Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Atışma Nedir?

  • 07 Ağustos 2021
  • Atışma Nedir? için yorumlar kapalı
  • 179 kez görüntülendi.
Atışma Nedir?

Atışma, Millet Edebiyatında saz şairleri arasında karşılıklı yapılan bir şiir müsabakası, tabkocaman caiz ise bir şiir düellosudur. Bazı yörelerde atışma yerine karşı beri, deyişme, karşılama da denilebilmektedir. Âşıklar ananesinde atışma, ustalığın denenmesi ve hünerlerin sergilenmesi anlamına kazanç.

3675_

Atışma, Millet Edebiyatında saz şairleri arasında karşılıklı yapılan bir şiir müsabakası, tabkocaman caiz ise bir şiir düellosudur. Bazı yörelerde atışma yerine karşı beri, deyişme, karşılama da denilebilmektedir.

Âşıklar ananesinde atışma, ustalığın denenmesi ve hünerlerin sergilenmesi anlamına kazanç. Atışma belirli bir ayağa uygun olarak yapılmaktadır. Bir atışmada, karşı tarafın başlattığı ayak ya da toplulukta bulunanlardan birisi tarafından atılan bir ayak temel alınır. Müsabaka karşılıklı olarak söylenen mısralarla devam ettirilerek gönül alma mısralarıyla bitirilir.

Aynı ayağı ikici kere kullanmamak, karşılık vermek için uzun bir müddet bilave etmemek, ilk atılan ayağı temel almak, ikinci müsabakacının seçtiği usulü kullanmak, birbiriyle geçimli dizeler kurmak, karşı tarafın özel alaka ve tecrübe gerektiren suallerine yanıt verirken aynı seviyede bir başka sual yöneltmek atışmanın temel kaideleridir.
Âşık meclisi, sazlara kumpas verdikten sonra bir divan okunarak açılır. Daha sonra âşıklar misafirleri selamlamak için, kurdukları mısralarla davetlilere güzel geldiniz diyerek atışmanın giriş bvefatını bitirmiş olurlar. Atışmanın giriş bvefatı bitirildikten sonra yerine ve civarına göre cinsli biçim ve yollarla ortaya atılacak olan ayak bilave edilir.

at

Taraflardan bkocamanının ortaya attığı ayakla atışma başlamış olur. Atışmanın temelini ilk atılan ayak oluşturur. Atılan ayak hangi mevzu ile alakalıysa atışma sonuna kadar o mevzu üzerinde yapılır. Atışma usulünü seçme hakkı ikinci müsabakacıya aittir. Lafa başlama ve sual sorma sırası kendine gelen ikinci âşık atışmanın usulünü seçerek; tekellüm, bağlama, dar ayak, sataşma ismi verilen dallardan bir tanesini kullanır. Karşılıklı birbirlerine yanıt kalitesinde kurulan mısralarla atışma devam ettirilir. Atışmanın sonunda da âşıklar birbirlerinin gönlünü almak için karşılıklı atışmalar da bulunurlar. Birbirlerini methederek müsamaha misali göstererek atışmayı bitirirler. Atışma, taraflardan bkocaman sarih olarak bozgunu kabul etmezse orada bulunan ve bu işten kavrayan yaşlılarca değerlendirilmeye tabi yakalanırlar. Yenilen tarafın, sazını kazanana vermesi ananesel ise de, genellikle buna pek uyulmaz.

Atışmanın en tuhaf olan usulü sataşmalardır.
Dudakların birbirine dokunmadan yapılan atışmaya lebdeğmez veya dudakdeğmez atışma denir. Âşıklar dudaklarının arasına, dik pozisyonda bir iğne yerleştirerek, içinde dudakların birbirine dokunmasıyla çıkarılan seslerib, f, p, m, v, vb. harflerinin olduğu kelimeler kullanmadan hem saz çalar hem de atışırlar.

Âşık Şenlik ile âşık Feryadînin atışmasından kısa bir misal
Şenlik: Ünün vezir hissesinde
Rütbesiyle üne layık
Oturuşun o duruşun
Hem sultana hana layık
Feryadî: Sefa geldin gözüm üzre
Olsam mihmana layık
Şeyhülislam, veziriazam
Doğru AlOsmana layık
Şenlik: Seninle oldum taaşşuk
Gözlerime geldi ışık
Dinlemedim sen kime âşık
Dillerin Kurana layık
Feryadî: Bu düşkün gönlüm açarsın
Selim Sıratı geçersin
Kevser akarsudan kapsasın
Olasan âleme layık
Şenlik: Kul şenliği eder hürmet
Rikabın kıldım ziyaret
Sana kısmet olsun cennet
Huriye gılmana layık
Feryadî: Perişan Feryadî göresen
Meram maksûda eresen
Sancak altında durusan
Habîb-i Rahmana layık
Günümüzde bu cins karşılaşmalar bir şov ya da müsabaka olmak üzere Konya Âşıklar Bayramı gibi bazı yerlerde zaman zaman yapılmakta ve bu sanatın devam ettirilmesini sağlamaya çalışmaktadırlar.

Yazar:Derya Talas

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ