Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Bazı Gıdaları Ham Harcamanın Riskleri

  • 29 Mart 2021
  • Bazı Gıdaları Ham Harcamanın Riskleri için yorumlar kapalı
  • 91 kez görüntülendi.

Ham veya az pişmiş gıdalar natürel bir besin güvenliği tehlikeyi taşımaktadır zira bu gıdalar sofraya gelinceye kadar değişik düzeylerde patojenlerle, hastalık yapan etmenlerle kontamine olabilir. Beslenme uzmanları ve diyetisyenler, ham besin perhizi uygulayan ya da ham yemeyi hoşlanan bireylerin alttaki besinleri dikkatli harcamaları gerektiğini önermektedir: Ham Kırmızı Et Her çeşit kırmızı etin ham harcanması, Salmonella, […]

Ham veya az pişmiş gıdalar natürel bir besin güvenliği tehlikeyi taşımaktadır zira bu gıdalar sofraya gelinceye kadar değişik düzeylerde patojenlerle, hastalık yapan etmenlerle kontamine olabilir. Beslenme uzmanları ve diyetisyenler, ham besin perhizi uygulayan ya da ham yemeyi hoşlanan bireylerin alttaki besinleri dikkatli harcamaları gerektiğini önermektedir:

Ham Kırmızı Et

Her çeşit kırmızı etin ham harcanması, Salmonella, E.coli ve Listeria gibi bakteriler bulundurabileceği için tehlikelidir. Şahıslar iyi pişirilmeyen etlerden veya etlerle temas etmiş tezgahlardan, kesme tahtası, bıçak gibi mutfak aletlerinden alınan bakterilerde de hasta olabilirler. Yedikten 24 saat sonrasına kadar ortaya çıkan ishal bulantı, karında kramp, kusma, ateş yükselmesi, baş sızısı gibi bulgular ham et sebebiyle zehirlenme bulgularıdır. Etkileyen patojene bağlı olarak bulgular bir hafta ya da daha fazla sürebilir. Ham et ağız yaralarına, yutak irinine, bağırsak kurtlarına da neden olabilir. Sosis, sucuk, salam, pastırma, etli ham köfte gibi besinler de genellikle pişirilmeden hazırlanmaktadır. Bu sebeple hem bu cins yiyecekler hem de tüm kırmızı etler iyi pişirildikten sonra harcanmalıdır.

Et Tartar Biftek Tartar ya da Tartar BifteğiBazı Gıdaları Çiğ Tüketmenin Tehlikeleri

İyi pişirilen eti beğenmemek bir mesele değildir ama uç noktalara varabilen ham et kapsayan besinleri yemek tehlikesiz değildir. Fransa’ya has bir yemek olan biftek tartar ya da tavuk tartar, pişirilmeden, ham yenen kıyma biçimine getirilmiş ettir. Kapari, soğan, biber, muhtelif baharatlar ve soslar ilave edilerek tatlandırılır. Ham kırmızı etlerin ve kümes hayvanlarının besin zehirlenmesine neden olma ihtimali daha yüksektir. E. coli’den Salmonella’ya kadar her çeşit bakteriyi bulundurabilirler ve bu da onları yiyen insanlarda zehirlenmelere neden olabilir. Etleri güvenle yiyebilmek için iyi pişirmek gerekir.

Deniz Mahsulleri ve Kabuklu Deniz Mahsulleri

Balık gibi deniz mahsullerinde ve istiridye, midye gibi kabuklularda hasarlı bakteriler bulunabilir. Mesela istiridyeler yaşadıkları suyun içinden aldıkları bakterileri ve virüsleri taşıyabilirler. İstiridyeler iyi pişirilmezse bu hastalık faktörleri insanlara geçerek hastalanmalarını sağlayabilir. İstiridyelerde ya da deniz balıklarında bulunan tür ismi Vibrio olan bakterilerin bazı cinsleri insanlara bulaşarak öldürücü bir hastalık olan vibriyoz isimli enfeksiyonun ortaya çıkmasına neden olabilir. Ayrıca ham istiridyelerden ve öbür deniz mahsullerinden karaciğer meselelerine neden olan hepatit-A virüsü de dağılabilir. İstiridyeler harcanmadan evvel bütün olarak pişirilmelidir. Ham deniz mahsullerinin harcanmaması öneri edilmektedir.

Suşi

Sebze, avokado ve yağsız balık çeşitleri ile hazırlanan suşi, omega-3 yağ asitlerini ve bazı vitaminleri alabilmenin iyi bir yolu olsa da az pişirilmiş ya da hiç pişirilmemiş balık kapsıyorsa mide sızısı, ishal ve kusmaya neden olabilecek anisakiasis gibi bazı asalaklara ve bakterilere sahip olabilir. Gebelerin, emziren annelerin ya da minik çocukların, bağışıklıkla alakalı meselelere sahip olan bireylerin az pişirilmiş ya da hiç pişirilmemiş balık kapsayan gıdaları yememesi gerekir. Ayrıca herkes köpek balığı, kılıç balığı, kocagöz orkinos ton balığı gibi yüksek oranda cıva kapsayabilen balıklardan sakınmalıdır.

Ceviche

Ceviche, lim bilye limonu ya da da limon suyu ile marine edilen ham deniz mahsullerinden oluşturulan Güney Amerika, Peru orijinli bir yemektir. Suşide olduğu gibi bu yemek çeşidinde de insanlarda besin zehirlenmesi yapabilen asalaklar ve bakteriler bulunabilir. Özellikle hamile olanlar, emzirenler veya bağışıklık problemleri olanlar yeterince pişirilmemiş ya da ham balık yememelidir. Deniz mahsulleri 63 santigrat dereceye kadar pişirilmelidir. Pişirildikten sonra sofrada çoğalan deniz mahsulleri daha sonra harcanacaksa 74 dereceye kadar ısıtılması gerekir.

Ham PatatesBazı Gıdaları Çiğ Tüketmenin Tehlikeleri

Mutfaklarda nemli etraflarda bekleyen patatesler bazen yeşile dönebilir veya filizlenebilir. Bir patatesin yeşil renge dönen kısımları solanin isimli bir maddeye sahiptir. Bu madde bedene girdiğinde ateşe, ishale, kusmaya ve baş sızısı gibi meselelerin ortaya çıkmasına neden olabilir. Patates yumrusunun yeşil kısımları üzerindeki göz denilen tomurcuksu çıkıntılarla beraber kesilmeli ve yemeğe ilave etmeden evvel patatesler iyice yıkanmalıdır. Patatesler ham harcanmamalı, tamamen pişirilmelidir.

Ham Yumurta

Bazı taze yumurtalarda hastalıklara, besin zehirlenmelerine, bazen de vefata neden olabilen Salmonella bakterileri bulunur. Zehirlenmeleri önlemenin yolu, yumurtayı sarısı ve beyazı sertleşinceye kadar pişirmektir. Yumurtalar ya da içinde yumurta olan gıdalar pişirildikten sonra soğukta, buzdolabında korunmalıdır. Holandez sosu veya Sezar sosu gibi ham yumurta kullanılan tariflerin hazırlanması için pastörize edilmiş yumurtaların kullanılması önerilir. Pastörizasyon sürecinde yumurtalar yapım kuruluşlarında kırıldıktan sonra kabuğu atılıp beyazı ve sarısı birbirinden parçalamakta, pastörize edilerek 60 santigrat derecede, 3-4 dakika yakalanarak ayrı ayrı ambalajlanmakta ve satışa sunulmaktadır. Yalnızca sarısı, yalnızca beyazı ya da karışım biçiminde ambalajlanmış pastörize yumurtalar Avrupa’da ve ABD’de seçim edilmektedir.

Ham Süt

Ham sütte ciddi bazı enfeksiyonlara neden olabilen ve hamilelik karmaşıklıkları ile iletişimi olan Listeria bakterileri kapsayabilir. Bunlardan başka ham sütte Brucella, Staphylococcus ve E.coli bulunabilir. Tehlikelere maruz kalmamak için pastörize süt kullanılmalı ya da ham mandıra sütü altı kısık ocakta 90 ya da 95 santigrat derecede 10 ila 15 dakika kaynatılmalıdır. Müddetin uzaması sütteki vitaminleri eksiltir. Süt kaynatılıp soğutulduktan sonra oda şartlarında fazla bekletilmemeli, buzdolabında korunmalı, 2-3 günde harcanmalıdır.

Hamur ve Un

Bazı şahıslar kurabiye ya da kek hazırlarken oluşan karışımın ham iken tadına bakar ama henüz pişirilmemiş un bulunduran karışımlar bireylerin hasta olmasına neden olabilir. Un, Salmonella , E. coli ve daha değişik bakterilere sahip olabilir. Yoğrulmuş hamurların ya da kek hamurlarının tadına bakılmamalı ve pişirilmeden harcanacak besinlerin içine un ilave edilmemelidir. Çocuklar da hamurla veya unla oynamamalıdır. Şahıslar un kullandıktan sonra ellerini çok iyi yıkamayı unutmamalıdır.

Karabuğday Filizi ve Öbür Filizler

Karabuğday filizleri ya da yeşillikleri pişirilmeden, ham harcandığında toksik özellik gösterebilir fakat insanlar üzerinde nasıl bir tesiri olduğu hakkında fazla araştırma yapılmamıştır. Karabuğdayı sıkarak suyunu çıkarmak veya filizlendirerek yemek, güneşe veya ışığa karşı duyarlılık gibi bazı tesirlere neden olabilir. Yonca ve fasulye filizleri gibi filizlendirilmiş tohumlar da Listeria, Salmonella ve E.coli bakterilerini taşıyabilir ve zehirlenmeye neden olabilir.

Lima FasulyesiBazı Gıdaları Çiğ Tüketmenin Tehlikeleri

Lima fasulyesi, Latin Amerika ya da Güney Amerika orijinlidir, beyaz, yeşil ya da kırmızı olabilen taneleri yassı ve kocamandır. Bu fasulye cinsinin kapsadığı linamarin isimli bileşik bedene girip hazmedildikten sonra hidrosiyanik asite dönüşür ve zehirlenmeye neden olabilir. ABD’de satılmakta olan Lima fasulyelerinin siyanür oranı çok azdır. Yabani Lima fasulyelerindeki siyanür ölçüyü daha fazladır. Bir insanın gerçekten hasta olması için çok ölçüde yemesi gerekir. Güvenlik açısından bu fasulye netlikle ham harcanmamalı, bir gece nemlendirilmeli, ardından 1-2 saat pişirilmelidir.

Barbunya veya Kuru Fasulye

Yalnızca dört ya da beş tane ham barbunya yemek şahsı çok rahatsız edebilir. Fasulyeler, özellikle tohum rengi kırmızı olan cinsler lektin ya da fitohaemagglutinin PHA isimli bir protein bulundurur. Bu madde genellikle pişme sırasında ayrılınır. Baklagillerin çoğu bazı minerallerin bedene emilmesini yasaklayan fitik asit bulundurur. Pişirme ile fitik asit seviyesi de eksilir. Pişmemiş barbunya fasulyeleri ya da beyaz kuru fasulyeler 5-6 saat suda bekletilmeli, süzüldükten sonra 30-40 dakika kaynatılmalıdır. Yavaş pişiriciler kullanılmamalıdır. Bu pişiriciler fasulyeleri zehirli maddeleri öldürecek seviyede sıcak yakalayamaz. Konserve fasulyeler tehlikesizdir zira zati pişirilmişlerdir.

Hint Fasulyesi Hint Yağı Bitkisi Tohumu

Hint Yağı nebatının anavatanı Hindistan’dır. Hint baklası ya da kene otu da denilen azametli yapraklara sahip olan nebat bahçelere peyzaj emelli dikilir. Tohumlarından Hint yağı denilen bir yağ elde edilir. Bu yağ tıpta ve sanayide kullanılır. Tohumlarında risin isimli zehirli bir madde bulunmaktadır. Hint yağı nebatının fasulyeye benzeyen tohumları çiğnenip yutulursa bu zehirli maddeye maruz kalınabilir. Yalnızca az ölçüde yutulsa dahi öldürücü olabilir. Çocukların 3 tane, erişkinlerin 10 tane tohum yemesi zehirlemeye yetecektir. Tohum yalnızca yutulur fakat çiğnenmezse bedenin risin denilen kimyevi maddeden hasar görmeme olasılığı olabilir. Yanlışlıkla Hint fasulyeleri yutulmuşsa, karında sızı, ishal ve kusma kollanmışsa acilen bir sağlık kurumuna gidilmelidir. Risin ile zehirlenen şahıslara etkin kömür uygulanabilir.

Yabani Mantarlar

Yabani mantarların kimilerinde amatoxin ve agaritin gibi zehirli maddeler bulunur. Bu maddeler karaciğerde mesele yaratabilir ve değişik ciddi meselelerin görülmesine neden olabilir. Zehirli Madde kapsamayan ham ya da bozuk mantarlar da iyice silinip arınılmazsa onları yiyenlerde mide sızısı, ishal ve kusma gibi meseleler görülebilir.

Acı BademBazı Gıdaları Çiğ Tüketmenin Tehlikeleri

Yetiştiği ağacın cinsine göre bademler acı ya da tatlı olabilir. Acı badem kullanmak güvensiz olabilir zira toksik özellikte bir kimyevi HCN:hidrosiyanik asit kapsar fakat tatlı bademlerde zehirli kimyevi maddeler bulunmamaktadır. Bir avuç acı badem yemek bireyin hastalanmasını sağlayabilir. Mağazalarda satılanlar yemek için tehlikesiz olan tatlı badem cinsleridir. Acı bademden çıkarılan uçucu yağlar da zehirlidir.

Manyok

Yucca ya da gaplek ismiyle de öğrenilen manyok, ham harcanırsa toksiktir. Orijini Brezilya olan, Yarı tropikal ve Tropikal Amerika’da çok üretilen manyok nebatının 150’nin üzerinde çeşidi bulunmaktadır. Latin Amerika’da ve Afrika’da yaşayan yerliler için ehemmiyetli bir karbonhidrat ve kalori kaynağıdır. Ülkemizde de son yılarda tanınmaya ve yetiştirilmeye başlamış olan manyok nebatının bol nişasta kapsayan kökü ince ve uzun, koyu renkli bir patatese ya da havuca eş. Kızartması, haşlaması, püresi yapılabilen manyok kökünden glütensiz un da elde edilebilir. Acı bademde ve lima fasulyesinde olduğu gibi ham manyok acı olan cinsi çok az siyanür kapsamaktadır ve iyi pişirilmezse öldürücüdür, beyinde ve karaciğerde zarara, bacaklarda ise felce neden olabilir. Kökler atanırsa ve iyi pişirilse yemek için tehlikesiz olabilir fakat ham ya da az pişmişse mide sızısı, kusma, ishal gibi sindirim meselelerine yol açabilir.

Taro Gölevez

Gölevez ya da kolokas da denilen taro nebatı toprak altı yumrularına sahiptir. Geniş yapraklıdır, yetişmesi için bol su gerekir. Hem yumrusu hem de yaprakları yenilebilen bu tropik nebat Güney Doğu Asya ve Güney Hindistan’da çok bulunur. Ülkemizde de Antalya, Alanya, Antalya ve Mersin’de yetiştirilir. Taro ya da gölevez yalnızca pişirilerek yenmelidir. Ham olarak yenen taro yumruları dudaklarda, ağızda ve boğazda şişmeye ve tahrişe neden olabilen oksalat kalsiyum oksalat kristalleri isimli bileşikler kapsar. Bu kristaller bedende birikerek böbrek taşlarının yaradılışına neden olabilir. Süt ya da süt mahsulleriyle beraber harcamak bunu önleyebilir. Taro yumrularını ya da yapraklarını sütle veya kabartma tozuyla beraber yüksek sıcaklıkta pişirmek kapsadığı zehirli maddelerin tesirlerini eksiltebilir. Soğuk suda bekletmek de fayda sağlar. Taro yumruları pişirilirken bamyada olduğu gibi bir musilaj denilen kaygan bir madde salgılar. Bunu önlemek için pişirilirken limon suyu ilave edilmelidir. Taro haşlanabilir, kızartılabilir, fırında pişirilebilir, rendelenebilir, etli yemeklere ilave edilebilir. Tropik ülkelerde konservesi yapılabilir, dondurulabilir, yumrulardan elde edilen un şehriye ya da jips üretiminde kullanılabilir.

Ravent YapraklarıBazı Gıdaları Çiğ Tüketmenin Tehlikeleri

Ravent nebatının kerevize benzeyen sapları etlidir ve güvenle yenebilir fakat yaprakları zehirli özellik taşıyan oksalik asit bulundurur. Oksalik asit gerçeğinde hem saplarda hem de yapraklarda bulunur ama yapraklarda daha fazladır. Oksalik asit, yapraklı yeşillikler, sebzeler, meyveler, kakao ve tohumlar dâhil bir hayli nebatın içeriğinde bulunabilir. Bedendeki oksalat ölçüyü çoğalırsa aşırısı idrarla atılır. Bu gidişata hiperoksalüri denir. Bu aynı zamanda kalsiyum oksalat kristallerinin uzuvlarda birikmesine, böbrek taşları yaradılışına yol açabilir. Ravent yaprağıyla hafif zehirlenme bulguları, 1-2 saat içinde gerileyen ishali ve kusmayı kapsar. Ciddi toksisite vaziyeti boğaz sızısına, ağızda yanmaya, yutma eforluğuna, soluk alma eforluğuna, mide bulantısına, karın sızısına, kusmaya kanlı olabilir ve ishale neden olabilir. Daha ciddi gidişatlarda anlaşma, kramp, adale seğirmeleri ve böbrek yetmezliği görülür.

Nelere Dikkat Edilmeli?

İnsanlar ham harcanan kanatlı etlerinden, deniz mahsullerinden, ham meyve ve sebzelerden besin zehirlenmesi yaşayabilir. Besin zehirlenmesinin neticeleri bazen, özellikle alıngan popülasyonlarda çok ciddi olabilir. Duyarlı olanlar ve besin kaynaklı hastalık tehlikesini eksiltmek isteyenler, ham ve az pişmiş besinleri harcamaktan sakınmalıdır. Pişirme harekâtı bakterileri öldürür. Bu sebeple besinleri harcamadan evvel iyice pişirmek, besin kaynaklı patojenlerden kurtulmanın ve dolayısıyla ham yiyeceklerden kaynaklanan zehirlenmeleri önlemenin tesirli bir yoludur. Bazı gıdalar ham olarak sınanmadan evvel onları pişirmeden yemenin tehlikesiz olup olmadığı incelenmelidir. Besinlerle alakalı alanlarda çalışan şahıslar besinleri meblağken şahsi, etrafsal ve besin hijyenini gözetmelidir.

Bibliyografi:
https://www.onhealth.com/content/1/dangers_health_raw_food
https://www.medicalnewstoday.com/articles/7381#video-how-to-start
https://www.cnnturk.com/saglik/bu-gıdaları-asla-cig-tuketmeyin

Yazar: Müşerref Özdaş

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ