Site Rengi

BilgiliUsta.com | Aradığınız Her Bilginin Adresi.

Ağaçlar Neden Hastalanır ve Can Verir?

  • 01 Nisan 2021
  • Ağaçlar Neden Hastalanır ve Can Verir? için yorumlar kapalı
  • 127 kez görüntülendi.

Ağaçlar çok uzun seneler yaşayabilir. Ancak yeniden de hiçbir ağaç ebedi değildir ve kimileri bütün olarak gelişmeden çok evvel can verirler. Arkeofili’nin araştırmaları neticesinde yaptığı bir listeye göre, dünya genelinde bulunan ve şu an hâlâ hayatlarını sürdüren en yaşlı 12 ağaçlar şunlardır: •Sri Lanka-Kutsal Hint İnciri Jaya Sri Maha Bodhi: Buda’nın aydınlanmaya ulaştığı ağaç olarak öğrenilen […]

Ağaçlar çok uzun seneler yaşayabilir. Ancak yeniden de hiçbir ağaç ebedi değildir ve kimileri bütün olarak gelişmeden çok evvel can verirler. Arkeofili’nin araştırmaları neticesinde yaptığı bir listeye göre, dünya genelinde bulunan ve şu an hâlâ hayatlarını sürdüren en yaşlı 12 ağaçlar şunlardır:
Sri Lanka-Kutsal Hint İnciri Jaya Sri Maha Bodhi: Buda’nın aydınlanmaya ulaştığı ağaç olarak öğrenilen ağaç 2305 yaşındadır. MÖ 288 senesinde dikildiği öğrenilen dünyanın en daha önceki yaşayan ağacıdır.
California, Amerika Birleşik Devletleri-Başkan President: 3200 yaşındaki ağaç, gövde hacminin miktarına göre dünyada 3. büyük ağaçtır ve ayrıca 5. en daha önceki klonal olmayan ağaçtır. 2012 senesinde yapılan ölçümde gövdesi 1.300 metreküp olarak ölçülmüştür.
Portekiz-Oliveira do Mouchão: 3350 yaşında, Portekiz’de bir zeytin ağacıdır ve ayrıca Avrupa’nın en yaşlı ağaçlarından biridir. Binlerce senelik hayatına karşın hâlâ zeytin üretmektedir.
•Şili-El Gran Abuelo: Güney Amerika’nın en daha önceki ağacıdır ve 3622 yaşındadır. Charles Darwin’in gemisi’nin kaptanı Robert FitzRoy’a şerefine, Fitzroya cupressoides olarak adlandırılmıştır.

•Britanya – Llangernyw porsuk Ağacı: Llangernyw köyünde ki Saint Digain Kilise’nin bahçesinde ekili olan daha önceki erkek porsuk ağaçlarından bir tanesidir. Porsuk ağaçlarının yaş tespiti çok güç olsa da 2002 senesinde yapılan bir araştırmaya göre 4 bin ila 5 bin yaşında olduğu düşünülüyor.
•İran – Sarv-e Abarkuh: Varsayımlar neticesinde en az 4000 yaşında olduğu öğreniliyor ve İran’ın bir abideyi olarak kabul ediliyor. Aynı zamanda 25 metre yüksekliği ve 18 metrelik çapa sahiptir. Ehemmiyetli bir turizm merkezidir
•Türkiye Zonguldak-Porsuk Ağacı: 2016 senesinde bulunan ağaç, bütün 4112 yaşında ve dünyanın öğrenilen en yaşlı Porsuk ağacıdır. Yapılan analizler neticesinde ortaya çıkan coşturucu haberlerden biri de ağacın hala oldukça sıhhatli olması ve insanlar tarafından hasar verilmediği sürece en az 4 bin sene daha yaşayabileceğidir.
•Methuselah–California’daki White Mountains: 4845 yaşındadır. Dünyada yaşayan en yaşlı ağaçlara konut sahipliği yapan ve bu bölgedeki öğrenilen en yaşlı 2. ağaçtır.
•California, Amerika Birleşik Devletleri-Old Hara: 5067 yaşında olduğu tespit edilen ve 2012 senesinde Tom Harlan tarafından tarihlendirilmiştir. Ağacın olduğu yeri, gözetmek için saklı yakalanıyor ve ne yazık ki internette ağacın hiçbir resmi bulunmamaktadır.
•İsveç-Old Tjikko Ağacı: En az 9.558 yaşında olduğu varsayım ediliyor ve klonal bir ağaçtır, bin seneler süresince yeni dallarını, gövdesini ve köklerini yenilediği anlamına kazanç.
•California, Amerika Birleşik Devletleri-Jurupa Meşesi: Kaliforniya’nın en daha önceki nebatı ve dünyanın ikinci en daha önceki klonal nebatı olduğu varsayım edilmektedir. Çalı yangınlarından ve 13 bin senelik tahripten kurtularak günümüze kadar yaşamda kalmıştır.
•Amerika Birleşik Devletleri Utah–Pando Trembling Devi: Tek bir organizma olduğu tespit edilen ağaç, erkek titrek kavağın dev bir klonal kolonisidir. Pando, 80 bin seneden fazla yaşındadır, dünyadaki en daha önceki klonal ağaç kolonisidir. Aynı zamanda ağırlığı 6 milyon kg olarak varsayım ediliyor ve dünyanın öğrenilen en ağır canlı organizmasıdır.
Bir ağacın yaşamda kalması için gayrette, meselelerin biyolojik açıdan ele alınması azıcık dayanakçı olabilir. İşinde iyi bir bahçıvan ve ağaç sıhhatiyle ilgilenen herkes, kurtarma tekniklerden faydalanabilir! Yaygın problemleri tanımlamak ve çözmek için pratik ipuçları vardır.

Bir ağacı Hasta Yapan Nedenler Nelerdir?

Ağaçların Başlıca Düşmanları

• Etrafsal etkenler misalin su kasveti, cılız toprak, fazla rüzgar, çok fazla veya yeterince güneş ışığın olmaması
• Dokuları yiyen veya hasar veren böcek hasarlıları
• Akarlar, özellikle örümcek akarları
• Canlı ağaçlara saldıran mantarlar
• Bakteriler
• Virüsler
• İstilacı cinsler ve egzotik hastalıklar
• Bazı büyük memeliler, ayılar ve geyikler gibi
• İnsanlar

Etrafsal Gerilmeler

Bir ağacın büyümesi için lüzumlu olan kaynaklar; güneş ışık, su, besin maddeleri ve sığınak vb. vaziyetlerdir. Bunların çok aşırısı veya çok azı ağaçlara hasar verebilir. Güneş ışığı eforlu ve riskli bir efor kaynağıdır. Ağaçlar fazla güneş ışığına maruz kaldıklarında yaprakları süratle kurur. Aynı zamanda UV ışığı plastikten insan tenine kadar bir hayli organik maddeye de hasar verir.
Bazı ağaçlar, bütün bir orman kanopisi örtüsü içinde gelişmeye adapte edilmiştir. Ağaç bakımıyla uğraşanlar UV ışınlarından gözetmesi ve yararlı su tertip etmesi için yüksek maliyetli yatırımlar yapıyorlar ancak yüksek yiyecek üretiminden yararlanıyorlar. Bazı ağaçlar ise en büyük olmayı ve tüm güneşi almak için savaşmayı vazgeçerler. Gölgede iyi filiz çıkartırlar, daha az enerji tüketirler ve daha az yiyecek üretmeye lüzum dinlerler. Gölgeye dayanıklı cinsler, gölgede ve öteki nebatlar tarafından natürel rekabetin varlığında büyüyebilen cinslerdir. Gölgeye hoşgörüsüz cinsler, bütün güneş ışığı gerektirir ve çok az veya hiç rekabet gerektirmez. Çok fazla güneş olmadan büyüyen bazı ağaçlar gölge hoşgörüyü akça ağaç, selvi, sedir, kayın, kestane ve meşe ağacı vb.

Taban Sıkıştırma Köklerin Boğulması

Yüksek oranda sıkıştırılmış toprak hem oksijenin hem de suyun ağaç köklerine erişmesini önler. Oksijen olmadan, kökler suyu yapraklara taşımakta çok daha az tesirlidir. Kökleri gözetici antibakteriyel ve antifungal kimyevileri ve ayrıca bereketli mikroorganizmaları teşvik eden kimyevileri kapsayan eksüdayları salgılar. Faydalı organizmalar, kök işlevi gibi, cılız toprak şartlarından hasar görürler.

Ağaçlar Neden Hasta Olur ve Ölür?Toprak Sıkışması Nasıl Anlaşılır?

• Yağıştan sonra su, bir ağacın yakınında birikiyorsa bu makûs bir işaret olabilir. Zira sıhhatli kökler suyu süratli kullanır ve havalandırılmış toprak süratle tahliye olur.
• Fideler kök salamaz ve alan üryandır.
• Toprağı karıştırmak için kolay bir çubuk kullanılabilir. Genellikle sıkıştırma, yaya veya vasıta trafiğinin neden olduğu yerlerde alana kazanç. Bazen, üst toprağın iyi olduğu görülür, ancak alt taban neredeyse kullanışsızdır.
Taban sertlik ölçüm makineyi olan penetrometresiyle toprak ölçülebilir. Bu biçimde değerlendirmede daha sıhhatli ve doğru bir bilgi elde edilebilir.

Ağacın Etrafındaki Toprak Nasıl Havalandırılır?

Yerleşmiş ağaçların çevresindeki toprak sıkışmasının işlenmesi basit değildir, bu sebeple ağaç dikerken toprağın iyi ve sarih bir yapıya sahip olduğundan emin olmak gerekir. Yerleşmiş ağaçların çevresine sıkıştırılmış toprağın, yaradılışını önlemek için daha daha önceki teknikler şunlardır:
• Toprağın nemini gözetmek, vasıta ve yaya trafiğinin tesirini eksiltmek için gövdenin çevresinde bir bariyer oluşturmak.
• Ağacın çevresine ufak delikler açmak ve onları turba çürüyen nebatların kömürleşmesi ile oluşan katman veya gözenekli seramik gibi hava ve suyun nüfuz etmesini sağlayan malzemeler ile doldurmak.
• Ağaçların çevresine bir hendek kazmayı ve nitelikli bir toprakla geri doldurmayı kapsayan radyal hendek harekâtları. Bu iyi bir çalışmadır fakat zaman alan bir çalışmadır.
• Yeni ve daha süratli rehabilitasyonlar arasında hava küresi vardır. Bu operasyon da toprağa hava enjekte ederek toprağın dağılması ve hafifletilmesi sağlanır.

Nemli Topraklar

Kökler için birikmiş su, sıkıştırılmış topraklardan daha makûstur. Oksijenin köklere erişmesini önler, potansiyel olarak riskli mantarların üremesine neden olur ve anaerobik bakteriler tarafından toksik kimyeviler üretebilir. Dikmeler veya dikimler için alan kazılır ve suyla doldururlarsa, bahçenin bir ölçü drenaja gereksinimi olduğunun bir işareti olabilir. Seçenek olarak, su ile doymuş toprakları tolere eden bir hayli ağaç çeşidi vardır. Bunların arasında söğüt, kül, sedir, huş ve akçaağaç çeşitleri alır.

Rüzgâr ZararıAğaçlar Neden Hasta Olur ve Ölür?

Bir Hayli ehemmiyetli ağaç, eforlu ışık ve güçlü rüzgarlardan korunan en düşük orman seviyelerinde yetişmeye adapte olmuştur. Genellikle sarih veya izole etilmiş gidişatlarda yaşamda kalamazlar. Buna misal verilirse, özellikle sıcak bölgelerde yaşayan palmiye ağacı, manolya ve ormangülü gibi cinsler de dahildir. Rüzgâr zararını tespit etmek basittir. Fidanlar veya daha kırılgan ağaçların, şayet yaşamda kalacaklarsa, gül gibi daha eforlu ağaçlara, ya da tepelere veya duvarlara tutunmaları gerekir. Yapılacak takviye mahiyetinde yapılar zararın önlenmesinde dayanakçı olabilir.

Besin Noksanlıkları

Besin beceriksizliği, ağaçların gelişmesini yavaşlatır. Ağaçlara makro yiyecekler olarak azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum ve kükürt gibi yiyecekler gerekir. Demir gibi öteki elementlere daha ufak ölçülerde lüzum dinlerler, ancak bu çok ehemmiyetlidir. Misalin, tatlı sakız ağaçları, demir beceriksizliği ciddi yaprak klorozuna sararmaya eğilimlidir. Yaprak kaybına neden olabilir. Meseleler bölgeden bölgeye değişmektedir.

Böcek Hasarları

Böcekler ve ağaçlar arasındaki savaş çok uzun senelerdir devam etmektedir. Ağaçların, onları yemek ya da dokularında yuva yapmak isteyen böceklere karşı güçlü korunma mekanizmaları vardır. Bunlardan kimilerini şu biçimde sıralayabiliriz:
• Hazmedilemeyen ve gıda olarak kıymeti çok az olan sert bir kabuk
• Nikotin, piretrum ve neem özleri gibi zehirli kimyeviler
Ağaçlar Neden Hasta Olur ve Ölür?• Lignin gibi hazmedilemez iç dokular
Fakat bazı böcekler savaşmakta ısrarcıdır ve ağacın korunmalarının çevresine ya da bu korunmalara içine doğru ilerleyen yollar bulurlar. Bu böceklere misal şunları verebiliriz;
• Leaf Miner yaprak madenci böceği yaprak kurtları
• Gövdelere veya köklere saldıran sondalar
• Fazla ataklarda ağaçları tamamen yok edebilen tarayıcılar
• Sap emiciler

Kök Delici

Kök yiyicileri bulmak her zaman basit değildir, ancak narenciye kökü nebatı, meyve ağaçlarının yapraklarından beslenirken erişkin olarak göze çarpmaktadır. Yeniden de hakikat hasarı veren larvalardır genç böcekler.Erişkin bir dişi kurt, geçici bir yuva oluşturmak için dikkatlice dayandığı yapraklara 5000 yumurta koyabilir. Gençler ortaya çıktığında, yere düşer ve ağaç köklerine sığınır. Kazık kök olan Taprootu yerlerse ağaç can verebilir.

Tırtıllar

Tırtıl istilaların çoğu hasarlı değildir. Çok rakamda tırtıl istila etse dahi sihrime mevsiminin sonlarında alana gelse de bir ağaca ciddi biçimde hasar veremezler. Zira ağaç zati bir hayli gıdayı yapraklardan almış olacaktır. İlkbahardaki istilalar daha ciddi olabilir ve meyve ağaçlarına yapılan ataklar çiftçiler için makûs bir haberdir.

Tırtılları Hakimiyet Etme Yolları

• Etkilenen yaprakları kesilmesi
• Tırtılları yapraklardan toplayarak, süpürerek veya devireme yaparak uzaklaştırılması. Ve daha sonra tırtılların yok edilmesi yoluyla
• Yukarıyadaki uygulamaların pratik olmaması gidişatında, kimyevi ve kimyevi olmayan böcek öldürücülerle gayret edilebilir.Ağaçlar Neden Hasta Olur ve Ölür?
• Btk Bacillus thuringiensis kurstaki gibi tehlikesiz, mikrobiyal temelli bir böcek ilacı ile püskürtme yapılabilir. Ayrıca arılar gibi bereketli böcekleri hariç yalnızca tırtılları yok edilecektir.

Yaprak Madencisi

Yaprak madenci böcekleri, iç yapıları yiyerek ancak kütikül dış kaplama sağlam vazgeçerek bir yaprağın içinde yuvalanır. Genellikle yapraklarda değişik bir desen vazgeçerler. Yaprak madencileri seyrek olsa da ciddi hasar verirler ancak meyve ağaçlarından elde edilen yararı da yasaklayabilir. Çoğunlukla, bir ağacın hoş görüntüsünün bozulmasını sağlayan bir kasvettir.

Yaprak Bitleri

Yaprak bitleri, kireç böcekleri ve etli böcekler gibi benimseyen böcekler, çoğu ağaç üzerinde oranla hasarsızdır. Yeniden de çok çirkin olabilirler ve çok rakamda olması insan içinde hasarlı olabilir. Genellikle yaprak bitleri için sabunlu suyu püskürtme yaparak ilaçlamak tesirli bir çözümdür.

Gövde Sıkıcı Mega Katil Olan Zümrüt Kül Delgi Böceği

Bu böcek, son senelerde Kuzey Amerika’da on milyonlarca kül ağacını öldürmüş ve hemen hemen her çeşit kül ağacını tamamen yok olmasıyla tehdit altındadır. Emerald Ash Borer larvaları büyüktür ve ağaçların iç dokularına girerek su ve besin akışını yasaklarlar ve mantarların hayati köklerini etkilemesine izin verirler. Hasta bölgeleri karantinaya almak ve hastalığa mukavemet sağlamak, hamleye karşı koymanın ana taktikleridir.

Virüsler

Virüsler, beşeri yiyecek mahsulleri için ana tehditlerden biridir. Yaygın bir viral hücum bulgusu sarı ya da çok soluk yeşil renktedir. Virüs meselelerinden sakınmanın en iyi yolu, saygıdeğer tedarikçilerden ağaç satın almaktır. Bir başka çiftçiden bir kesim alınıyorsa, ağacı dikkatlice araştırılması gerekmektedir. Bir ağaç hasta ise, etkilenen dalları budamak ve yakmak en iyi usuldür. Bir meyve bahçesinde, ağacın tamamını kaldırmak, hastalığı önlemenin en iyi umudu olabilir. Virüslerin tahribatına misal, İrlanda patates kıtlığına neden olan patates yemi virüsünü ve meyve ağaçlarına hasar veren kiraz yaprak yuvarlanma virüsünün tahribatı verilebilir.

Bakteriler

Virüs ve mantarlara mukayeseyle bakteri ağaç bakımı dünyasında ufak makûs mahlukatlardır. Erik, vişne, kayısı ve şeftali bakteriyel kanseri, ticari tesiri olan birkaç ciddi enfeksiyondan biridir. Kabuk alanları bazen de tam dalları öldürür ve mantarların oluşmasına izin verir. Hasta dalların kesilmesi standart rehabilitasyondur. Öteki enfeksiyonlar arasında Taç safrası, hafifçe ütülemek, Sarılar, Ateş yakmak sayılabilir.

Akarlar

Akarlar örümceklerin yakın akrabalarıdır, ama o kadar miniktir ki üryan gözle görmek güç olabilir. Örümcek akarları daha fazla görsel tesire sahiptir ve tüm ağaçları kaplayabilen özel ağlar oluşturur. Ağaç dokularından özsuyundan beslenen bir hayli ehemmiyetli böcek cinsi vardır. Elmalı pas akarları Amerika Birleşik Devletleri’nin kuzeybatısındaki elma ağaçlarına ve bazen de armut ağaçlarına saldırır. Ladin akarları, ladin ağaçlarının görünümünü yıkım edebilir ve ciddi gidişatlarda onları öldürebilir.

İnsan Kaynaklı Tehditler

Şuursuz budama, kök arınma, vasıta ve yaya trafiğinden toprak sıkışması, hepsi ağaçları tehdit edebilir. Bazen ağaçların en büyük düşmanı insandır. Hasarlı böcekler ve hastalıklar, ağaçların besin bakımından zengin iç kısımlarına girmeyi güç bulmaktadır. Özen göstermeden dal budama veya kökleri çıkarmaya çalışmak istilacılara bir kapı açmış olunur. Bunları yapmak için senenin en iyi zamanını ve zararın nasıl en aza indirileceği gibi her bir cins için uygun budama nasihatlerine danışılması gerekir.

Ağaçlarda Mantar Hücumları

Mantarların çoğu sadece hasta ağaçların köklerinde ya da can vermiş ağaçlarda yetişir. Amarilla cinsleri gibi kök çürüklüğü-bal mantarı canlı ağaçlara da bulaşabilir ve ağaçların köklerinde çürüklüğe neden olarak vefatına neden olurlar. Fakat Amarilla dahi bir biçimde hasar görmediği sürece bir ağaca basitçe saldıramaz. [mantar]Bir ağacın dış korunmasında rastgele bir istala olursa, böceklerin, hayvanların yayılmasının, insanların budamasının veya ateşin neden olabileceği bir giriş noktası sağlayabilir. Bazı mantarlar, özellikle de uzun vakit suya maruz kalarak zayıflamışsa ağaç köklerine saldırabilirler.
Ormanlardaki bazı mantarlar, lignin gibi ahşabın daha sert yapısal bileşenlerini hazmedebilen tek canlılardır. Ahşabı çözen enzimler üretir ve daha sonra kendi gelişimleri için yiyecekleri emer. Mantarlar ve parantez mantarları sıklıkla ciddi biçimde enfekte olmuş ağaçlardan ortaya çıkar. Ağacı içten dışa doğru zayıflatırlar, ancak hasar veren ağacın içindeki tüp eşi mantar gelişmelerinin kütlesidir.

Hollanda Elm Hastalığı

Hollanda karaağaç hastalığı, ilk defa 1921’de Hollanda’da tespit edildi. O zamandan beri Avrupa’da milyonlarca ağacı öldürdü, sadece İngiltere’de 25 milyon ağaç can verdi. Kuzey Amerika karaağaçlarının takribî yüzde 75’i de can vermiştir. Kabuk sondaj böcekleri hasta karaçamdan öteki karaçamlara mantar taşır ve bu mantarlar ağaçları öldürür. Ehemmiyetli karaağaç ağaçlarını kimyevi ve biyolojik faktörlerle gözetmenin yolları vardır, ancak karaağaç düşüşünü eksiltmek için hakikat mücadele istila edilmiş ağaçların kesilmesi ve hastalığa mukavemetli çeşitlerin ıslahına odaklanır.

İstilacı Cinsler ve Egzotik Hastalıklar

Yukarıyada açıklanan Emerald Ash Borer ve Hollanda Elm Hastalığı, egzotik hastalıkların ağaçlara neden olduğu tehdidin misalleridir. Natürel dünyada, asalaklar ve hastalıklar besledikleri konakçıların korunmasını yenmek için aralıksız bir gayret içindedirler. Mukavemet taktikleri geliştirmek için yollar geliştirir ya da can verirler. Dünyanın bir başka bölgesinden bir hastalık ya da böcek geldiğinde, ağacın daha evvel hiç karşılaşmadığı taktiklerle donanmış bu hastalığa, bir korunma geliştirmek için zaman yoktur.
Hem Hollanda karaağaç hastallığı Dutch Elm Disease hem deZümrüt kül kurdu Emerald Ash Borer Asya orijinli bir hastalıktır ve ticari kereste gönderilerinde insanlar tarafından başka ülkelere taşınmıştır. Başka bir istilacı olan kestane yanıklığı Chestnut Blight, bir zamanlar Amerikan kestane ağacını büyük alanlarda neredeyse yok etti. Balkabağı hastalığı Butternut Canker ise kuzey ormanlarını zarara uğrattı.
Öteki gidişatlarda, istilacı cinsler yabancı bir yere erişen bir ağaç olabilir ve böcekler veya mantarlar gibi natürel düşmanları olmadığı için, yerli cinsleri geçemez. Birleşik Kraliyet’ta, orta, doğu ve güney Avrupa’nın yerlisi olan Çınar Sycamore geniş bir ormanlık alanı ele geçirmeyi, geniş bir hayat ağının parçası olan mahallî ağaçları bastırmayı, kuş ve memeli spektrumunu eksiltmeyi muvaffak oldu.

Memeliler

Ağaçların yapraklarını yiyen rastgele bir hayvan, fidanlar için bir mesele olabilir. Yaşlı ağaçlar, sadece gövdeden ağaç kabuğu çıkaran hayvanlardan ciddi biçimde etkilenir. Bu hayvanlara misal olarak alttakiler verilebilir:Ağaçlar Neden Hasta Olur ve Ölür?
• Geyikler boynuzlarını ağaçlara sürterler ağaç kabuklarına hasar verirler.
• Kara ayılar ağaçlardan ağaç kabuğu soymasından şanlıdırlar.
• Kunduzlar, dereleri devirmek, kendileri ve gençleri için konutlar inşa etmek için aşikar köpek dişleriyle ağaçları kesecek.
Ormanlık alanlardaki veya yakın alanlardaki gövde zararının sırrı, çoğunlukla hayvan izleri ve dışkı izlerini hakimiyet ederek çözülebilir.
Hoşlukların yanında rakamsız verimiyle insanlığa hizmet eden ağaçlar, her geçen gün eksilmektedir. Yaşamda kalmak için hastalık ve istilacı böceklerle gayret ettikleri kadar binalarını inşa etmek isteyenlerin görüş açısıyla yeşil mani olarak nitelendirilmektedirler. Tüm insanlığın ciğerleri olan ağaçları düşmanlarına karşı gözetebilmek için onlara hasar verenlere karşı bilinçlenmek ve gayret etmek koşuldur.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ