz hale kazanç, zira hücresel su hücreler arası boşluklarda oluşan buz kristallerine aktarılırken bir su buharı sarihi oluşur. Donma zamanının hasarlanmayı etkilediğine dair çok az ispat vardır veya hiç yoktur. Donma hasarlanmasının kısa müddetler için misalin 2-24 saat zamandan bağımsız göründüğü düşünülmektedir.

Bitkilerin Donmaya Karşı Hassasiyeti
Bitkiler donma dayanıklılığı açısından duyarlı, hafif dayanıklı, orta dayanıklı ve çok dayanıklı olmak üzere dört kategoriye ufalar.
Duyarlı bitkiler: Hücre içi donmayı önleyemeyen, çoğunlukla tropik bitkilerdir. Kuşkonmaz, fasulye, taze fasulye, salatalık, patlıcan, limon, domates, marul, bilye limonu, bamya, biber, patates donma hasarlanmasına karşı en duyarlı olan sebze ve meyveler arasındadır.
Hafif dayanıklı bitkiler: Bu kategorideki bitkiler arasında subtropikal meyve ağaçlarının çoğu, belirli yarıyıllarda yaprak döken ağaçlar ve takribî -5 santigrat dereceye kadar donmaya duyarlı meyve ve sebze bahçecilik bitkileri bulunur.
Orta derecede dayanıklı bitkiler: Temel olarak dehidrasyon zararını önleyerek -10 santigrat dereceye kadar düşük sıcaklıklarda donma zararına sabretmek için yeterli çözünenleri biriktirebilenleri kapsar, ancak daha düşük sıcaklıklara daha az hoşgörü gösterirler. Brokoli, havuç, karnabahar, kereviz, greyfurt, üzüm, kuru soğan, portakal, maydanoz, ıspanak, turp ve kabak orta derecede duyarlıdır.
Çok dayanıklı bitkiler: Bu bitkiler hücre içi donmayı önleyebildiği gibi hücre kurumasına bağlı zararları da önleyebilmektedir. Brüksel lahanası, lahana, hurma, kıvırcık lahana, alabaş alman şalgamı ya da kohirabi, yabani havuç, şalgam ve kırmızı pancar en az duyarlı olanlardır. Bitkilerde Soğuk ve Donma Zararlanması
Çiçekler genellikle ilkbahar donlarından hasar görür, belirtileri kararmış taç yapraklardır. Genellikle çiçekteki dişicik borusu don zararına karşı yumurtalıktan daha duyarlıdır. Meyve donma zararı yaşadığında, kaba bir kahverengimsi doku büyür ve meyvenin bir kısmını veya tamamını kaplar. Tek seneliklerde yem ve silaj bitkilerinin otları ve baklagilleri; hububatlar; yağ ve kök bitkileri; bahçecilik ve ziynet bitkileri çok senelik ve uzun ömürlü bitkilerde yaprak döken ve yaprak dökmeyen meyve ağaçları don hasarlanması oluşabilir. Hububatların donmaya karşı göreceli mukavemeti, en mukavemetli olandan en az mukavemetli olana doğru alttaki gibidir:
Çavdar > Ekmeklik buğday > Tritikale > Arpa > Yulaf ve Gidişat buğdayı makarnalık buğday
Üzümler ve şaraplık üzümler genellikle ilkbahar donlarından hasar görür. Evvel yapraklar oluştuğundan zarara daha yatkındırlar ancak çiçekler ve minik meyveler de bazen hasar görür. Yaprak zararlarında bütün iyileşme yaygındır fakat meyve zararı yapımı azaltabilir. Erken sonbahar donlarının alana gelmesi, mantar hamlelerine misalin botrytis karşı duyarlılığı artırır. Kış aylarında, uykuda olan tomurcuklar -10 santigrat derecenin altındaki, -20 santigrat dereceye ve hatta -30 santigrat dereceye kadar olan sıcaklıklara dayanabildikleri için çok seyrek hasar görürler. Böğürtlen ve yaban mersini kışın dayanıklıdır, bu sebeple ilkbaharda neredeyse yalnızca çiçeklerde ve minik meyvelerde don zararı alana kazanç. Buna karşılık, gözetici ihtiyatlar alınmazsa, soğuk kışlarda çilek ve kivi hasar görür.

Bibliyografi:

https://plantstress.com/cold/
https://www.farmprogress.com/vegetables/symptoms-frost-freezing-and-chilling-injury-vegetables
https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/19108/mod_resource/content/0/Mevzu%204.%20D%C3%BC%C5%9F%C3%BCk%20s%C4%B1cakl%C4%B1k%20stresi.pdf
https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/8474/mod_resource/content/0/%2B4.%20Hafta-%20Meyvecilikte%20Donlar-Meyve%20T%C3%BCrleri%20%C3%96zel%20%C4%B0klim%20%C4%B0stekleri.pdf

Yazar: Müşerref Özdaş

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ
maltepe escortümraniye escort