Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Baruch Spinoza’nın Felsefe Kavrayışı

  • 16 Nisan 2021
  • Baruch Spinoza’nın Felsefe Kavrayışı için yorumlar kapalı
  • 120 kez görüntülendi.

Baruch Spinoza 1632-1677 seneleri arasında yaşamıştır. Amsterdam da dünyaya gelen spinoza Yahudi bir ailenin çocuğudur. Ailesi ticaretle uğraşmıştır. Ailesi Spinoza’nın haham olarak yetişmesi için din asamlarının yetiştirildiği ve o yarıyılda çok arz edilen Yahudi mektebine göndermişlerdir. İlk başlar da Yahudi mektebine adapte olmaya çalışşan Spinoza zamanla mektebin aktifliklerine katılmaz vaziyete gelmiştir. Spinoza okutulan mukaddes metinlerden […]

Baruch Spinoza 1632-1677 seneleri arasında yaşamıştır. Amsterdam da dünyaya gelen spinoza Yahudi bir ailenin çocuğudur. Ailesi ticaretle uğraşmıştır. Ailesi Spinoza’nın haham olarak yetişmesi için din asamlarının yetiştirildiği ve o yarıyılda çok arz edilen Yahudi mektebine göndermişlerdir. İlk başlar da Yahudi mektebine adapte olmaya çalışşan Spinoza zamanla mektebin aktifliklerine katılmaz vaziyete gelmiştir. Spinoza okutulan mukaddes metinlerden çok etkilenmemiştir. Mukaddes metinelr yerine Spinoza yarıyılda tesirli olab Bacon, Descartes, Hobbes gibi feylesoflara yönelmiştir. Yarıyılın feylesoflarını araştırmaya başlamış ve onların yapıtlarına yönelmiştir. Vaziyetin farkında olan mektep idareyicileri Spinozayı havraya gelmediği için denetleye almıştır. Ve denetleme neticesinde rastgele bir farklılık olmayınca Spinozayı Yahudi cemaatinden çıkarmışlardır. Bu vaka Spinoza için bir dönüm noktası olmuştur. Cemaatten uzaklaşınca feylesofların yapıtlarına daha ayrıntılı analize başlamıştır.
Yaptığı okumalar neticesinde Spinoza Doğa ile Yaradanı aynı kılmıştır. Fertlerin tabiatı sarihlerken Tanrıdan yola çıkarak tabiatı açıklamaları gerektiğini korunmuştur. Spinozaya göre Doğa da var olan tam varlıklar var olma nedenlerini Yaradana borçludur. Her bir varlığın Baruch Spinoza'nın Felsefe Anlayışısebebi Tanrıdır. Doğada var olan tam varlıkları ya da fertleri sarihlerken belirli bir kanunun var olduğu her şeyin bu yasa çerçevesinde reelleştiğini korunmaktadır.
Spinoza Etika isimli yapıtı onun usul kavrayışını ortaya koymaktadır. Bu yapıtta Spinoza özümsediği ve uygulamaya çalıştığı usulü hakkında bilgi vermektedir. Ayrıca bu usul geometrik usul olarak da öğrenilmektedir. Geometrik usul denilmesinin nedeni geometri bir önermenin kabul edilebilmesi kendisinden evvel var olan önermelere bağlıdır. Yanı ortaya konulan bir önerme neden netice çerçevesi içerisinde bilimsel usullerle açıklanmaktadır. Spinoza da tabiatı ve ve âlemdeki varlıkları sarihlerken belirli bir usulden yola çıkarak açıklamaya çalışmaktadır. Spinoza âlemdeki herbir varlığı sarihlerken Tanrıdan yola çıkarak açıklamaktadır. Tam varlıklar Yaradan tözünden ortaya çıkmıştır. Her bir varlık da Yaradanın bir yansıması bulunmaktadır. Tam varlıkların Yaradanın tözünden gereklilikten olmuştur. Varlıkların var olması bir gereklilik neticeyidir. Spinozaya göre Yaradan tek öz ve Yaradan sayesinde değişik varlıklar olmaktadır.
Spinoza felsefesini bütün anlamıyla anlayabilmek için öz ve töz kavramlarını öğrenmek gerekmektedir. Spinoza için öz varlığın kendi kendinin sebebi anlamına gelmektedir. Yanı bir varlığın var olabilmesi için başka bir varlığa ya da sebebe lüzum dinlememesidir. Var olmak için başka bir şeye lüzumunun olmamasıdır. Kendi kendinin sebebi olmayı causa sui olarak adlandırmaktadır. Töz ise özden dolayı ortaya çıkan varlıklardır. Töz tek bir parça halindendir. Tözü anlamlı kılan onun tek parça olmasıdır. Töz parçalanırsa tam anlamını yitirir. Bir töz başka bir tözün sebebi olamaz. Her bir töz özden ortaya çıkmıştır
Spinoza öz ve töz kavramlarından sonra Yaradan kavramına yönelmiştir. Spinoza için töz kavramı demek Yaradan demektir. Yaradan özden doğan bir gereklilik olduğu için tek ve gereklidir. Gereklilik neticeyi oluşan ve tek olan Yaradan değişmez ve her varlık Yaradan neticesinde var olmuştur. Yaradan kendi kendisinin bir sebebidir. Var olabilmesi kendine bağlıdır.
Yaradan tek ve değişmeyen varlık olduğu için kendine ait kanunları vardır. Varlığı rastgele bir şeye bağlı olmadığı için hür bir varlık olan Yaradan kendi kanununa göre tabiatı tertip etmekte ve değişik varlıkları yaratmaktadır. Var olan tam varlıklar Yaradan tarafından yaratılmıştır. Var olma nedenleri Yaradana bağlı olduğu için hür değillerdir.

Yazar: Nagihan Albayrak

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ