Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Beyin Kendini Yenileyebilir mi?

  • 27 Nisan 2021
  • Beyin Kendini Yenileyebilir mi? için yorumlar kapalı
  • 4 kez görüntülendi.
Beyin Kendini Yenileyebilir mi?

20. asır’ın büyük bir kısmında sinirbilimciler, memelilerde merkezi asap sisteminin doğumdan kısa bir zaman sonra yapısal olarak sabit hale geldiğini varsaydılar. Memeli beyninin karışık yapısı ve işlevi sebebiyle, erişkinlik esnasında asapsal ağların yine şekillenmesinin olası olmadığı düşünüldü. Bu varsayım, beyinde ilerleyen yarıyılda yapısal farklılık olduğuna dair bir ispat elde edilmediği için ortaya atılmıştır. Sonraki senelerde […]

Beyin Kendini Yenileyebilir mi?20. asır’ın büyük bir kısmında sinirbilimciler, memelilerde merkezi asap sisteminin doğumdan kısa bir zaman sonra yapısal olarak sabit hale geldiğini varsaydılar. Memeli beyninin karışık yapısı ve işlevi sebebiyle, erişkinlik esnasında asapsal ağların yine şekillenmesinin olası olmadığı düşünüldü. Bu varsayım, beyinde ilerleyen yarıyılda yapısal farklılık olduğuna dair bir ispat elde edilmediği için ortaya atılmıştır. Sonraki senelerde deneysel usullerde alana büyümelerle, bu düşüncede hazin bir metamorfoz olmuştur. Günümüzde, beynin sabit bir yapı olmak yerine, yaşam süresince aralıksız metamorfoz içerisinde olan bir uzuv olduğu sarihçe öğrenilmektedir.

Beyin Kendini Yenileyebilir mi?1960’larda erişkinlerde görülen nörogenez nöronların artması delili göz arkasını edilmiştir. Bundan takribî 20 sene sonra ilk kez kuşların beyninde nörogenez ile alakalı delillere tesadüfülmüştür. 1984’de Paton ve Nottebohm ilk kez ötebilen kuşlarda yeni oluşan nöronları gözlemlemişlerdir. Ayrıca yeni oluşan nöronların işlevsel olarak asapsal ağlara entegre olabildiklerini ve bilinmiş işitsel uyaranlara yanıt verebildiklerini göstermişlerdir. Sonraki çalışmalarda retrovirüslerin de bulgusuyla beyindeki hücrelerin etkinliklerini görüntülemek kolaylaşmıştır. Retrovirüslere ilave edilmiş florasan ışıma sağlayan geni hücrelere aktardıktan sonra, hücrelerin artması ve ağlara dahil olması net olarak görülebilmiştir. Bu safhadan sonra, çok sayıda memeli cinsinde de nörogeneze dair delillere tesadüfülmüştür. Günümüzde, erişkinlerde bazı nöron cinslerinin aralıksız olarak üretildiği ve asapsal ağlara ilave edildiği kabul edilmektedir. Nörogenezin bütün olarak beynin hangi bölgelerinde reelleştiği ise, müzakereli olarak kalmıştır. Buna karşın hipokampüsün, yeni nöronların yaşam süresince üretildiği bir beyin bölgesi olduğu görülmüştür.

Hipokampüs; yaşları, morfolojik karakteristikleri ve irtibatları açısından değişiklik gösteren heterojen bir nöron popülasyonuna konut sahipliği yapar. Olgun nöronlar sinapsları ve dendritleri ile aralıksız olarak yine bir araya gelerek asapsal ağları alana getirirler ve yaşam süresince yeni nöronlar oluştururlar.

Beyin Kendini Yenileyebilir mi?Erişkin kemirgenlerde hipokampüsün dentate gyrus DG bölgesinde, her gün birkaç bin yeni nöron üretilir. Böylece, her ay buradaki hücre popülasyonunun %6’sı yenilenmiş olur. Yeni alana gelen bu DG hücrelerinin çoğunun %60-%80 programlanmış hücre vefatıyla bir ay içinde can vermesine karşın, fazla sayıda yeni nöron da hayatta kalır ve fonksiyonel olarak yeni asapsal ağlara katılır.

Memelilerde hipokampüsteki nörongenez yaşla beraber eksilir. DG’daki hücrelerinin artmasının, hücre vefatına mukayeseyle fazla olup olmadığı tartışmalıdır. Bazı çalışmalar sıçanda, toplam DG nöronların sayısının çoğalmadığını göstermiştir. Fakat başka çalışmalar da, farede bu bölgede toplam nöron sayısında çoğalış olduğunu göstermiştir. Ancak, DG’daki hücre vefatının ve yeni oluşan nöronların ölçüsünün, genetik etkenlere ve tavırlara bağlı olarak değişken olduğu genel olarak kabul edilir.

Beyin Kendini Yenileyebilir mi?Erişkin bir canlıda DG’da yeni alana gelen nöronlar, hipokampüsteki asapsal ağa katıldıklarında öbür nöronlardan değişik bir katkı yaparlar mı? Şu ana kadar bu mevzuda yapılan çalışmalardan elde edilen belirtilere göre yeni nöronlar asapsal ağlara katıldıktan sonra; koşullanma, bilgi harekât ve hafızayı yapılandırma mevzularında görev alabilir. Erişkin DG’de yeni nöronlar, yeni bilgiyi kodlamak için hipokampüsteki asapsal ağa katılır. Bilimsel araştırmaların neticelerine göre, yeni alana gelen nöronların varlığı uzun süreli episodik hafız için lüzumludur.
Netice olarak, çalışmalardan elde edilen belirtiler, erişkinlerdeki genç nöronların hipokampüs ile ilişkili işlevler için ve özellikle hafıza ve bilme mevzusunda oldukça ehemmiyetli olduğunu gösterir.
Erişkinlerdeki nörogenez yalnızca nöronlar için bir kaynak değildir, aynı zamanda gelişim sırasında etrafsal sinyallere göre farklılık gösterebilirler. Bu sayede, canlının etrafsal farklılıklara geçim sağlayabilmesini sağlarlar.

Elde edilen belirtilere karşın, DG bölgesindeki yeni nöronların görevi bütün olarak anlaşılabilmiş değildir. Beyin plastisitesini metamorfozunu etkileyen muhtelif etmenlerin ne olduğu henüz öğrenilmemektedir. Gelecekte yapılacak çalışmalarda, beyindeki nörogenez mekanizmasının bütün olarak çözülmesi ve bu mekanizmayı etkileyen etmenlerin hepsinin ortaya çıkarılması, bilme ve hafıza bozukluklarının rehabilitasyonu için umut verici olacaktır.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ