Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Âlemdeki En Ölümcül Patlamalar Nelerdir?

  • 22 Mart 2021
  • Âlemdeki En Ölümcül Patlamalar Nelerdir? için yorumlar kapalı
  • 87 kez görüntülendi.

Âlemde kaydolunan en büyük ve enerji dolu patlamalar, Gama ışını patlamalarıdır ve yalnızca Big Bang‘den sonra oluşmuştur. Bu patlamalar âleme büyük ve denk derecede hasarlar vermiştir! Somut gök cisimleri arasında büyük bir hiçlik alanı olan bu karalık, suratlarca milyar mil yol kat etmiştir ve bir avuç madde engin mesafelerde balanssız bir biçimde atlamıştır. Natürel ki, […]

Âlemde kaydolunan en büyük ve enerji dolu patlamalar, Gama ışını patlamalarıdır ve yalnızca Big Bang‘den sonra oluşmuştur. Bu patlamalar âleme büyük ve denk derecede hasarlar vermiştir! Somut gök cisimleri arasında büyük bir hiçlik alanı olan bu karalık, suratlarca milyar mil yol kat etmiştir ve bir avuç madde engin mesafelerde balanssız bir biçimde atlamıştır. Natürel ki, şartlar havalandırılamaz, hava ve hayatın var olmasına izin veren tipik şeylerin noksanlığı vardır. Bu vaziyetin vehametini gerçekten değiştirmese de, bu karanlık bazen hoş bir biçimde aydınlanmaktadır. Bu parlak ışık kaynakları, meteoroidler bir seyyareyi bombalarken, şiddetli alevler yanan bir yıldızdan püskürtürken veya kuasarların kendileriyle çarpışmasıyla devasa patlamalardan gelmektedir. Bununla beraber, bir cins kozmik patlama bunların hepsini sudan püskürtmektedir. O kadar ölümcüldür ki, onları seyyareden milyarlarca ışık seneyi uzakta tespit edilebilmektedir. Gamma-Ray Bursts

Evrendeki En Ölümcül Patlamalar Nelerdir?Enerji Kutulu Gama Işını Patlamaları

Güneş parlar ve gündüz semanı aydınlatır. Aşinayı Güneş Dünya’daki hayatın kaynağıdır, yaydığı ışıkla çok rakamda cinsi beslemekte ve desteklemektedir. Hidrojeni helyuma kaynaştırma süreciyle, güneş gaz ceplerini yakmaktadır ve büyük güneş patlamaları oluşmaktdır. Işık, mesafelerin milyarlarca mil uzandığı güneş sisteminin us almaz köşelerine yol açtığı için ulaşımı da çok büyüktür. Güneş saniyede takribî 4 x 10 ^ 26 Joule enerji üretmektedir ve 10 milyar sene olan Güneş’in ömrü göz önüne alındığında, oldukça fazla enerji yakılmaktadır. Bununla beraber, bu Gamma-Ray Bursts’a mum yakalamaz, zira Güneş’in 10 milyar sene üretmesi için aynı ölçüde enerji sarihe çıkarmaktadırlar buda varoluşlarının yalnızca ilk 10 saniyesinde oluşmaktadır! Gama ışınları elektromanyetik spektrumdaki en devingen dalgadır ve en ufak dalga boylarına sahiptirler. Bu patlamalar kısa ömürlü, milisaniyeden saatlere kadar süren, ancak yalnızca Big Bang’den sonra, aşamanın en enerji dolu ve aydınlık hadiseleri olarak kabul edilmektedirler. Gama Işınları âlemde bol ölçüde bulunmaktadır, ancak üryan insan gözü tarafından görülememektedir, böylece gece semanı siyaha vazgeçer. Bu ışınları görebilseydik, gece sema çok farklı, çok daha kaotik ve titrek görünürdü.

Gama Işını Patlamalarının Sebepleri

Elektromanyetik ışınım, elektromanyetik bir alanda ışınlar fotonlar, kuanta biçiminde radyan enerjisi taşımaktadr. Bu dalgalar, tutumlarını tanımlayan dalga boylarına bağlı özelliklere sahiptir; bu yerleştirme ve potansiyel tutum elektromanyetik spektrumda haritalanabilmektedir. Bu spektrum, dalga boylarının eksilen kumpasında tertip edilmiş radyo dalgaları, mikrodalgalar, kızılötesi, görünür ışık insanlara, ultraviyole, X ışınları ve Gama ışınlarını kapsamaktadır. Spektrumun sonunda olan Gama Işınları, atom çekirdeğinin radyoaktif bozulmasından kaynaklanmaktadır. En kısa dalga boylarına sahiptirler, ancak spektrumdaki en fazla enerjiyi toplamaktadırlar. Gama Işınları kâinattaki en etkileyici ve devingen patlamalara eşlik etmektedir.
Üretilmelerinin bir yolu, Güneşderi 50 kat daha büyük olan devasa bir yıldızın sonuna erişip patlaması ve kara delikle sonuçlanmasıdır. Bu harekât sırasında saniyeler içinde eşi görülmemiş ölçüde enerji üreten Gama Işınları jetleri dağılmaktadır. Ayrıca, nötron yıldızlarının büyük bir yıldızın çökmüş çekirdeği birbirleriyle çarpıştığı zaman ortaya çıkmaktadırlar. Değişik bazı kuramlar, bir nötron yıldızı bir kara delikle birleştiğinde veya iki kara delik birbiriyle çarpıştığında ortaya çıktıklarını göstermektedir. Son çalışmalar, bu gama ışını emisyonlarının madde ve karadeliklerin yarattığı eforlu manyetik alana egemen olduğunu gözlemlemiştir.

Gama Işını Patlamaları Cinsleri

Evrendeki En Ölümcül Patlamalar Nelerdir?Gökbilimsel bir vakanın zaman içindeki ışık yoğunluğunu kavramak için, gökbilimciler ışık çarpıksı ismi verilen bir grafik çizmektedirler. Bu grafik, ışığın dağıldığı emin frekansları, bantları ve göksel fenomen hakkında bilgi sağlayan ışığın yoğunluğu gibi muhtelif değişik özellikleri göstermektedir. Gamma-Ray patlamalarının tüm gözlemlerinde, hiçbir patlamanın aynı ışık çarpıklarına sahip olmadığı görülmektedir. Gözlemlenen tüm özelliklerde değişiktirler, zira farklı yoğunluklara ve doruklara, ayrıca farklı başlangıç parlaklığı ve daha sonra solma modellerine sahiptirler. Kimilerinin öncül cılız patlaması bulunmaktadır, bu daha sonra eforlu bir patlamaya dönüşmektedir. Bu sebeple, Gamma-Ray Burst’ları sınıflandırmanın bir yolu, altta yapıldığı gibi patlama vaktidir.

Kısa Gama Işını Patlamaları

Bu GRB’lerin süresi 2 saniyeden azdır ve tespit edilen tüm GRB’lerin % 30’unu oluşturmaktadır. Kısa ömürleri sebebiyle, bunları tespit etmek ve gözlemlemek güçtür. 2005 senesinden sonra yapılan gözlemler, bu hadiselerin bir ardıllığa sahip olduğunu, eliptik galaksilere ve büyük galaksi kümelerinin merkezi bölgelerine bağlı olduğunu göstermektedir. Bu, büyük yıldızlarla ve süpernovalarla olan rastgele bir irtibatı ortadan kaldırmaktadır, bu da uzun süreli GRB’lerden farklı olduklarını göstermektedir. Kuramlar bunları nötron yıldızlarının çarpıştığı veya karadelik bir nötron yıldızı yediğinde kilonova ile ilişkilendirmiştir.

Evrendeki En Ölümcül Patlamalar Nelerdir?Uzun Gama Işını Patlamaları

Bunlar en iyi gözlemlenen GRB’lerdir, zira 2 saniyeden daha uzun müddet alana gelmektedirler ve genellikle tüm tespitlerin % 70’ini kapsayan gözlemlenen GRB’lerin en yaygın olanlarıdır. En yaygın olarak büyük bir yıldız çöktüğünde ve bir süpernova gidişatında ortaya çıkmaktadır. Ayrıca Süpernova patlaması parlak bir gama ışını patlamasına neden olmaktadır.

Ultra Uzun Gama Işını Patlamaları

10.000 saniyeden uzun süren Uzun GRB sınıflandırmasının kuyruk ucunu temsil etseler de, kendi ayrı sınıfları olarak kabul edilmektedirler. Bu uzun kuyruklar, bir manyetarın doğumunda, mavi bir süper yıldızın çöküşü veya gelgit bozulması vakayı bir yıldız kara deliğe çok yakın olduğunda ve gelgit güçleri tarafından çekildiğinde görülmektedir.

Tarihsel Gözlemler

GRB’ler hakkında detaylı gözlem son zamanlarda ortaya çıkan bir olgudur; zira 20 sene kadar evvelinde, bu hadiselerin ne olduğuna dair somut bir delil bulunmamaktadır. Bu, 13 Ağustos 2002 senesinde Gamma-Ray Bursts’u tespit etmek için kullanılan bir Amerikan uydusu olan High Energy Transient Explorer tarafından gözlemlenen GRB 020813 ile değişmiştir. Patlama takribî 125 saniye sürmüş ve süpernovaya giden büyük bir yıldızla irtibatlı olduğu görülmüştür. Uydu, bugünün standartlarına göre düşük çözünürlüklü donanıma sahipti, ancak GRB’ler hakkında kısa bir fikir vermiştir.
2008 senesinde, GRB 080916C tespiti şimdiye kadar kaydolunan en ölümcül patlamanın rekorunu kırmıştır. 16 Eylül 2008 senesinde NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu tarafından tespit edilmiştir. Patlama, 5900 tipi la Supernova’nın toplam enerjisine sahipti! Gökbilimciler 12,2 milyar ışıkyılı uzaklıkta olduklarını hesapladıkları için mesafe de çok büyüktü, başka bir deyişle âlem yalnızca 1,5 milyar yaşındayken ve 23 dakika sürdüğüne reelleşmiştir. 27 Nisan 2013 tarihinde tespit edilen ve Dünya’dan kaydolunan en yakın GRB’den biri olan GRB 130427A tarafından başka bir rekor kırılmıştır. Bu rekor 3,6 milyar ışık seneyi uzakta tespit edilmiş ve 94 milyar elektron volt enerjiyi verdiği bildirilmiştir. X ışını gün batımı sonrası kızıllık hadiseden 6 ay sonra tespit edilebildiğinden, daha uzun süreli patlamalardan biri olmuştur.
GRB 190114C’nin tespiti, değişik Gamma-Ray Bursts tarafından bugüne kadar ayarlanmış kayıtları geçmiştir. Bu patlama, 2019 Ocak ayında tespit edilmiş ve Dünya’dan kaydolunan en parlak hadise olarak tarihe geçmiştir. Hadise, 1 Tera elektron voltunun enerjisini, görünür ışığın bir fotonunun enerjisinin bir trilyon katı kadar ürettiği gözlemlenmiştir. Bununla beraber Big Bang’den bu yana en parlak hadise olarak kabul edilmiştir. Daha iyi idrak etme teknolojisi, gelecekte GRB 190114C tarafından tanımlanan rekoru kırabilecek hadiseleri tespit etmeyi sağlayacaktır. Ve şayet öyleyse, bu şahitlik etmek için bir patlama cehennemi olacak!

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ